Ζάππειο: Σοβαρές νομικές εμπλοκές για το fast track έργο των 22 εκατ. ευρώ - Στο στόχαστρο η κλειστή διαδικασία

Αντιμέτωπο με σοβαρές νομικές εμπλοκές βρέθηκε με το... καλημέρα το φιλόδοξο σχέδιο ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού του Ζαππείου Μεγάρου, προϋπολογισμού 22 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, το οποίο η κυβέρνηση επέλεξε να προχωρήσει με τη διαδικασία του κατεπείγοντος χωρίς ανοιχτή διαγωνιστική διαδικασία πριν από μερικούς μήνες ενόψει της ανάληψης της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μας το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Η κυβέρνηση αποφάσισε να καταφύγει στην κατ΄εξαίρεση διαδικασία του άρθρου 32 του νόμου 4412 προκειμένου να προλάβει την ολοκλήρωση του έργου, παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα ανάληψης της προεδρίας από τις χώρες της Ε.Ε είναι γνωστό εδώ και περίπου μία δεκαετία και εκτείνεται έως το 2030 προκειμένου τα κράτη μέλη να έχουν τον χρόνο να προετοιμαστούν. Κατά συνέπεια δεν αποτελούσε ένα άγνωστο και αιφνιδιαστικό γεγονός, ενώ επιπλέον πρόκειται για μια σύμβαση με υψηλό προϋπολογισμό.

Ύστερα από την προγραμματική σύμβαση που υπέγραψε μόλις τον Μάιο η Επιτροπή Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος και η «ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε. (ΚΤΥΠ)» ως φορέας υλοποίησης και συνυπέγραψαν οι υπουργοί Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης και Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, η ΚΤΥΠ ξεκίνησε τη διαδικασία των προσκλήσεων σε λίγες και συγκεκριμένες εταιρείες.

Ωστόσο, στις 2 Ιουλίου κατατέθηκε προσφυγή ενώπιον της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) από την εταιρεία ΕΚΤΕΡ, η οποία αιτήθηκε και τη λήψη περιοριστικών μέτρων εκφράζοντας σοβαρές ενστάσεις για την επιλογή της κλειστής διαδικασίας. Να σημειωθεί ότι η ΕΑΔΗΣΥ είχε αποκλειστεί από τη διαδικασία γνωμοδότησης ως προς το εάν η συγκεκριμένη σύμβαση μπορεί να προχωρήσει με διαδικασία fast track. Με τον νόμο 5259 που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο αφενός ορίστηκε ότι το Ζάππειο παραχωρείται στο Ελληνικό Δημόσιο έως την 31η Μαρτίου 2028 για την κάλυψη αναγκών, όπως η ανάληψη της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ αφετέρου άναψε το πράσινο φως ώστε τα έργα που πρέπει να ολοκληρωθούν ενόψει αυτού του γεγονότος να πραγματοποιούνται με την κλειστή διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Επιπροσθέτως προέβλεψε ότι δεν θα απαιτείται η σχετική γνωμοδότηση της ΕΑΔΗΣΥ.

Να σημειωθεί ότι ο νόμος περί δημοσίων συμβάσεων προβλέπει την εν λόγω διαδικασία σε περιπτώσεις κατεπείγουσας ανάγκης που οφείλεται κυρίως σε απρόβλεπτα γεγονότα, ωστόσο δεν είναι λίγοι οι φορείς που συχνά καταφεύγουν στις διατάξεις του.

Το κατεπείγον της διαδικασίας αμφισβήτησε και το ΠΑΣΟΚ, το οποίο σε εκτενή κοινοβουλευτική του ερώτηση είχε ζητήσει εξηγήσεις από την κυβέρνηση. Οι βουλευτές του κόμματος θέτουν σειρά ερωτημάτων ως προς το γιατί η κυβέρνηση περίμενε σχεδόν 6,5 χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης ώστε να κινήσει τις διαδικασίες, γιατί επέλεξε να χρηματοδοτήσει το έργο από το αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού αντί για το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και γιατί κατέφυγε σε μια εξαιρετική διαδικασία αναθέσεων χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και χωρίς τη συνήθη γνωμοδότηση της ΕΑΔΗΣΥ, υπογραμμίζοντας ότι «λειτουργεί με ύποπτη κρυψίνοια και αδιαφανείς διαδικασίες συμβάσεων και αναθέσεων».

Στη γραπτή της απάντηση, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη περιορίστηκε αποκλειστικά στο ζήτημα της προστασίας του μνημείου. Υπογράμμισε ότι το Ζάππειο αποτελεί χαρακτηρισμένο νεότερο μνημείο και βρίσκεται εντός του αρχαιολογικού χώρου της Αθήνας, συνεπώς κάθε επέμβαση απαιτεί προηγούμενη έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η υπουργός ανέφερε ότι έχουν ήδη εγκριθεί η προμελέτη της ενεργειακής αναβάθμισης και η μελέτη αποκατάστασης των στεγών, ενώ η βασική μελέτη της ανακαίνισης εξετάστηκε δύο φορές από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Στην πρώτη συνεδρίαση, στα τέλη Απριλίου, η γνωμοδότηση αναβλήθηκε προκειμένου να ζητηθούν συμπληρωματικά στοιχεία, ενώ εκκρεμούσε την περίοδο της απάντησης η έκδοση της σχετικής απόφασης μετά τη δεύτερη συνεδρίαση, στις 4 Ιουνίου.

Η ίδια, πάντως, απέφυγε να τοποθετηθεί στα κρίσιμα ζητήματα τα οποία ανέφερε η αξιωματική αντιπολίτευση και αφορούν τον τρόπο ανάθεσης, τη χρηματοδότηση, τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση ή την εξαίρεση από τον προληπτικό έλεγχο της ΕΑΔΗΣΥ σημειώνοντας απλώς ότι «τα λοιπά ζητήματα εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού».

Εργο 22 εκ. ευρώ συν ΦΠΑ

Το έργο, πάντως, μόνο περιορισμένο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Σύμφωνα με την προγραμματική σύμβαση που υπεγράφη μεταξύ της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος και της ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε., η τελευταία αναλαμβάνει ως φορέας υλοποίησης, αναθέτουσα αρχή και διευθύνουσα υπηρεσία ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων, συνολικού προϋπολογισμού 22 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ.

Οπως προκύπτει από τη σύμβαση, οι εργασίες που θα πραγματοποιηθούν παραπέμπουν σε μια συνολική ανακατασκευή και τεχνολογική αναβάθμιση του ιστορικού συγκροτήματος. Περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την εξασφάλιση της στατικής επάρκειας του Α΄ ορόφου και την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου, και επίσης:

• Δημιουργία αίθουσας πολλαπλών χρήσεων (auditorium) στο κενό βόρειο δυτικό τεταρτημόριο του Ζαππείου Μεγάρου. Μελέτη δημιουργίας ελαφράς κατασκευής με σκεπή και μετακινούμενα καθίσματα.
• Διατήρηση περιστυλίου ως έχει, με παράλληλη αποκατάσταση σε τυχόν ζημίες που υπάρχουν.
• Δημιουργία αυτοτελών χώρων για τους δημοσιογράφους (Press Office), για το προσωπικό ασφαλείας και τους συνοδούς των επισήμων και Security Operation Center.
• Εξασφάλιση προσβασιμότητας του Μεγάρου σε όλους τους χώρους του.
• Ανανέωση φωτισμού των αιθουσών και εξωτερικά του Μεγάρου και του περιβάλλοντος χώρου.
• Εγκατάσταση πλήρους συστήματος κλιματισμού (ψύξης και θέρμανσης).
• Ανανέωση και εκσυγχρονισμό ψηφιακών υποδομών, ώστε να υπάρχει σύγχρονη ψηφιακή πρόσβαση, αλλά και συντονισμός και έλεγχος των συστημάτων φωτισμού, ήχου, ψύξης θέρμανσης και ασφάλειας των χώρων.
• Πραγματοποίηση εργασιών αποξήλωσης του αμιάντου και αποκατάστασης των ζημιών που θα προκληθούν.
• Εγκατάσταση νέων ηχητικών συστημάτων στους χώρους συνεδριάσεων και εκδηλώσεων.
• Εγκατάσταση χώρου προετοιμασίας δείπνων και γευμάτων (κουζίνα επαγγελματικού επιπέδου για 100 άτομα).
• Εγκατάσταση συστήματος smart building management, BMS και πλήρης κάλυψη με Wi-Fi όλων των χώρων του Μεγάρου.
• Πρόβλεψη χώρου και υποδομών στον περιβάλλοντα χώρο για την διενέργεια υπαίθριων εκδηλώσεων και για την κυκλοφορία και στάθμευση των οχημάτων.

Οπως προκύπτει πρόκειται, ουσιαστικά, για μία συνολική ανακατασκευή και τεχνολογική αναβάθμιση του ιστορικού συγκροτήματος.