8 χρόνια μετά το Μάτι: «Έθαψαν ανθρώπινα μέλη με αντικείμενα και ζώα» - Η συγκλονιστική μαρτυρία για τα 16 άγνωστα θύματα

Κάθε τέτοια μέρα, από το 2018 κι έπειτα, η πληγή ανοίγει ξανά για τη Σοφία-Αγγελική Χαμηλοθώρη, όπως και για όλους όσοι έχασαν άνθρωπο στο Μάτι, όσο κι αν τις υπόλοιπες 364 προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή της, ευρισκόμενη σε μια μόνιμη διαδικασία επούλωσης.

Εκείνο το απόγευμα Δευτέρας, ο αδελφός της, Παναγιώτης, ο οποίος εργαζόταν στο Μαρούσι και συνήθιζε να επιστρέφει στον Μαραθώνα όπου κατοικούσε, από τον Διόνυσο, σκέφτηκε ότι λόγω της φωτιάς, η λεωφόρος Μαραθώνος θα αποτελούσε ασφαλέστερη επιλογή.

Φτάνοντας στη Ραφήνα, έλαβε οδηγία από τις Αρχές να μπει στο Κόκκινο Λιμανάκι καθώς η Μαραθώνος είχε κλείσει. Στα 29 του χρόνια, πολύ πρόωρα και πολύ άδικα, έχασε τη ζωή του μέσα στο Μάτι, βυθίζοντας στο πένθος την οικογένειά του και τους συμπαίκτες του στον ΜΕΣΜΑ, την ομάδα μπάσκετ του Μαραθώνα που υπεραγαπούσε.

Από εκείνη την ημέρα, η Σοφία – Αγγελική Χαμηλοθώρη κάνει αυτό που θεωρεί χρέος της προς τη μνήμη του αδελφού της και όλων όσων χάθηκαν εξίσου άδικα. Ως μέλος του Συλλόγου Θανόντων και Εγκαυματιών της 23ης Ιουλίου 2018, αλλά και ως δικηγόρος.

Είναι αυτή που πρώτη συγκέντρωσε στοιχεία για ομαδικό τάφο στη Νέα Μάκρη που σύμφωνα με τον Σύλλογο, περιέχει αταυτοποίητα λείψανα 16 ανθρώπων. Σήμερα μιλά στο ethnos.gr και εξηγεί πώς ανακινήθηκε η συγκεκριμένη υπόθεση, τι ενέργειες γίνονται και τι σημαίνει η προσφυγή στον Άρειο Πάγο.

Πότε ξεκίνησε και πώς ανακινήθηκε το θέμα του ομαδικού τάφου

Σύμφωνα με πληροφορίες που μας περιήλθαν, η υπόθεση του ομαδικού τάφου ξεκίνησε σχεδόν τυχαία, όταν επισκέπτης του κοιμητηρίου της Νέας Μάκρης παρατήρησε έναν ιδιότυπο τάφο, ο οποίος μάλιστα, όπως μας μεταφέρθηκε, είχε ακόμη και μια καρέκλα τοποθετημένη επάνω του, και αναρωτήθηκε τι ακριβώς ήταν. Μέχρι τότε, οι περισσότεροι συγγενείς δεν γνώριζαν καν ότι υπήρχε ένας τέτοιος χώρος. Αργότερα ο χώρος αυτός διαμορφώθηκε σε μνημείο, όμως ποτέ δεν υπήρξε επίσημη ενημέρωση προς τις οικογένειες για το τι ακριβώς είχε ενταφιαστεί εκεί.

Όταν συγκροτήθηκε ο Σύλλογος Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών το καλοκαίρι του 2024 και ανέλαβα προσωρινή πρόεδρός του, αποφασίσαμε να διερευνηθεί τι πραγματικά υπήρχε σε αυτόν τον τάφο. Δεν θέλαμε να στηριχθούμε σε φήμες ή μαρτυρίες. Θέλαμε να δούμε μόνο τα επίσημα έγγραφα.

Γι' αυτό ξεκινήσαμε από τον Δήμο Μαραθώνα. Η λογική μας ήταν ότι ο Δήμος θα έπρεπε να διαθέτει τη σχετική διοικητική πράξη βάσει της οποίας πραγματοποιήθηκε η ταφή. Υποβάλαμε λοιπόν επίσημο αίτημα και ο Δήμος μάς απέστειλε την απόφαση του αρμόδιου Αντιδημάρχου, με την οποία είχε χορηγηθεί άδεια ταφής τμημάτων ανθρωπίνων σορών και βιολογικού υλικού, κατ' εφαρμογή σχετικών εγγράφων της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και της Εισαγγελίας. Και μάλιστα η εντολή ταφής αφορούσε το σύνολο των καταχωρίσεων, ήτοι και ζωικά υπολείμματα και αντικείμενα, μαζί με τους ανθρώπους μας ή μέλη των ανθρώπων μας!

Από εκεί και μετά ακολουθήσαμε τη διαδρομή των ίδιων των δημοσίων εγγράφων. Κάθε έγγραφο μάς οδηγούσε στο επόμενο. Έτσι ζητήσαμε τα έγγραφα της ΔΑΕΕ, της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας και ό,τι σχετικό υπήρχε στη δικογραφία, προκειμένου να κατανοήσουμε με ακρίβεια τι είχε συμβεί. Όλη η έρευνά μας βασίστηκε σε επίσημα έγγραφα και όχι σε υποθέσεις.

Πώς φτάσατε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν επιπλέον νεκροί;

Το συμπέρασμα δεν είναι αυθαίρετο. Μελετήσαμε όλα τα επίσημα έγγραφα που λάβαμε από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Ο τελικός πίνακας της ΔΑΕΕ, βάσει του οποίου έγινε η ταφή, περιλαμβάνει 18 καταχωρίσεις. Από αυτές προκύπτει ότι τρεις αφορούν ζωικά υπολείμματα, οπότε απομένουν δεκαπέντε ανθρώπινες καταχωρίσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται μία μη ταυτοποιημένη σορός, ανθρώπινα οστά, τμήματα σορών και βιολογικό υλικό.

Στη σορό κατέστη εφικτή, πλήρης εξέταση DNA χωρίς να καταστεί δυνατή η ταυτοποίησή της με κάποιο δείγμα συγγενή, ενώ για πολλές από τις υπόλοιπες καταχωρίσεις οι υπηρεσίες αναφέρουν ότι δεν κατέστη δυνατή η εξαγωγή αξιοποιήσιμου γενετικού αποτελέσματος ή η ταυτοποίησή τους.

Εκείνο όμως που μας προβλημάτισε ακόμη περισσότερο είναι ότι κάποια από αυτά τα ανθρώπινα ευρήματα δεν βρέθηκαν στα ίδια σημεία όπου είχαν εντοπιστεί και περισυλλεγεί οι ταυτοποιημένες σοροί. Σε αρκετές περιπτώσεις είχαν ανευρεθεί σε διαφορετικά σημεία ή δίπλα σε ήδη ταυτοποιημένα θύματα, χωρίς να προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι αντιστοιχούσαν σε ελλείποντα μέλη των ήδη ταυτοποιημένων σορών. Αυτό είναι ένα στοιχείο που, κατά την άποψή μας, δεν μπορούσε να αγνοηθεί και έχρηζε ειδικής διερεύνησης.

Γιατί τώρα, 8 χρόνια μετά; Δεν έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος;

Δεν είναι καθόλου ακριβές ότι "το θυμηθήκαμε τώρα". Το ζήτημα αναδείχθηκε δημόσια ήδη από συστάσεως του Συλλόγου το 2024 και μάλιστα τον Νοέμβριο του 2024, εκδώσαμε επίσημη ανακοίνωση, βασισμένη στα έγγραφα που είχαμε ήδη συγκεντρώσει από τον Δήμο Μαραθώνα και τη ΔΑΕΕ. Παρά τη δημοσιοποίηση του θέματος, δεν υπήρξε, κάποια πρωτοβουλία της Πολιτείας ή της Δικαιοσύνης για τη διερεύνησή του.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές του Συλλόγου όπου εξελέγη το τακτικό ΔΣ και προτιμήθηκε εν τέλει μια πιο επιφυλακτική στάση ως προς τη δημόσια ανάδειξη του ζητήματος, αναμένοντας τον κατάλληλο χρόνο για τις επόμενες κινήσεις.

Λίγο πριν τη συνέντευξη τύπου που έδωσε το ΔΣ τον Απρίλιο του 2025, εντοπίσαμε πρόσθετα κρίσιμα έγγραφα, στη δικογραφία μεταξύ των οποίων τις εκθέσεις ανεύρεσης και φωτογράφησης μη ταυτοποιημένων τμημάτων σορών και λοιπών ανθρώπινων ευρημάτων. Τα έγγραφα αυτά συμπλήρωσαν την εικόνα που και ανέδειξαν ακόμη περισσότερα αναπάντητα ερωτήματα. Τα προσκομίσαμε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο της υπόθεσης και τα καταθέσαμε ως αναγνωστέα έγγραφα ενώπιον της Εισαγγελέως της έδρας, με την προσδοκία ότι θα αποτελούσαν αφορμή για περαιτέρω διερεύνηση. Και πάλι όμως, δεν κινήθηκε κάποια αυτεπάγγελτη διαδικασία για να απαντηθούν τα ερωτήματα που ανέκυπταν από αυτά τα στοιχεία και ιδίως το κρισιμότερο ερώτημα «Πόσοι είναι τελικά οι νεκροί μας;»

Τούτων δοθέντων και της απραξίας των Αρχών, το Διοικητικό Συμβούλιο έκρινε ότι τώρα ήρθε η κατάλληλη στιγμή να ζητηθεί η παρέμβαση της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου.

Τι έχει συμβεί και αυτά τα επιπλέον 16 θύματα δεν έχουν αναζητηθεί από συγγενείς τους;

Αυτό που θα πω εγώ, είναι ότι υπάρχουν επίσημα έγγραφα που περιγράφουν ανθρώπινα ευρήματα τα οποία δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως ως προς την προέλευσή τους και αυτό είναι κάτι που οφείλει να διερευνηθεί.

Η μη ταυτοποιημένη με συγγενή θύματος σορός άνδρα, ενδεχομένως μία γυναίκα που εντοπίστηκε στη θάλασσα, φέρεται να είναι θύμα από το Μάτι και αργότερα και τελικά ενταφιάστηκε το 2020 στον Πειραιά χωρίς να έχει ταυτοποιηθεί και άλλες 15 καταχωρίσεις που δεν ταυτοποιήθηκαν.

Προκύπτουν επομένως εύλογα ερωτήματα. Έγινε ποτέ πλήρης καταγραφή όλων των δηλώσεων εξαφάνισης εκείνης της περιόδου; Ελέγχθηκαν όλες οι σχετικές αναφορές στα αστυνομικά τμήματα; Υπήρξε επικοινωνία με πρεσβείες και προξενικές αρχές σε περίπτωση που αναζητούνταν αλλοδαποί; Εξετάστηκε το ενδεχόμενο να υπήρχαν άνθρωποι που διέμεναν ή εργάζονταν στην περιοχή χωρίς στενό οικογενειακό περιβάλλον στην Ελλάδα ή και χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα και, ως εκ τούτου, δεν δηλώθηκε ποτέ η εξαφάνισή τους;

Δεν λέμε ότι κάποιοι από αυτούς ήταν σώνει και ντε θύματα. Λέμε όμως ότι αυτό ήταν ένα ενδεχόμενο που, κατά την άποψή μας, άξιζε να εξεταστεί στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης, σωστής και πλήρους έρευνας. Αυτό είναι το έργο των αρμόδιων διωκτικών και δικαστικών αρχών.

Τι σημαίνει η προσφυγή στον Άρειο Πάγο;

Το σίγουρο είναι ότι κρίσιμα στοιχεία για την τέλεση αξιόποινων πράξεων πέραν του θανάτου των ταυτοποιημένων και των σωματικών βλαβών των εγκαυματιών για τα οποία έγινε το δικαστήριο ή ακόμα και στοιχεία για την προσβολή νεκρών και τον ενταφιασμό τους μαζί με ζώα και αντικείμενα ή ο τυχόν κατακερματισμός σορών, ήταν επί σειρά ετών στη διάθεση των αρμοδίων αρχών και, παρά ταύτα, δεν αξιολογήθηκαν, δεν διερευνήθηκαν, δεν αποδόθηκαν ευθύνες και τιμωρίες.

Το αν σήμερα υπάρχουν πράξεις που έχουν παραγραφεί ή άλλες που εξακολουθούν να μπορούν να διερευνηθούν δεν είναι κάτι που θα ήταν σοβαρό να το προκαταλάβω. Είναι ζήτημα που θα αξιολογηθεί από τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές. Εκείνο όμως που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι όσο περνά ο χρόνος, τόσο δυσκολότερη γίνεται η απονομή της δικαιοσύνης. Η παραγραφή είναι ένας από τους λόγους. Η απώλεια αποδεικτικών στοιχείων, η δυσχέρεια εντοπισμού μαρτύρων και η γενικότερη φθορά του αποδεικτικού υλικού είναι ένας ακόμη.

Γι' αυτό κατά την ταπεινή, προσωπική μου άποψη τέτοιες υποθέσεις πρέπει να επιδιώκουμε να διερευνώνται άμεσα, ώστε να μην προσφέρουμε άλλοθι σε όσους το αναζητήσουν.