Χωρίς παράταση, αλλά με «καπέλο» 16 εκατ. ευρώ: Το κόστος επιτάχυνσης για να σωθεί η γραμμή Αθήνα-Θεσσαλονίκη

Ακριβά θα πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος την επιτάχυνση του μεγάλου έργου αποκατάστασης της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας - Θεσσαλονίκης μετά τις καταστροφές των κακοκαιριών Daniel και Elias προκειμένου αυτό να καταφέρει να ολοκληρωθεί εντός των χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης και να μην έχει την τύχη του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, ο οποίος παρά τις περί του αντιθέτου κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, εν τέλει απεντάχθηκε.

Και μπορεί ο τ. αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης να είχε πολλάκις υπογραμμίσει αναφερόμενος στην εργολαβία αποκατάστασης Δομοκού - Κραννώνα ότι «δεν δόθηκε καμία παράταση, παρότι ζητήθηκε», καθώς, όπως ανέφερε σε δηλώσεις του, «δεν την επιτρέψαμε, διότι είχαμε δώσει από κοινού μία υπόσχεση στον ελληνικό λαό ότι αυτό το έργο θα ολοκληρωθεί στην ώρα του», ωστόσο αυτό αποδεικνύεται τώρα πως δεν έγινε με το …αζημίωτο.

Το Δημόσιο με απόφαση που υπογράφει ο νυν αν. Υπουργός, Γιώργος Κώτσηρας ενέκρινε αποζημίωση ύψους 16.061.938,02 ευρώ χωρίς ΦΠΑ προς την ανάδοχο εταιρεία «ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε.» για το πρόσθετο κόστος που προέκυψε από την ανάγκη επιτάχυνσης των εργασιών, ώστε να τηρηθεί η αρχική συμβατική προθεσμία και να μην χαθεί το ορόσημο χρηματοδότησης από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει ότι πράγματι δεν εγκρίθηκε παράταση, όχι όμως επειδή δεν υπήρξαν καθυστερήσεις, αλλά επειδή η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης είχε συγκεκριμένη και ανελαστική ημερομηνία λήξης. Η απόφαση της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής και Συντήρησης Συγκοινωνιακών Υποδομών (ΕΥΔΕ ΚΣΣΥ), με ημερομηνία 24 Ιουλίου 2026, αποτυπώνει με σαφήνεια ότι το δίλημμα ήταν είτε παράταση του έργου, με κίνδυνο απώλειας της χρηματοδότησης, είτε ολοκλήρωση εντός του αρχικού χρονοδιαγράμματος με πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση για την επίσπευση των εργασιών με την κυβέρνηση να επιλέγει αναγκαστικά τον δεύτερο δρόμο.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο σκεπτικό της απόφασης, «δεν είναι δυνατή η παράταση της συνολικής προθεσμίας του έργου καθώς η χρηματοδότηση του γίνεται μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) με καταληκτική ημερομηνία επιλεξιμότητας του υπόψη χρηματοδοτικού μέσου την 30-07-2026».

Υπενθυμίζεται ότι ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου είχε οριστεί στα 173,6 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Μετά τη διαδικασία ανάθεσης στη ΜΕΤΚΑ Α.Τ.Ε., η οποία προσέφερε έκπτωση 4%, η σύμβαση υπεγράφη για ποσό 134,4 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή 166,656 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ και προθεσμία ολοκλήρωσης την 28η Ιουλίου 2026, δηλαδή μέσα σε μόλις 15 μήνες δεδομένου ότι η διαδικασία για την ανάθεση των οδικών και σιδηροδρομικών έργων μόνιμης αποκατάστασης από τα δύο φαινόμενα είχε ήδη καθυστερήσει περίπου δύο χρόνια.

Στη συνέχεια προστέθηκε και συμπληρωματική σύμβαση ύψους 6,806 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, για πρόσθετες εργασίες που κρίθηκαν αναγκαίες φτάνοντας το τελικό ποσό στα 173,4 εκ.

Πως προέκυψαν οι καθυστερήσεις

Η ανάδοχος εταιρεία υποστήριξε ότι το έργο αντιμετώπισε καθυστερήσεις συνολικά 141 ημερών, οι οποίες δεν οφείλονταν σε δική της υπαιτιότητα. Στο αίτημά της συμπεριέλαβε, μεταξύ άλλων, την καθυστέρηση στην ανάθεση συμπληρωματικών εργασιών, προβλήματα από παράλληλες εργασίες συστημάτων, καθυστερήσεις στη μετάπτωση της κυκλοφορίας, αλλά και τις επιπτώσεις της κακοκαιρίας Byron, η οποία έπληξε τη χώρα στις 5 και 6 Δεκεμβρίου 2025 και, σύμφωνα με τα στοιχεία της απόφασης, προκάλεσε βλάβες σε εργασίες που είχαν ήδη εκτελεστεί αλλά και σε άλλες που βρίσκονταν σε εξέλιξη.

Όπως προκύπτει από την απόφαση, το υπουργείο δεν αποδέχθηκε το σύνολο των ημερών που επικαλέστηκε ο ανάδοχος και μετά την εξέταση του αιτήματος, «κούρεψε» την καθυστέρηση σε 81 ημέρες αναγνωρίζοντας μη υπαιτιότητα της εταιρείας. Συγκεκριμένα εγκρίθηκαν:

• 4 ημέρες από τις ζημιές της κακοκαιρίας Byron στις εργασίες των παραλλαγών G1-G4.

• 25 ημέρες από τη μετάπτωση της κυκλοφορίας.

• 26 ημέρες από την ανάγκη μετατόπισης του δικτύου GSM-R.

• 26 ημέρες από τις ζημιές της κακοκαιρίας Byron στις εργασίες των παραλλαγών G5-G7.

Δεδομένου ότι δεν μπορούσε να δοθεί παράταση, η λύση που εεπελέγη ήταν η επιτάχυνση των εργασιών. Η ανάδοχος υπέβαλε αίτημα αποζημίωσης ύψους 18.674.931,59 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, υποστηρίζοντας ότι απαιτήθηκαν πρόσθετοι πόροι για να καλυφθεί ο χαμένος χρόνος, το οποίο μετά τον έλεγχο των στοιχείων από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία μειώθηκε και καθορίστηκε σε 16,ο6 εκ. ευρώ.

Η απόφαση αναφέρει ότι η υπηρεσία έκανε δεκτό το «απαιτούμενο ποσοστό επιτάχυνσης» που προέκυψε από τη σύγκριση των αρχικών και των αναθεωρημένων χρονοδιαγραμμάτων με το υπουργείο να αποδέχεται πρακτικά ότι προκειμένου να μην χαθεί η ημερομηνία ολοκλήρωσης, το έργο χρειάστηκε περισσότερα συνεργεία και μηχανήματα και μεγαλύτερη ένταση εργασιών, με το σχετικό κόστος να μετακυλίεται στο Δημόσιο. Συγκεκριμένα η αποζημίωση των 16. εκ. ευρώ αφορά το κόστος ανθρώπινου δυναμικού (6.494.156,09 ευρώ) και το κόστος μηχανικού εξοπλισμού (9.567.781,93 ευρώ).