Ελλάδα|17.11.2026 06:45

Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή: «Στρίβειν διά της ...διαβούλευσης» - Η κυβέρνηση κρατά ζωντανή τη μεταρρύθμιση και δίνει τα κλειδιά στους δήμους

Μαρία Λιλιοπούλου

Τη λύση του ...στρίβειν διά της διαβούλευσης επέλεξε η κυβέρνηση για το φλέγον θέμα των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), κρατώντας μεν στη ζωή τη μεταρρύθμιση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, αλλά δίνοντας τα κλειδιά για την εφαρμογή της στους δημάρχους.

Ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να «αδειάσει» πλήρως την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρώντας σε πλήρη αναδίπλωση και απόσυρση του σχεδίου. Επέλεξε να διατηρήσει ενεργό τον σχεδιασμό, σπρώχνοντας πρακτικα παρακάτω το ...τενεκεδάκι των αντιδράσεων ώστε να απορροφηθούν οι σφοδρές ενστάσεις που εκδηλώθηκαν στα βόρεια προάστια, οι οποίες άλλωστε πιθανότατα είναι μόνο το προοίμιο όσων θα ακολουθήσουν όταν θα παρουσιαστούν και οι επόμενες μελέτες για τον κεντρικό τομέα, τη δυτική και τη νότια Αθήνα.

Ως εκ τούτου η σύσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη με τους επτά δημάρχους του Βόρειου Τομέα Αθηνών στο Μέγαρο Μαξίμου παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη και του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, κατέληξε σε μία λύση που παγώνει την υποχρεωτική εφαρμογή, δίνοντας όμως παράλληλα μια διέξοδο και στο αρμόδιο υπουργείο να τη «διαβάσει» πιο θετικά. Κι αυτό γιατί η προταθείσα λύση δεν αποσύρει τη μεταφορά συντελεστή δόμησης, δεν ακυρώνει τις μελέτες που έχουν ήδη παρουσιαστεί, αναγνωρίζει τη σημασία του συγκεκριμένου πολεοδομικού εργαλείου για τα διατηρητέα κτίρια και τους κοινωφελείς χώρους, θέτοντας όμως ως προϋπόθεση για την εφαρμογή τη σύμφωνη γνώμη των δήμων. Κανένας δήμος δεν θα υποχρεωθεί να εντάξει περιοχές του στις ΖΥΣ, ενώ όσοι επιθυμούν να προχωρήσουν θα έχουν τον αποφασιστικό λόγο για το πού και με ποιους όρους θα γίνει η μεταφορά συντελεστή.

«Τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς τελικά τη δική σας σύμφωνη γνώμη», ήταν το κεντρικό μήνυμα του πρωθυπουργού προς τους δημάρχους. «Αν ένας Δήμος επί της αρχής δεν επιθυμεί να κάνει χρήση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή, θα μπορεί να έχει τη δυνατότητα να το κάνει αυτό. Αν αυτό είναι ένα μέτρο το οποίο δεν το επιθυμείτε, δεν θα έρθουμε εμείς να σας το επιβάλουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι δεν θα υπάρχει μεταφορά συντελεστή από έναν δήμο σε άλλον, αλλά αποκλειστικά εντός των διοικητικών ορίων του ίδιου δήμου, αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο νομοθετικής κατοχύρωσης της συγκεκριμένης δέσμευσης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

Για τους δήμους που επιθυμούν να αξιοποιήσουν το εργαλείο, η τελική επιλογή των περιοχών υποδοχής θα γίνεται με δική τους πρωτοβουλία και με τη σύμφωνη γνώμη του Δημοτικού Συμβουλίου. Όπως είπε ο πρωθυπουργός, οι δήμοι θα καθορίσουν «τον τρόπο και τον τόπο στον οποίο θα μεταφερθεί αυτός ο συντελεστής», προκειμένου στη συνέχεια να οριστικοποιηθούν τα Προεδρικά Διατάγματα που θα εξειδικεύσουν την εφαρμογή του μέτρου. Μένει, πάντως, να φανεί εάν αυτή η λύση θα οδηγήσει σε εφαρμόσιμες μελέτες και σε ένα συνεκτικό πολεοδομικό πλαίσιο ή σε έναν κατακερματισμένο χάρτη εξαιρέσεων και διαφορετικών τοπικών επιλογών.

Μεταρρύθμιση πολλών ταχυτήτων

Η νέα διαδικασία ανοίγει, πάντως, τον δρόμο για διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ των δήμων με διαδικασίες από fast track ή έως και τριών ετών. Όπως ανέφερε ο δήμαρχος Κηφισιάς, Βασίλης Ξυπολυτάς, όσοι δήμοι επιθυμούν να συμμετάσχουν άμεσα θα μπορούν να ξεκινήσουν τη διαδικασία μέσα στο επόμενο δίμηνο. Για όσους, αντίθετα, χρειάζονται περισσότερο χρόνο ή επιθυμούν να επανεξετάσουν τις προτεινόμενες περιοχές, η διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες μπορεί να φτάσει ακόμη και τα τρία χρόνια: «Μας είπε ότι οι δήμοι θα έχουν αποφασιστικό ρόλο στη μεταφορά συντελεστή αλλά και στην πρόταση πού θα μεταφερθεί αυτός ο συντελεστής», ανέφερε ο κ. Ξυπολυτάς, επιβεβαιώνοντας ότι η μεταφορά θα γίνεται μόνο εντός των ορίων κάθε δήμου.

Στην πράξη, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτές περισσότερες από μία διαδρομές ώστε όσοι δήμοι επιθυμούν, να προχωρήσουν με τις υφιστάμενες μελέτες, άλλοι να ζητήσουν αλλαγές και διορθώσεις, ενώ όσοι δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν, να εξαιρεθούν εντελώς. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στους δήμους να διαμορφώσουν δικό τους συνδυασμό περιοχών υποδοχής, ανάλογα με τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητές τους.

Αυτό ήταν και το βασικό αίτημα ορισμένων δημάρχων που είχαν εκφράσει αντιρρήσεις για τις μελέτες, καθώς θεωρούσαν ότι οι προτεινόμενες περιοχές δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές πολεοδομικές συνθήκες κάθε δήμου. Ο δήμαρχος Νέας Ιωνίας, Παναγιώτης Μανούρης, ανέφερε ότι μέσα στον μήνα θα υπάρξει νέα συζήτηση με τους μελετητές, προκειμένου να εξεταστούν ζητήματα που εντοπίστηκαν, μεταξύ των οποίων και λάθη στα τετραγωνικά μέτρα. Το θέμα, όπως είπε, θα παρουσιαστεί αναλυτικά στο Δημοτικό Συμβούλιο, ώστε να ληφθεί σχετική απόφαση.

Οι τοποθετήσεις των δημάρχων μετά τη σύσκεψη ανέδειξαν ότι, παρά την κοινή διεκδίκηση για αποφασιστικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης, δεν υπάρχει ενιαία στάση ως προς την ίδια τη μεταρρύθμιση.

Ο δήμαρχος Μεταμόρφωσης, Στράτος Σαραούδας, εμφανίστηκε θετικός στην αξιοποίηση του εργαλείου, επισημαίνοντας ότι ο δήμος του αντιμετωπίζει σημαντικό πρόβλημα με τους κοινόχρηστους χώρους. Ειδικότερα, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η υποδοχή συντελεστή σε εκτός σχεδίου περιοχή, σε ζώνη με βιοτεχνικές και βιομηχανικές χρήσεις, χωρίς να προκύπτει επιβάρυνση στο ύψος των κτιρίων. Ζήτησε, ωστόσο, να αποσαφηνιστεί καλύτερα ο τρόπος εφαρμογής, καθώς, όπως είπε, πολλοί κάτοικοι έχουν την εντύπωση ότι το μέτρο συνεπάγεται γενικευμένη αύξηση της δόμησης.

Θετική ως προς τη διαδικασία, αλλά με σαφείς επιφυλάξεις για τις μελέτες, ήταν και η τοποθέτηση του δημάρχου Χαλανδρίου, Σίμου Ρούσσου. Όπως ανέφερε, υπάρχει κυβερνητική δέσμευση ότι δεν θα προχωρήσει καμία αλλαγή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του δήμου, ενώ ζήτησε χρόνο για την αναθεώρηση των μελετών και την εξέταση των προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί.

Στον αντίποδα, ο δήμαρχος Φιλοθέης - Ψυχικού, Χαράλαμπος Μπονάτσος, εμφανίστηκε κάθετα αντίθετος επαναλαμβανοντας ότι η θέση του δήμου είναι η απόσυρση της μελέτης για τον Βόρειο Τομέα ή, εναλλακτικά, η εξαίρεση του δήμου από αυτήν. «Κανένας δήμος δεν πρόκειται να αποτελέσει ζώνη μεταφοράς συντελεστή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του ίδιου του Δήμου», σημείωσε, χαρακτηρίζοντας θετικό το γεγονός ότι αποσαφηνίστηκε ο αποφασιστικός ρόλος της Αυτοδιοίκησης.

Ανάλογη έμφαση στον τοπικό σχεδιασμό έδωσε και ο δήμαρχος Λυκόβρυσης - Πεύκης, Μάριος Ψυχάλης, υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις δεν πρέπει να επιβάλλονται από πάνω, χωρίς να έχουν προηγουμένως συζητηθεί με τις τοπικές κοινωνίες. Όπως διευκρίνισε, δεν υπάρχει διαφωνία με το ίδιο το εργαλείο των ΖΥΣ, αλλά με τον τρόπο με τον οποίο επιχειρήθηκε αρχικά να εφαρμοστεί, χωρίς να διασφαλίζεται ο αποφασιστικός ρόλος των δήμων.

Το ...μαστίγιο μετά το καρότο για όσους μείνουν εκτός

Η κυβερνητική πρόταση συνοδεύτηκε, ωστόσο, και από έναν σαφή αστερίσκο για τους δήμους που θα επιλέξουν να μη χρησιμοποιήσουν το εργαλείο και να παραμείνουν στο σημερινό καθεστώς. Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει ουσιαστική δυνατότητα πρόσθετης οικονομικής στήριξης από το κράτος για απαλλοτριώσεις κοινόχρηστων χώρων που ενδεχομένως παραμένουν δεσμευμένοι επί χρόνια: «Αυτό είναι ένα ζήτημα το οποίο θα πρέπει πια εσείς να το επιλύσετε χρησιμοποιώντας τις δικές σας δυνατότητες και τη δική σας οικονομική αυτοτέλεια», ανέφερε, μεταφέροντας ουσιαστικά στους δήμους το οικονομικό βάρος της επιλογής τους να μην αξιοποιήσουν τη μεταφορά συντελεστή.

Υπενθυμίζεται ότι η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν αφορά μόνο τη δημιουργία περιοχών υποδοχής, αλλά αποτελεί και μηχανισμό αποζημίωσης ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων και άλλων ακινήτων που έχουν δεσμευτεί για κοινόχρηστους χώρους. Επομένως, η εξαίρεση από τις ΖΥΣ μπορεί να απομακρύνει τον κίνδυνο πρόσθετης δόμησης σε συγκεκριμένες περιοχές, δεν δίνει όμως αυτομάτως απάντηση στο πώς θα αντιμετωπιστούν οι εκκρεμότητες των απαλλοτριώσεων.

Πυρά από το ΠΑΣΟΚ

Σφοδρή κριτική άσκησε το ΠΑΣΟΚ, το οποίο με κοινή ανακοίνωση του υπεύθυνου του ΚΤΕ Περιβάλλοντος, Μανώλη Χριστοδουλάκη, και του γραμματέα του Τομέα Χωροταξίας, Χρήστου Γκόκα υπογραμμίζει ότι «ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν μπορεί να γίνεται με προσωπικές πρωθυπουργικές παρεμβάσεις».

Τα δύο στελέχη κάνουν λόγο για κυβερνητική αναθεώρηση βασικών προβλέψεων του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, μόλις πέντε μήνες μετά την κύρωσή του, και θέτουν ζήτημα θεσμικής λειτουργίας υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή των δήμων δεν μπορεί να εξαρτάται από την εκάστοτε κυβερνητική βούληση ούτε να ενεργοποιείται εκ των υστέρων, αφού έχουν εκδηλωθεί αντιδράσεις. Ζητούν επίσης σαφείς αρμοδιότητες, αντικειμενικά κριτήρια και ενιαίους κανόνες για όλους τους δήμους.

Ως προς τη Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης σημειώνουν πως «αποτελεί ένα σημαντικό πολεοδομικό εργαλείο για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, την αποκατάσταση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων και την εξασφάλιση κοινόχρηστων χώρων. Η εφαρμογή της, όμως, προϋποθέτει επιστημονική τεκμηρίωση, αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας των περιοχών και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών».

Δήμοςσυντελεστής δόμησηςκυβέρνησηΔήμοιειδήσεις τώραμεταρρύθμιση