Ελλάδα|17.11.2026 15:36

Πολυτεχνείο: Καταρρίπτοντας τον μύθο της «αναίμακτης Χούντας» - Η αλήθεια για τους νεκρούς της εξέγερσης

Κατερίνα Καραβία

«Το ψέμα πετάει, η αλήθεια έρχεται κουτσαίνοντας από πίσω του» είχε γράψει ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζόναθαν Σουίφτ σε ένα άρθρο του, αναφερόμενος για το πόσο εύκολα διαδίδεται μια φήμη και πόσο εύκολα μπορεί να γίνει πιστευτή. Που να ήξερε ο καημένος ότι αιώνες μετά θα το ζούμε σε κάθε επέτειο του Πολυτεχνείου.

Από τον Άδωνι Γεωργιάδη μέχρι την Αφροδίτη Λατινοπούλου και από τον υπερασπιστή της Χούντας, Κώστα Πλεύρη έως τον υποστηρικτή του Κυριάκου Μητσοτάκη, Γιώργο Καρατζαφέρη, κάθε χρόνο λοιπόν ακούμε το ίδιο σκόπιμο γνωστό αφήγημα. «Δεν υπήρχαν στην πραγματικότητα νεκροί στο Πολυτεχνείο», «έγινε προσπάθεια να μην υπάρξουν νεκροί», «ο Αβέρωφ είχε πει ότι ήταν ψεύτικη ιστορία», «ο Τσεβάς λέει ότι μέσα στο Πολυτεχνείο δεν χτυπήθηκε κανείς».

Τι και αν υπάρχουν μαρτυρίες, έρευνες και φυσικά το πόρισμα Τσεβά; Η συζήτηση επιστρέφει ξανά και ξανά οι καταγγελίες ίδιες και ο φόβος ότι τελικά θα υπάρξει κάποιος που θα αμφιβάλλει τελικά υπαρκτός. Λέγε λέγε κάτι θα μείνει λέει η λαϊκή ρήση.

«Δεν υπάρχει κανένα ζήτημα, όχι αμφισβήτησης, ούτε καν διαπραγμάτευσης για το αν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο. Το πόρισμα του Τσεβά αναφέρει 18 νεκρούς. Οποιαδήποτε άλλη κουβέντα είναι ξεκάθαρα εκ του πονηρού» θα μας πει ο Δημήτρης Βεριώνης, ερευνητής και συγγραφέας του βιβλίου «Θάνατοι στη Χούντα». Και θα προσθέσει «Υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις. Υπάρχει το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά που έκανε τις ανακρίσεις. Υπάρχουν τα πορίσματα της έρευνας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Υπάρχουν οι μαρτυρίες των συγγενών. Υπάρχουν ιατροδικαστικά δεδομένα».

«Όταν μιλάμε για νεκρούς του Πολυτεχνείου αυτό στο οποίο αναφερόμαστε είναι τους νεκρούς των γεγονότων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Δεν είναι κάποιος χωροταξικός προσδιορισμός των νεκρών. Είναι οι άνθρωποι οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους σε όσα συνέβησαν στις 16, στις 17 και στις 18 Νοεμβρίου ή συνεπεία όσων συνέβησαν, δηλαδή κάποιος μπορεί να τραυματίστηκε και πέθανε λίγες μέρες αργότερα ή κάποιο διάστημα αργότερα» εξηγεί.

Και τονίζει: «Tο αν ήτανε στο χώρο του Πολυτεχνείου, ήταν στο δίπλα κτήριο, δεν απασχολεί κανέναν».

«Θέλουν να δείξουν μια αναίμακτη Χούντα»

Σύμφωνα με τον κ. Βεριώνη τους νεκρούς «τους έχει παραδεχτεί ακόμα και το καθεστώς της Χούντας», ενώ θεωρεί ότι όσοι διαδίδουν περί μη νεκρών στο Πολυτεχνείο «εξυπηρετούν δικούς τους πολιτικούς σκοπούς ή είναι αδαείς».

«Έχουν συγκεκριμένους πολιτικούς σκοπούς και ιδέες και ιδεολογήματα που θέλουν να υπηρετήσουν και τα οποία θέλουν να δείξουν μια αναίμακτη Χούντα. Τη στιγμή που το ίδιο το καθεστώς του Παπαδόπουλου είχε παραδεχτεί την ύπαρξη 13 νεκρών εκείνες τις ημέρες. Άρα στην πραγματικότητα είναι εντελώς εκ του πονηρού ότι λέγεται σήμερα ότι δεν υπήρχαν νεκροί. Προφανώς, και υπήρχαν. Το ίδιο το καθεστώς το είχε παραδεχτεί και αρκεί να ανατρέξουν στις δηλώσεις του εκπρόσωπου Τύπου της Χούντας. Μπορεί πάλι να είναι απλά αδαείς οι οποίοι δεν έχουν την ιστορική γνώση που απαιτείται για να εκφέρουν μια γνώμη και απλά  αναπαράγουν αυτό που ακούνε».

«Πάνω από 24 οι νεκροί»

Πόσοι όμως είναι τελικά οι νεκροί του Πολυτεχνείου; Πολλοί περισσότεροι. Ο κ. Βεριώνης μας λέει ότι ο αριθμός είναι 24 νεκροί,  σύμφωνα με τα στοιχεία από το δικαστήριο που έγινε το 1975 αλλά και με την έρευνα αργότερα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Αλλά ο ίδιος υπογραμμίζει πως στους νεκρούς πρέπει να προστεθούν και όσοι έχασαν την ζωή τους τις επόμενες ημέρες της εξέγερσης.

«Συνέπεια βέβαια της εξέγερσης. Για παράδειγμα, είναι ο Γιάννης Φιλήνης ο οποίος απεβίωσε στις 22 Νοεμβρίου του 1973. Είναι ο Λάμπρος Τζιάνος που δολοφονήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου του 1973. Είναι ο Γιάννης Καΐλης που δολοφονήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1974. Οι δύο τελευταίοι ήταν είτε συμμέτοχοι στα γεγονότα του Πολυτεχνείου είτε ήδη στο στόχαστρο της ασφάλειας. Επιπλέον, υπάρχουν άλλοι τρεις, οι θάνατοι των οποίων σχετίζονται άμεσα με τα γεγονότα. Πρόκειται για ανθρώπους που τραυματίστηκαν στα γεγονότα και συνεπεία του τραυματισμού τους απεβίωσαν αργότερα. Είναι ο Βασίλης Μπαλαφούτης ο οποίος απεβίωσε στις 18 Γενάρη του 1974. Είναι ο Οδυσσέας Γιοντέρης που απεβίωσε από τον τραυματισμό του τον Ιανουάριο του. 77 και ο Παναγιώτης Στασινός που απεβίωσε το Δεκέμβρη του 1978».

 

«Αν υπάρχει θύμα της Χούντας που δεν έχει καταγραφεί οφείλουμε να το καταγράψουμε»

Ο κ. Βεριώνης τα τελευταία χρόνια έχει αφοσιωθεί σε μια ατέλειωτη έρευνα και έχει γράψει στο βιβλίο του μάλιστα για τους νεκρούς γενικά του καθεστώτος της 7ετίας της Χούντας. Όλα ξεκίνησαν όπως μας είπε από μια επίσκεψη στο μουσείο του ΣΦΕΑ. «Υπήρχαν φωτογραφίες πολλών φερόμενων ως θυμάτων της Χούντας δίπλα σε αυτούς που ήδη γνωρίζουμε. Η έλλειψη πληροφορίας σχετικά με το ποια ήταν αυτά τα πρόσωπα και τι τους συνέβη ήταν που με κινητοποίησε και άρχισα να ψάχνω» θα μας πει.

«Είναι τεράστια η δυσκολία. Πρώτον γιατί πολύ λίγα πράγματα υπάρχουν και επίσης γιατί το καθεστώς ήθελε να κρύβει τα ίχνη των πεπραγμένων του και το έκανε με αρκετή επιτυχία πολλές φορές».

Ο ίδιος μας λέει ότι η έρευνα συνεχίζεται και ίσως να μην σταματήσει και ποτέ.

«Αν υπάρχει θύμα της Χούντας που δεν έχει καταγραφεί οφείλουμε να το καταγράψουμε. Το οφείλουμε και για να δικαιωθεί ο θανών, αλλά και για να δικαιωθεί και η οικογένειά του».

Σημείωση: Στο βιβλίο «Οι Θάνατοι στη Χούντα» που εκδόθηκε το 2024 και επανεκδόθηκε τρίτη φορά πριν τρεις βδομάδες αναφέρονται οι νεκροί των πρώτων ημερών, οι επίσημοι νεκροί της χούντας, αυτοί που έχουν αποδειχθεί, οι νεκροί του Πολυτεχνείου, οι νεκροί του βασιλικού αντιπραξικοπήματος, οι θάνατοι στις εξορίες και οι εξαφανίσεις και όλες οι περιπτώσεις ύποπτων θανάτων.

Πολυτεχνείονεκροίειδήσεις τώραεπέτειος Πολυτεχνείου