Γιατί οι Ιταλοί στο πανευρωπαϊκό του στίβου αγωνίστηκαν με κορδέλα πένθους – Γνώριζαν ποιου σπουδαίου τη μνήμη τιμούσαν;

Οι ιταλοί αθλητές και αθλήτριες, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου, που διεξήχθη πριν από μια εβδομάδα στο Μπέριγχαμ του Ηνωμένου Βασιλείου, εμφανίστηκαν με κορδέλα πένθους.

Κάποιος από τους έλληνες σπορτκάστερ, στα γρήγορα και δίχως περισσότερες πληροφορίες, έδωσε την απάντηση στο «γιατί»: πριν από λίγες ημέρες είχε πεθάνει ο Λίβιο Μπερούτι- είπε- ένας σπουδάιος ιταλός δρομέας που είχε στεφθεί Χρυσός Ολυμπιονίκης στους Αγώνες της Ρώμης το 1960… Και μέχρι εκεί…

Τώρα, καλοκαίρι με τον Αύγουστο να ανταριάζει πέλαγα και ψυχές, με τον ήλιο να καίει κορμιά και μυαλά, ποιος είδε Ευρωπαϊκούς Αγώνες Στίβου, είναι μια άλλη ιστορία… Όσοι, όμως, ξεμείνανε στις εστίες τους κι’ όσοι επέμειναν συντονισμένοι στην ΕΤ2 για να παρακολουθήσουν τα άλματα του Τεντόγλου και του Μανόλο, όλο και θα διερωτήθηκαν ποιος ήταν εκείνος ο Λίβιο Μπερούτι, που οι Ιταλοί τίμησαν με μαύρη κορδέλα, προσπαθώντας για διάκριση.

Το παιδί με τα γυαλιά...

Λοιπόν, εμείς οι πιο παλιοί, που καταπιαστήκαμε σε κάποιες στροφές του εργασιακού βίου μας με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, θυμόμαστε την φωτογραφία ενός διοπτροφόρου σπρίντερ να νικά στα 200 μέτρα των Αγώνων της Ρώμης το 1960. Κι αν ο τότε σούπερ σταρ και πρωταγωνιστές ήταν ο Ξυπόλυτος Πρίγκιπας από την Αιθιοπία, ο Αμπέμπε Μπικίλα, που έτρεξε Μαραθώνιο δίχως υποδήματα, αλλά και η Βίλμα Ράντολφ η «negra gazzella», ο Λίβιο Μπερούτι ήταν ο εθνικός ήρωας της Ιταλίας. Γιατί; Μα ήταν ο πρώτος ευρωπαίος σπρίντερ που έσπαγε την κυριαρχία Αμερικανών και Καναδών στο δημοφιλές αγώνισμα των 200 μέτρων!

Πριν από τον Μπερούτι, δέκα δρομείς από τις ΗΠΑ και δυο από τον Καναδά είχαν στολίσει τα χρυσά μετάλλια των Ολυμπιακών Αγώνων στις βιτρίνες της ζωής τους. Ο Μπερούτι πρώτος (και για την ειρωνεία η wikipedia πλάι στον Μπερούτι έχει την Αστερόεσσα…) γύρισε την πλάτη στους Βορειοαμερικανούς. Μετά ήρθε ο Σοβιετικός Βαλερί Μπορζόφ, ο Τζαμαϊκανός Ντον Κουόρι, ο Ιταλός Πιέτρο Μενέα και το 2000 ο ολο-δικός μας Κώστας Κεντέρης! Όμως, ο Λίβιο Μπερούτι ήταν εκείνος που άνοιξε τον δρόμο της αμφισβήτησης των ΗΠΑ. Γυρίζοντας πίσω στα χρόνια, δρομείς-θρύλοι είχαν ανέβει στο πρώτο σκαλοπάτι του βάθρου των Αγώνων: ο Άρτσι Χαν, ο Τζέσε Όουενς, ο Πέρσι Ουίλιαμς, ο Μπόμπι Μόροου… Και το 1960 ο Λίβιο Μπερούτι!

«Κοίτα πώς τρέχει»!

Ο σπουδαίος αθλητικός συντάκτης της ιταλικής «La Gazetta dello Sport», Τζιάνι Μέρλο έχει γράψει: «Ο Λίβιο Μπερούτι μπήκε δυναμικά στη ζωή μου στις 3 Σεπτεμβρίου του 1960. Καθόμουν στις κερκίδες του Μόντε Μάριο στο Ολυμπιακό Σταδίου, σχεδόν ακριβώς στη γραμμή τερματισμού των 200 μέτρων, με τον πατέρα μου, τον Ντάντε, που είχε τον αθλητισμό στο αίμα του. Όταν είδε τον Λίβιο να κερδίζει τον ημιτελικό των 200 μέτρων σε 20,5 δευτερόλεπτα με σταθερό ρυθμό, ισοφαρίζοντας το παγκόσμιο ρεκόρ, έχασε τη συνηθισμένη του ψυχραιμία· ταράχτηκε αρκετά. Αυτό με εξέπληξε. Για δύο ώρες, μου εξηγούσε λεπτομερώς γιατί ήταν σίγουρος ότι ο Μπερούτι θα κέρδιζε τελικά τους Αμερικανούς, όπως ακριβώς είχε κάνει ο Άρμιν Χάρι δύο μέρες νωρίτερα στα 100 μέτρα. “Κοίτα πώς τρέχει”, μου είπε, “πάντα με χάρη, οι αστράγαλοί του σαν δύο απαλά ελατήρια. Όταν τρέχει φαίνεται ψύχραιμος, ενώ οι άλλοι έχουν άγχος. Και το μυαλό του είναι ξεκάθαρο, η θέλησή του ακλόνητη. Για άλλους, μπορεί να δείχνει αφηρημένος πριν από την εκκίνηση, αλλά με αυτόν τον μικρό χορό που κάνει για να ζεσταθεί, φυτεύει έναν σπόρο αμφιβολίας στο μυαλό τους”… Είχε δίκιο: στις έξι το απόγευμα, ο γλυκός αέρας της Ρώμης γλύκανε κι’ άλλο: ο Μπερούτι ήταν άψογος. Χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο σε 20,5 δευτερόλεπτα, ισοφαρίζοντας για άλλη μια φορά το παγκόσμιο ρεκόρ. Ήταν ένα τεράστιο επίτευγμα».

Σ’ εκείνη την κούρσα, πίσω από τον Μπερούτι είχαν τερματίσει ένας Αμερικανός, ένας Γάλλος, ένας Πολωνός κι’ ακόμα δυο αθλητές των ΗΠΑ. Το χρυσό μετάλλιο του Μπερούτι ήταν το πρώτο για την Ιταλία στα 200 μέτρα. Το τελευταίο θα ερχόταν το 1980 από τον άσπονδο φίλο του Μπερούτι, τον Πιέτρο Μενέα.

Ήθελε να γίνει τενίστας...

Ποιος ήταν ο Λίβιο Μπερούτι; Γεννημένος στο Τορίνο στις 19 Μαΐου 1939, ο Μπερούτι γοητεύτηκε από τα αγωνίσματα του στίβου το 1955, έχοντας αρχικά το όνειρο να γίνει τενίστας· σπούδασε Χημεία στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, ενώ παράλληλα αγωνιζόταν, και αργότερα εργάστηκε στον τομέα της επικοινωνίας. Η συλλογή μεταλλίων του εκτός από το ανεκτίμητος Χρυσό της Ρώμης περιλάμβανε επίσης δύο χρυσά και δύο ασημένια μετάλλια από Μεσογειακούς Αγώνες και αρκετούς τίτλους στους Παγκόσμιους Πανεπιστημιακούς Αγώνες. Ο Μπερούτι αγωνίστηκε σε δύο ακόμη Ολυμπιακούς Αγώνες, φτάνοντας στον τελικό της σκυταλοδρομίας 4x100 μ. τόσο στο Τόκιο το 1964 όσο και στην Πόλη του Μεξικού το 1968, όπου, κατέλαβε την πέμπτη θέση στα 200 μέτρα.

Τον έψαχναν οι θεατές!

Δεκαπέντε λεπτά πριν από τον πιο σημαντικό αγώνα της ζωής του, ο Λίβιο Μπερούτι δεν υπήρχε πουθενά... Το Στάδιο Ολύμπικο στη Ρώμη ήταν ασφυκτικά γεμάτο· το φως του φθινοπώρου έλουζε τον στίβο και ο νεαρός ιταλός που, υποτίθεται ότι θα παρατασσόταν στον τελικό των 200 μέτρων, είχε απλώς εξαφανιστεί· δεν άντεχε τους χώρους προθέρμανσης, δεν άντεχε τα μάτια των θεατών πάνω του, τους ψιθύρους, το βάρος των προσδοκιών μιας ολόκληρης χώρας· έτσι εξαφανίστηκε, και το πλήθος ψιθύριζε και αναρωτιόταν τι είχε απογίνει. Κάποια στιγμή, επιτέλους, βγήκε στο στάδιο- με τα σκούρα γυαλιά, τις άσπρες κάλτσες, το λεπτό κορμί- και οι θεατές ξέσπασαν σε χειροκροτήματα που ξεχύνονταν από τις κερκίδες σαν καταιγίδα. Ο Λίβιο Μπερούτι πέρασε πρώτος τη γραμμή τερματισμού σε 20,5 δευτερόλεπτα και τη στιγμή που το κατόρθωσε, περιστέρια απελευθερώθηκαν στον ουρανό. Εκείνη η εικόνα: ένας δρομέα από το Τορίνο να πετάει πλάι στα λευκά περιστέρια με φτερά να τον ραίνουν έγινε μια από τις πιο εμβληματικές στην ιστορία του ιταλικού αθλητισμού. Η Ιταλία, μια χώρα που είχε βγει από τους καπνούς του πολέμου, τον όλεθρο και την καταστροφή, άρχιζε να πιστεύει ξανά στον εαυτό της και να νοιώθει και πάλι τα φτερά στους ώμους της να πάλλονται.

Ο Λίβιο Μπερούτι πέθανε στις 9 Αυγούστου του 2026, σε κλινική στο Τορίνο, μετά από μακρά περίοδο ασθένειας· ήταν 87 χρονών.
Να πούμε τέλος εποχής; Τι κοινότοπό. Οι εποχές δεν τελειώνουν, απλώς αλλάζουν.
Στα χρόνια της τεχνητής νοημοσύνης του αθλητισμού της ντόπας και των ασύλληπτων ρεκόρ ποιος να θυμάται τον Λίβιο Μπερούτι;
Οι αθλητές και αθλήτριες της Ιταλίας φόρεσαν την πένθιμη κορδέλα και πολλοί από αυτούς (ίσως και να) διερωτήθηκαν: «ποιος ήταν αυτός ο Μπερούτι;»… Μια σπάνια μορφή αθλητή που δεν υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια· αυτός ήταν!