Οι Έλληνες ρύθμισαν την πορεία του Κόσμου με νίκη σε κομβικής σημασία μάχη – Ο ήρωας που χάθηκε στη… θάλασσα της Ιστορίας

Τέτοιες μέρες αυγουστιάτικες ήταν, πριν από 2.500 χρόνια, όταν η εξ’ ανατολών σοβαρότατη απειλή για τον ελλαδικό χώρο εξαλείφεται παντελώς! Μάχη των Πλαταιών και οι Πέρσες ανακρούουν πρύμναν στις επεκτατικές βλέψεις τους.

Οι Περσικοί Πόλεμοι θεωρούνται γεγονότα κοσμοϊστορικής σημασίας. «Η επικράτηση των Ελλήνων εναντίον των Περσών προκαλεί έκπληξη και θαυμασμό, καθώς οι Έλληνες, πολύ λιγότεροι αριθμητικά, κατόρθωσαν να αποκρούσουν έναν σκληρό αντίπαλο, τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής, για να διαφυλάξουν τη ζωή τους, την ελευθερία τους, τα σπίτια τους, τις οικογένειές τους, τη γη και τους θεούς των προγόνων τους» γράφει η φιλόλογος Αγάπη Δάλκου.

Οι ελληνικές πόλεις-κράτη συνασπίστηκαν για πρώτη φορά και ισχυροποίησαν την αίσθηση της κοινής τους ταυτότητας. Αν επικρατούσαν οι Πέρσες, θα είχε ανακοπεί η πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία των κλασικών χρόνων. Αν…

Με αψεγάδιαστη αρετή, παραδόθηκε στη λήθη...

Και μια ιστορία ενός ήρωα ξεχασμένου που δεν απόλαυσε μετά θάνατον ονοματοδοσία σε δρόμους πολύβοους, ανδριάντες ή αγάλματα επιβλητικά. Το όνομά του σήμαινε ο «αυτός που έχει άψογη-αψεγάδιαστη αρετή» ή «αυτός με την ακατάβλητη γενναιότητα». Πώς ονομαζόταν; Αμομφάρετος! Ο ήρωας που ξεπήδησε από τις Ιστορίες του Ηροδότου του Αλικαρνασέως, αλλά σε εκείνα που διδαχτήκαμε δεν ξεχώρισε· είχε μείνει ξεχασμένη αποσκευή στον προβλήτα της Ιστορίας.

Ο Αμομφάρετος- όπως διαβάζουμε στο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό του Ελευθερουδάκη- ήταν γιος του Πολυάδη, Σπαρτιάτης Λοχαγός του Πιτανάτου λόχου (η Πιτάνη ήταν προάστιο της Σπάρτης) που έλαβε μέρος στη Μάχη των Πλαταιών.
«Την παραμονή της μάχης, όταν οι Έλληνες άλλαξαν θέση στρατοπέδευσης, ο Αμομφάρετος αρνήθηκε να υπακούσει επειδή κατάλαβε ότι εκείνη η απόφαση δεν είχε ληφθεί παμψηφεί· αρπάζοντας μεγάλο λίθο τον έριξε στα πόδια του Παυσανία φωνάζοντάς του ότι με εκείνη την ψήφο εψήφιζε ότι οι Έλληνες δεν πρέπει να αποφεύγουν τους εχθρούς».

Η λέξη ψήφος σήμαινε τότε ένα μικρό λειασμένο λιθαράκι, με το οποίο ψήφιζαν, δηλώνοντας έτσι την όποια θέση ή άποψη πάνω σε ένα επίμαχο πρόβλημα. Μάλιστα, η ψηφοφορία αυτή γινόταν με το να ρίχνουν το λιθαράκι σε μία κάλπη, σε μία υδρία δηλαδή, η οποία χρησιμοποιούνταν σαν ψηφοδόχος. Στην περίπτωση του Αμομφάρετου, υποτίθεται ότι και αυτός ψήφισε χρησιμοποιώντας όμως όχι ένα λιθαράκι αλλά μία ογκώδη πέτρα και αυτό έγινε για να καταδείξει την έμφαση στη θέση του να μην εγκαταλείψει αυτός και οι άνδρες του το πεδίο της μάχης, Ο Αμομφάρετος ήταν εντελώς αμετάπειστος.

Ήταν απόφαση συλλογική, αλλά...

Πώς έχει η ιστορία σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (Βιβλίο Θ’ Καλλιόπη): Ο Παυσανίας έδωσε εντολή και στους Λακεδαιμόνιους να πάρουν τα όπλα τους και να πορευθούν προς την κατεύθυνση των άλλων που είχαν προηγηθεί. Το έκανε αυτό επειδή είχε σχηματίσει τη γνώμη ότι οι πρώτοι είχαν κατευθυνθεί προς το μέρος το οποίο είχαν συμφωνήσει. Και τότε όλοι οι άλλοι διοικητές των τμημάτων έδειξαν προθυμία να υπακούσουν τον Παυσανία, ο Αμομφάρετος όμως, ο γιος του Πολυάδη, διοικητής του Πιτανητέων λόχου αρνήθηκε να υποχωρήσει μπροστά στους βαρβάρους και ούτε το δεχόταν να ντροπιάσει τη Σπάρτη. Μάλιστα, του φαινόταν απαράδεκτο να δεχτεί αυτό που γινόταν, επειδή δεν είχε πάρει μέρος στη σύσκεψη που είχε προηγηθεί. Με τον τρόπο αυτό, τόσο για τον Παυσανία όσο και για τον Ευρυάνακτα προέκυψε το πρόβλημα της ανυπακοής του Αμομφάρετου στις διαταγές τους· χειρότερο, όμως, και μεγαλύτερο πρόβλημα από την ανυπακοή ήταν ότι θα έμενε πίσω ο λόχος του, οπότε υπήρχε φόβος μήπως και ο ίδιος ο Αμομφάρετος και οι στρατιώτες του εξολοθρευθούν.

»Ο Παυσανίας και ο στρατηγός και συνδραμογεμών (συμπαραστάτης δηλαδή) του Παυσανία, ο Ευρυάναξ, προσπάθησαν να μεταπείσουν τον Αμομφάρετο, , αλλά εκείνος παρέμενε ανένδοτος· αρνείτο να εγκαταλείψει τη θέση του και άφηνε κάτω στο έδαφος μια ψήφο-πέτρα ως ένδειξης της αντίρρησής του».

Το σχέδιο των Ελλήνων απέδωσε

Στα της Μάχης των Πλαταιών: πριν από την τελική αναμέτρηση, ο ελληνικός και ο περσικός στρατός στρατοπέδευσαν ο ένας μπροστά στον άλλον επί 10 ημέρες με μόνο μικρές επιδρομές από κάθε πλευρά. Ωστόσο, οι Πέρσες εξέτρεψαν την παροχή νερού στους Έλληνες και διέκοψαν την προμήθεια τροφίμων, έτσι οι Έλληνες αναγκάστηκαν να αναζητήσουν νέο στρατόπεδο. Το σχέδιο ήταν: το κύριο σώμα των Ελλήνων να ξεκινήσει πρώτο κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τους Σπαρτιάτες να φυλάνε τα νώτα. Αφού το κύριο σώμα των Ελλήνων είχε εγκαταλείψει το στρατόπεδο και είχε έρθει η ώρα οι Σπαρτιάτες να ξεκινήσουν για να καταλάβουν τα νώτα, ο Αμομφάρετος αρνήθηκε.

Καθώς ξημέρωσε, όμως, και ο Παυσανίας μετακινήθηκε με το υπόλοιπο στράτευμα των Λακεδαιμονίων, αφήνοντας πίσω τον λόχο του Αμομφάρετου, εκείνος, καταλαβαίνοντας ότι έχει μείνει ακάλυπτος άλλαξε γνώμη και οδήγησε τους άνδρες με το υπόλοιπο στράτευμα. Όταν ενημερώθηκε ότι οι Έλληνες είχαν εγκαταλείψει τις θέσεις τους και τους Σπαρτιάτες συμμάχους τους, ο επικεφαλής των περσικών δυνάμεων, ο Μαρδόνιος , εξαπέλυσε βιαστική επίθεση και μάλιστα σε αταξία, θεωρώντας ευκαιρία για νίκη! Ο Μαρδόνιος έπεσε νεκρός και ο περσικός στρατός συνετρίβη.

Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι ο Αμομφάρετος πολέμησε με γενναιότητα και τιμήθηκε ως ένας από τους αρίστους (μετά τον Αριστόδημο) μαζί με τον Ποσειδώνιο και τον Φιλοκύωνα. Ο Αμομφάρερος έπεσε νεκρός στο πεδίο της Μάχης των Πλαταιών.
Η Μάχη των Πλαταιών διεξήχθη τέτοιες μέρες το 479 π.Χ. (27 Αυγούστου σύμφωνα με κάποια εκδοχή) στην πεδιάδα των Πλαταιών όπου οι Πέρσες υπέστησαν πανωλεθρία.

Ο στρατός του Μαρδονίου σχεδόν διαλύθηκε και ο ίδιος ο Μαρδόνιος σκοτώθηκε από πέτρα που του του πέταξε ο Σπαρτιάτης Αρίμνηστος στο κεφάλι. Από τον Ηρόδοτο μαθαίνουμε, ότι από τους 300.000 των Περσών και των Ελλήνων συμμάχων τους μόνο 40.000 έφυγαν ζωντανοί από τον ελλαδικό χώρο με επικεφαλής τον Αρτάβαζο. Οι Έλληνες (από τους 110.000) μέτρησαν 1360 στρατιώτες νεκρούς. Μετά τη Μάχη των Πλαταιών εξαλείφθηκε οριστικά η περσική απειλή για την Ελλάδα! Προέκυψαν άλλες, αλλά… η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει, όσο πεθαίνουν οι Έλληνες γι’ αυτήν…