Απίθανη απόδραση από τα νύχια της Γκεστάπο – Πώς εξαπατήθηκε ο διαβόητος Χασάπης της Λυών και πώς εκδικήθηκε 40 χρόνια μετά

Ήταν μια μυθιστορηματική απόδραση από τα νύχια της Γκεστάπο: πώς εξαπατήθηκε ο διαβόητος Χασάπης της Λυών και πώς εκδικήθηκε 40 χρόνια μετά. Η πιο κάτω ιστορία που ξεσκονίσαμε από το αρχείο των ατέλειωτων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, θα μπορούσε να έχει γίνει ελληνική ταινία με απαστράπτοντες πρωταγωνιστές της δεκαετίας του 1960· δεν έγινε γιατί εκτυλίχτηκε στη Γαλλία και είναι πέρα για πέρα αληθινή!

Αύριο, 12 Οκτωβρίου, κλείνουν 82 χρόνοι από την ημέρα που έφυγαν οι Γερμανοί από την Αθήνα. Σχεδόν έναν μήνα πριν, στις 3 Σεπτεμβρίου, οι ναζιστικές αρχές είχαν μαζέψει τις ντροπές τους, είχαν σκουπίσει τις τελευταίες κηλίδες αίματος που είχαν λερώσει τον Κόσμο και αποχωρούσαν από τη γαλλική, πολύπαθη πόλη Λυών.

Στη Λυών, εκείνα τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής έκανε κουμάντο ένας οιονεί άνθρωπος που έμεινε στην Ιστορία ως ο Χασάπης της Λυών, ο Κλάους Μπάρμπι (έχουμε γράψει εκτενώς για τον υπάνθρωπο Μπάρμπι και την ιστορία του εδώ).
Ένα πρωί στα Γραφεία-κολαστήρια της Γκεστάπο, ο Κλάους Μπάρμπι δέχτηκε την επίσκεψη μιας γυναίκας που επέμενε πιεστικά να τον δει: ήταν η Λουσί Ομπράκ καθηγήτρια Ιστορίας.

Η Λουσί, κλαίγοντας και παρακαλώντας, ζήτησε από τον Κλάους Μπάρμπι να την αφήσει να παντρευτεί τον Ρεϊμόν, που είχε συλληφθεί, είχε καταδικαστεί σε θάνατο για αντιστασιακή δράση και από μέρα σε μέρα θα τον εκτελούσαν. Η Λουσί είπε στον Μπάρμπι ότι βρισκόταν σε κατάσταση εγκυμοσύνης από τον Ρεϊμόν και πως θα ήταν ανάρμοστο να γεννηθεί το παιδί και να μην έχει παντρευτεί. «Πώς θα το φέρω στον κόσμο χωρίς το όνομα του πατέρα του- είχε πει- η κοινωνία είναι αυστηρή εδώ, Το καταδικάζω σε στιγματισμό…». Ο Μπάρμπι, εκείνος ο ανάλγητος δήμιος που είχε στείλει στον θάνατο χιλιάδες ανθρώπους, λύγισε.

Καθηγήτρια Ιστορίας με κομουνιστικούς προσανατολισμούς...

Και πριν συνεχίσουμε την αφήγηση της προσπάθειας της Λουσί για να γλυτώσει τον άνθρωπό της από το σφιχταγκάλιασμα του Χάρου ας ανατρέξουμε στη δική της ιστορία. Γεννημένη από μικροαστική οικογένεια αμπελουργών της Βουργουνδίας, η Lucie Bernard- λαμπρή μαθήτρια- απέκτησε το 1938 το πτυχίο Ιστορίας- το πιο καταξιωμένο ανώτερο πτυχίο στη Γαλλία! Τις παραμονές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Λουσί, άρχισε να διδάσκει Ιστορία σε σχολείο στο Στρασβούργο· κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 είχε γίνει ενεργός υποστηρικτής του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο, όπως και άλλοι της γενιάς της, θεωρούσε το πιο αποτελεσματικό ανάχωμα ενάντια στον φασισμό. Τον Δεκέμβριο του 1939, η Λουσί είχε παντρευτεί τον Raymond Samuel, έναν νεαρό μηχανικό που ήταν επίσης διαπρύσιος κομμουνιστής.

Μετά την ήττα της Γαλλίας το 1940, η Λουσί συνέχισε να διδάσκει σε σχολείο στην ελεύθερη ζώνη της Λυών· τότε ήταν που εντάχτηκε στην Αντίσταση. Η Λουσί και ο Ρεϊμόν έγιναν ιδρυτικά στελέχη ηγέτες της οργάνωσης του d'Astier, Liberation-Sud, η οποία έμελλε να εξελιχθεί ως ένα από τα σημαντικότερα κινήματα αντίστασης στη Γαλλία. Για τα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου, η Λουσί και ο Ρεϊμόν συνέχισαν τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες- εκείνη ως δασκάλα, αυτός ως μηχανικός- ενώ παράλληλα ζούσαν διπλή ζωή ως φανατικοί αντιστασιακοί με διάφορα ψευδώνυμα. Μετά τον πόλεμο, μάλιστα, υιοθέτησαν επίσημα ως νέο τους επώνυμο το αντιστασιακό ψευδώνυμο του Ρεϊμόν: «Ομπράκ». Τον Μάιο του 1941, η Λουσι γέννησε το πρώτο της παιδί, τον Ζαν-Πιερ.

Στα τέλη του 1942, οι Γερμανοί κατέλαβαν ολόκληρη τη Γαλλία και η Λυών έγινε το αρχηγείο του διαβόητου επικεφαλής της Γκεστάπο, Κλάους Μπάρμπι. Τον Μάρτιο του 1943, ο Ρεϊμόν συνελήφθη. Φαίνεται, ωστόσο, ότι οι Γερμανοί και οι Αρχές του Βισί θεώρησαν ότι είχαν συλλάβει απλώς έναν μαυραγορίτη, και αφέθηκε ελεύθερος έπειτα από παρέμβαση της Λούσι στον τοπικό εισαγγελέα του Βισί. Στη συνέχεια, στις 21 Ιουνίου του 1943, ο Ρεϊμόν συνελήφθη ξανά. Τότε ήταν που καταδικάστηκε σε θάνατο και που παρενέβη η Λουσί ενεργά.

Απόδραση για σενάριο!

Η Λουσί οργάνωσε ένα εξαιρετικό σχέδιο για να τον απελευθερώσει. Έγκυος και πάλι, παρουσιάστηκε στην Γκεστάπο, ισχυριζόμενη ότι ήταν η αρραβωνιαστικιά κάποιου που πίστευε ότι ονομαζόταν «Ερμελίν»- ένα από τα ψευδώνυμα του Ρεϊμόν- ο οποίος, όπως ισχυρίστηκε, είχε παγιδευτεί από την Αντίσταση ενώ επισκεπτόταν έναν γιατρό. Όταν της είπαν ότι ο «αρραβωνιαστικός» της ήταν αδιαμφισβήτητα αντιστασιακός και που επρόκειτο να εκτελεστεί, παρακάλεσε να της επιτραπεί να σώσει την τιμή της και να νομιμοποιήσει το παιδί που κυοφορούσε παντρεύοντάς τον βάσει μιας γαλλικής νομικής ρήτρας που επέτρεπε σε ένα αρραβωνιασμένο ζευγάρι να παντρευτεί άμεσα αν ένας από τους δύο ήταν ετοιμοθάνατος· και ο Χασάπης της Λυών την πίστεψε!
Την ημέρα που ο Ρεϊμόν μεταφερόταν στην έδρα της Γκεστάπο μετά τον «γάμο», ένοπλοι αντιστασιακοί απέκλεισαν τους δρόμους, επιτέθηκαν στο φορτηγό και απελευθέρωσαν αυτόν και 15 άλλους κρατούμενους.

Η Λούσι και ο Ρεϊμόν διέφυγαν, κρύφτηκαν σε σπίτια φίλων μέχρι που ένα αεροπλάνο τους ταξίδεψε στο Λονδίνο, όπου έφτασαν τον Φεβρουάριο του 1944· το δεύτερο παιδί τους, η Κατρίν, γεννήθηκε λίγες μέρες αργότερα και την βάπτισε ο Σαρλ Ντε Γκωλ.
Οι γονείς του Ρεϊμόν, τους οποίους είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να πείσει να φύγουν για την Ελβετία, συνελήφθησαν στη Γαλλία, απελάθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς όπου και πέθαναν. Ο Κλάους Μπάρμπι, ο σκληρός κι απάνθρωπος διοικητής της Γκεστάπο, δεν ξέχασε ποτέ το πάθημα του· θα περίμενε 40 χρόνια μέχρι να πάρει την εκδίκησή του!

Όταν τελείωσε ο πόλεμος...

Στις 20 Μαρτίου 1944, η προσωρινή κυβέρνηση του Ντε Γκωλ ανακοίνωσε ότι μόλις η Γαλλία απελευθερωνόταν, οι γυναίκες θα είχαν- για πρώτη φορά- δικαίωμα ψήφου. Εν αναμονή αυτού, και πριν από τη διεξαγωγή εκλογών, ο Στρατηγός είχε ορίσει συμβουλευτική ομάδα, στην οποία η Λουσί εντάχθηκε ως εκπρόσωπος της Αντίστασης· έγινε η πρώτη γυναίκα που συμμετείχε ποτέ σε γαλλική κοινοβουλευτική συνέλευση.

Το 1945, μόλις τελείωσε ο πόλεμος, η Λουσί, δημοσίευσε μια σύντομη ιστορία της Αντίστασης στη Γαλλία- την πρώτη που εκδόθηκε- και στη συνέχεια επέστρεψε στη διδασκαλία και στον καθημερινό μικρόκοσμό της.
Έτσι, απαλά και ήσυχα θα μπορούσε να είχε τελειώσει η ζωή της Λουσί αν αυτή και ο Ρέιμοντ δεν είχαν εμπλακεί σε μια διαμάχη το 1983, μετά την έκδοση του Κλάους Μπάρμπι από τη Βολιβία για να δικαστεί στη Γαλλία. Πριν από τη δίκη του, ο Μπάρμπι δήλωσε ότι θα αποκάλυπτε συνταρακτικά στοιχεία για την Αντίσταση: ισχυρίστηκε τότε ότι μετά την πρώτη του σύλληψή, ο Ρέιμοντ είχε γίνει πληροφοριοδότης και είχε προδώσει τους συνεργάτες του. Οι κατηγορίες του Μπάρμπι δεν αποδείχτηκαν ποτέ, αλλά ήταν αρκετές για να βγει από την καθημερινότητά της η Λουσί και να γράψει τη δική της εκδοχή.
Μετά τον θάνατο του Χασάπη της Λυών, το 1990, ένα έγγραφο: η λεγόμενη Διαθήκη του Μπάρμπι, άρχισε να κυκλοφορεί στα Γραφεία των εφημερίδων και να επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς για τους Ομπράκ.

«Δικαστήριο» για τη Λουσί και τον Ρεϊμόν!

Είκοσι κορυφαίοι επιζώντες της Αντίστασης δημοσίευσαν μια επιστολή διαμαρτυρίας, αλλά οι Ομπράκ αναστατώθηκαν βαθιά από την όλη υπόθεση και ζήτησαν να τους δοθεί η ευκαιρία να εξηγήσουν τις απόψεις τους ενώπιον επιτροπής κορυφαίων γάλλων ιστορικών. Η εφημερίδα Liberation οργάνωσε συζήτηση μεταξύ των ιστορικών και των Ομπράκ. Αλλά αυτό που είχαν φανταστεί ως μέσο, οι Ομπράκ, για να καθαρίσουν το όνομά τους μετατράπηκε σε μια έντονη ανταλλαγή απόψεων στην οποία βρέθηκαν σχεδόν σαν να απολογούνταν σε δίκη. Κανένας από τους ιστορικούς δεν αποδέχτηκε την ιδέα ότι ο Ρεϊμόν ήταν πληροφοριοδότης, αλλά σημείωσαν ασυνέπειες και αντιφάσεις στις διάφορες εκδοχές που είχε δώσει η Λούσι όλα αυτά τα χρόνια. Υπήρχαν κενά στην υπόθεση που δεν έχουν ποτέ διευκρινιστεί πλήρως.

Μα κι αυτοί, κομμουνιστές; 

Το γεγονός ότι οι Ομπράκ παρέμειναν υποστηρικτές του κομμουνισμού πολύ μετά το τέλος του πολέμου μπορεί να είχε κάποια σχέση με τις επιθέσεις εναντίον τους. Άλλωστε, η προσωπική φιλία τους με τον επαναστάτη τότε Χο Τσι Μινχ (νονός του τρίτου παιδιού των Ομπράκ ) και μετέπειτα ιδρυτή της Λ.Δ του Βιετνάμ προκαλούσε αρνητικά σχόλια στην συντηρητική γκωλική Γαλλία.
Η τραγωδία της όλης κατάστασης ήταν ότι η Λουσί- η ίδια ιστορικός- βρισκόταν στο τέλος της ζωής της παγιδευμένη ανάμεσα στις αντικρουόμενες θεωρίες της ιστορικής αλήθειας και των θρύλων.
Και μπορεί να μην έγινε ταινία η ζωή της Λουσί και του Ρεϊμόν στην Ελλάδα, έγινε όμως στη Γαλλία (τίτλος της Lucie Aubrac) με πρωταγωνίστρια την Καρόλ Μπουκέ.
Η Λουσί Ομπράκ πέθανε τον Μάρτιο του 2007 σε ηλικία 94 χρονών και ο Ρεϊμόν τον Ιούλιο του 2012 στα 97 του. Ο Κλάους Μπάρμπι τους είχε εκδικηθεί μετά 40 χρόνια!