Η σπουδαιότερη συναυλία που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ: Η επεισοδιακή πρώτη των Rolling Stones στην Αθήνα

Λίγες μόλις ημέρες προτού ξεσπάσει το μεγαλύτερο αγκάθι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η χούντα των συνταγματαρχών, έλαβε χώρα μια συναυλία-ορόσημο για την αναπτυσσόμενη ροκ σκηνή του τόπου. Οι Rolling Stones, στις 17 Απριλίου 1967, ρίχνουν την αυλαία της περιοδείας για τον νέο δίσκο τους, Between the Buttons, στην Αθήνα.

Δεδομένου του ευρύτερου πολιτικού αναβρασμού που διέπει εκείνη την περίοδο τη χώρα και τα συντηρητικά κοινωνικά αντανακλαστικά, η συναυλιακή επίσκεψη του κορυφαίου ροκ συγκροτήματος ήταν από μόνη της ένα επαναστατικό «σκάνδαλο». Αναπόφευκτα λειτούργησε ως πολιτισμική έκρηξη για τον κόσμο, έτσι, παρότι η εμφάνισή τους στο γήπεδο του Παναθηναϊκού άρχισε κανονικά, οι Αρχές της εποχής φρόντισαν να μην ολοκληρωθεί ποτέ.

Τον Ιανουάριο του 1967 ο Μικ Τζάγκερ και η παρέα του κυκλοφόρησαν το Between the Buttons, το οποίο - με τραγούδια όπως τα Let’s Spend The Night Together και Ruby Tuesday - σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Η προωθητική περιοδεία στην Ευρώπη για τις ανάγκες του δίσκου είχε προγραμματιστεί για την άνοιξη, εν μέσω της σοβούσας διαμάχης των δύο ηγετικών μορφών του συγκροτήματος Μικ Τζάγκερ Μπράιαν Τζόουνς.

Στα νότια της Ευρώπης, η Ελλάδα βρισκόταν σε μια δύσκολη καμπή της ιστορίας της. Με εμφανείς ακόμη τις πληγές της «αποστασίας» βάδιζε ολοταχώς για εκλογές, έχοντας στο τιμόνι της την κυβέρνηση της Ε.Ρ.Ε. υπό τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Οι εκλογές ήταν προγραμματισμένες για τις 28 Μαΐου και αναμενόταν να εξελιχθούν σε ένα θρίαμβο της Ενώσεως Κέντρου και του Ανδρέα Παπανδρέου, ηγετικού στελέχους του κόμματος εκείνη την περίοδο. Η κατάσταση ήταν τεταμένη. 

Η ανακοίνωση της συναυλίας και η μεγάλη άφιξη

Στις 22 Μαρτίου κυκλοφορεί το 77ο τεύχος του μουσικού περιοδικού Μοντέρνοι Ρυθμοί με μια είδηση βόμβα: «Δεν είναι ούτε πρωταπριλιάτικο ψέμα, ούτε διαφημιστικό κόλπο. Οι Rolling Stones έρχονται». Η συμφωνία είχε κλείσει προ οκταημέρου μεταξύ του δημοσιογράφου και ατζέντη Νίκου Μαστοράκη και του μάνατζερ του συγκροτήματος Ντέβιντ Απς.

Η συναυλία ορίστηκε για τις 17 Απριλίου και θα έκλεινε την ευρωπαϊκή περιοδεία του συγκροτήματος, η οποία θα ξεκινούσε από την Στοκχόλμη στις 25 Μαρτίου. Ως χώρος διεξαγωγής επιλέχτηκε το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και τα εισιτήρια κόστιζαν από 60 έως 120 δραχμές. Υπήρχαν και λίγα εισιτήρια των 500 δραχμών, ακριβώς μπροστά από την εξέδρα. Οι αφίσες που κυκλοφόρησαν ανάφεραν ότι «το ρεσιτάλ είναι υπό την αιγίδα του δημάρχου Αθηναίων κ. Γεωργίου Πλυτά και οι εισπράξεις του θα διατεθούν για φιλανθρωπικό σκοπό».

Την Κυριακή 16 Απριλίου κυκλοφόρησε η φήμη ότι οι Stones αναμένονται στην Αθήνα. Εκατοντάδες νεαροί πολιόρκησαν το αεροδρόμιο του Ελληνικού για να τους υποδεχθούν και να τους δουν από κοντά. Σημειώθηκαν μικροσυγκρούσεις με την αστυνομία, η οποία έκανε χρήση γκλομπ για να τους απομακρύνει. Ωστόσο, αντί για τα μέλη του συγκροτήματος είχαν έλθει οι τεχνικοί, οι οποίοι δεν έχασαν την ευκαιρία να μοιράσουν αυτόγραφα σε κάποιους αδαείς συγκεντρωμένους που τους πέρασαν για τη θρυλική μπάντα. Τελικά, οι Rolling Stones ήλθαν ανήμερα της συναυλίας με πτήση της Ολυμπιακής Αεροπορίας και κατέληξαν στο «Χίλτον». Τους δημοσιογράφους, που βρέθηκαν στο αεροδρόμιο, εντυπωσίασε η πανέμορφη σύζυγος του μπασίστα Μπιλ Γουάιμαν.

Η συνέντευξη πριν τη συναυλία και η «ώρα μηδέν»

Ήταν Δευτέρα στην Αθήνα και ο ήλιος διαδεχόταν τα σύννεφα και τη βροχή. Νωρίς το απόγευμα, τα μέλη του συγκροτήματος - πλην του Μπράιαν Τζόουνς που κοιμόταν - έδωσαν την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου. «Τι γνωρίζετε για τον Σαίξπηρ;», ρώτησε ένας δημοσιογράφος. «Και σεις τι γνωρίζετε για τον Όμηρο;» απάντησε με ερώτηση ο Μικ Τζάγκερ, ο μόνος ομιλητικός της παρέας.

Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή:

• Ποια είναι η γνώμη σας για τη μουσική σας;
• Τα τραγούδια μας εκφράζουν την εποχή μας. Δεν είμαστε υστερικοί, όπως πιστεύεται, αλλά οι μεγαλύτεροι δεν μπορούν να μας καταλάβουν.
• Τι πιστεύετε για τους Μπιτλς;
• Τους αγαπάμε πάρα πολύ.
• Πως περνάτε τις ελεύθερες ώρες σας;
• Με κορίτσια.
• Είστε αγαπημένοι μεταξύ σας;
• Ναι, και η απόδειξη είναι ότι κοιμόμαστε μαζί στο ίδιο κρεβάτι.
• Αλλά ο Μπιλ Γουάιμαν είναι παντρεμένος. Τι έχει να πει επ' αυτού η γυναίκα του; - αντέτεινε ο δημοσιογράφος
• Κοιμάται μαζί μας. - απάντησε ο Τζάγκερ

Περίπου την ώρα της συνέντευξης Τύπου, οι πρώτοι θεατές άρχιζαν να μπαίνουν στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Γύρω στις 19:00, στις εξέδρες της «Λεωφόρου» βρίσκονταν γύρω στα 8.000 άτομα. Η εξέδρα ήταν στημένη στη σέντρα του γηπέδου και μέσα στον αγωνιστικό χώρο επιτρεπόταν η είσοδος στους λίγους που είχαν να πληρώσουν το πανάκριβο εισιτήριο των 500 δραχμών. Το γήπεδο ήταν ζωσμένο από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Σε λίγη ώρα άρχισε το πρώτο μέρος του προγράμματος, με ελληνικά συγκροτήματα και καλλιτέχνες. Εμφανίστηκαν κατά σειρά οι:

• Loubogg,
• MGC,
• Idols,
• Τάσος Παπασταμάτης,
• Δάκης,
• We Five.

Το Satisfaction και τα ύποπτα... γαρύφαλλα

Στις 21:30 οι Stones ανέβηκαν στη σκηνή και άρχισαν τη συναυλία τους με το Last Time. Οι θεατές ξεπερνούσαν τους 10.000 και οι αστυνομικοί έκαναν αισθητή την παρουσία τους μέσα στον αγωνιστικό χώρο και γύρω από τη σκηνή, έχοντας σαφείς εντολές να συλλαμβάνουν όποιον παρεκτρεπόταν, ουσιαστικά δηλαδή όποιον απλώς σηκωνόταν από τη θέση του για να χορέψει ή να χειροκροτήσει με ενθουσιασμό.  Όπως έγραψε τότε χαρακτηριστικά η Χριστίνα Λικιαρδοπούλου στο ρεπορτάζ της στην εφημερίδα «Έθνος»: «Ακούσαμε αξιωματικό να συμβουλεύει αστυνομικούς "να σπάσουν στο ξύλο" όποιον θα χορέψει ή θα χειροκροτήσει με περισσότερο ενθουσιασμό. Και εγένετο...».

Η συναυλία συνεχίστηκε με τα τραγούδια Lady Jane, 19th Nervous Breakdown, Ruby Tuesday και Let’s Spend The Night Together. Λίγο πριν αρχίσουν να παίζουν το Satisfaction, ο Τζάγκερ είχε την έμπνευση να μοιράσει στους θεατές κόκκινα γαρύφαλλα. Δεν μπόρεσε ο ίδιος να φθάσει στην εξέδρα και ανέθεσε τη δουλειά στον μάνατζερ της περιοδείας τους, Τομ Κέιλοκ, ο οποίος είχε μπαταρισμένο το ένα χέρι του, καθώς τρεις μέρες νωρίτερα είχε τραυματισθεί, προσπαθώντας να προστατεύσει τον Τζάγκερ από την επίθεση ενός θεατή στη συναυλία της Ζυρίχης.

Η πράξη θεωρήθηκε επαναστατική - και συνυφασμένη με την Αριστερά - από την αστυνομία και αμέσως έξι άνδρες της έπεσαν πάνω στον δυστυχή Κέιλοκ και τον έσπασαν στο ξύλο, φωνάζοντας στον Τζάγκερ «Στοπ ρε». Οι υπεύθυνοι του γηπέδου, με διαταγή της αστυνομίας, κατέβασαν τον γενικό και η συναυλία τερματίσθηκε άδοξα μέσα σε πυκνό σκοτάδι. Τα μέλη των Rolling Stones φυγαδεύτηκαν στο ξενοδοχείο, μην μπορώντας να καταλάβουν τι συνέβη. Αγανακτισμένοι θεατές συγκρούστηκαν με την αστυνομία και πραγματοποίησαν διαδήλωση η οποία κατέληξε μπροστά από το «Χίλτον». Κυριάρχησε το σύνθημα: «Τσιλιχρήστο (σσ ο τότε διευθυντής της αστυνομίας) παραιτήσου!».

Για την απρόκλητη αυτή επίθεση της αστυνομίας και διάλυσης της συναυλίας, ένας αστικός μύθος της εποχής θέλει τους ένστολους να εκλαμβάνουν την ιαχή «Satisfaction» ως την ελληνική φράση «Θα σας σφάξω», γεγονός που πυροδότησε περαιτέρω την επιθετικότητά τους. «Ρε σεις, ακούτε; Σας λένε ότι θα σας σφάξουν. Τι κάνετε; Καθόσαστε; Ορμάτε!», φέρεται να έλεγε ο επικεφαλής της αστυνομίας προς το πλήθος.

Μια αργοπορημένη, αλλά θριαμβευτική επιστροφή

Η επομένη της συναυλίας ήταν ημέρα αναχώρησης για τα μέλη του συγκροτήματος, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε εξαντλητικούς ελέγχους στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Ο Μικ Τζάγκερ πέταξε για το Λονδίνο, ενώ ο Μπράιαν Τζόουνς για το Μόναχο, προκειμένου να παρακολουθήσει την πρεμιέρα της ταινίας του Φόλκερ Σλέντορφ «A Degree of Murder» της οποίας είχε γράψει τη μουσική. Ο Κιθ Ρίτσαρντς έχασε το αεροπλάνο για το Λονδίνο και πέταξε για το Μόναχο με τον Τζόουνς, ενώ η οικογένεια Γουάιμαν παρέμεινε στην Αθήνα για ολιγοήμερες διακοπές.

Όμως, για κακή τους τύχη, η ημέρα της αναχώρησης συνέπεσε με την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21η Απριλίου.  Οι ξέγνοιαστες διακοπές τελείωσαν «δυο μέρες νωρίτερα με τους ήχους πυροβολισμών» θα δηλώσει ο Γουάιμαν. «Κάλεσα το γραφείο του Έλληνα διοργανωτή και ενημερώθηκα πως ο στρατός κατέλαβε κρατικά κτίρια» δήλωνε τότε ο μουσικός των Rolling Stones και συμπλήρωνε: «Με ενημέρωσαν πως θα επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας από τις 18.00 το απόγευμα και μετά και πως δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να βγω από το διαμέρισμά μου».

Ο Μπιλ Γουάιμαν ανέφερε πως δεν είχε καμιά επικοινωνία με τον έξω κόσμο και δεν μπορούσε να μιλήσει ούτε με τα υπόλοιπα μέλη του συγκροτήματος. «Έπρεπε να περιμένουμε να ξεκαθαρίσει η κατάσταση και το αεροδρόμιο να εκκινήσει και πάλι τη λειτουργία του. Τελικά, μας ενημέρωσαν πως θα μπορούσαμε να φύγουμε στις 23 Απριλίου» έλεγε για τη μίνι περιπέτειά του στην Αθήνα ο μπασίστας των Rolling Stones.

Σημειώνεται πως η... τραυματική αυτή πρώτη εμφάνιση άφησε μια πικρή γεύση, η οποία χρειάστηκε να περάσουν 31 ολόκληρα χρόνια μέχρι να ξεθυμάνει και το συγκρότημα να επιστρέψει στην Ελλάδα για να αποζημιώσει το κοινό του, το 1998.