Αχ, αυτές οι αγορές...

∆ύο µήνες και κάτι από την ηµέρα που τελείωσε το τρίτο µνηµόνιο, που, όπως όλα τα προγράµµατα προσαρµογής, στόχευε στην επιστροφή του ελληνικού ∆ηµοσίου στις αγορές, αγορές ακούµε αλλά αγορές δεν βλέπουµε. Στην αρχή, κάτι η οικονοµική κρίση στην Τουρκία, µετά κάτι η κλιµάκωση στην Ιταλία, λίγο η δυστοκία των ξένων οίκων να αναβαθµίσουν µε πιο γοργό ρυθµό το ελληνικό αξιόχρεο, οι συνθήκες στην ελληνική αγορά οµολόγων δεν έχουν ευνοήσει µια συµφέρουσα «επαναφορά» του ∆ηµοσίου στις αγορές. Είναι πρόβληµα αυτό για την Ελλάδα; Το µήνυµα που στέλνει η κυβέρνηση είναι ότι η χώρα έχει άνεση να περιµένει. Αληθές: Η αρχιτεκτονική της συµφωνίας για το χρέος και πλήθος τεχνικών κινήσεων που έγιναν τα τελευταία χρόνια έχουν εξασφαλίσει περιθώριο ασφαλείας. ∆εν υπάρχουν επείγουσες κρατικές χρηµατοδοτικές ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν. Υπό αυτό το πρίσµα, το µήνυµα ότι µπορούµε να περιµένουµε είναι καθησυχαστικό για τους επενδυτές, που έχουν συνηθίσει από το 2010 τη χώρα να παραπαίει µεταξύ φθοράς, στάσης πληρωµών, κουρεµάτων, capital controls και άλλων σκοτεινών «αναµνήσεων». Η άνεση της αναµονής είναι, όµως, µια στρατηγική περιορισµένης αντοχής. Η επιστροφή του ∆ηµοσίου στις αγορές είναι ένα καθοριστικό βήµα για να επιστρέψει σταδιακά στην κανονικότητα και το υγιές, βιώσιµο κοµµάτι του ελληνικού επιχειρείν, που άντεξε στην κρίση και πασχίζει να σταθεί όρθιο και να αναπτυχθεί. Εάν δεν µειωθεί το ρίσκο που αποδίδουν οι επενδυτές στη χώρα -κατ’ επέκταση το κόστος δανεισµού για το ελληνικό ∆ηµόσιο-, το περιβάλλον θα παραµείνει δύσκολο και για να δανειστούν ελληνικές επιχειρήσεις µε βιώσιµους όρους, ώστε να ξεκινήσουν να επεκτείνονται και να αναπτύσσονται. Μπορεί να κάνει κάτι η Ελλάδα για να επισπεύσει µια ασφαλή πρόσβαση στις αγορές; Πολλά, λένε κάποιοι. Λίγα, λένε άλλοι. Ισως θα ήταν χρήσιµο να ακούσει κανείς και τους πρώτους. Μπορεί να ποντάρεις σε µια βελτίωση, όσο περιµένεις. Παίρνεις, όµως, ρίσκο. Θα ξηµερώσουν, µεσοπρόθεσµα, καλύτερες ή χειρότερες ηµέρες στο διεθνές στερέωµα;