Στην Ελλάδα στήνουμε φιέστες για το «Melania» και στην Αμερική ο Τραμπ σκοτώνει αθώο κόσμο

Την ώρα που στις Ηνωμένες Πολιτείες η δημόσια συζήτηση γύρω από τον Ντόναλντ Τραμπ και τις πολιτικές του αφορά ξανά την κρατική βία, τις απελάσεις, την ομοφοβία και τη λειτουργία της ICE, στην Ελλάδα στήθηκε μια βραδιά αφιερωμένη στη δύναμη του χρήματος.

Το ντοκιμαντέρ «Melania» έκανε την επίσημη του πρεμιέρα στη χώρα μας, μαγνητίζοντας τα πλήθη. Ο χώρος του Κέντρου Αθηνών φιλοξένησε προσωπικότητες από τον επιχειρηματικό, κοινωνικό και διπλωματικό κόσμο, επιβεβαιώνοντας ότι η προβολή ξεπέρασε τα όρια μιας απλής κινηματογραφικής εκδήλωσης. Οικοδεσπότες της βραδιάς ήταν η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, ο τραγουδιστής Κωνσταντίνος Αργυρός, η Αλεξάνδρα Νίκα, ο Έρικ Βασιλάτος και η Δήμητρα Βασιλάτος, δίνοντας στη βραδιά χαρακτήρα τόσο θεσμικό όσο και προσωπικό.

Η Αμερικανίδα αρθρογράφος Σόφι Γκίλμπερτ έγραψε στο Atlantic ένα κείμενο για τη Μελάνια Τράμπ, με τίτλο «Melania really doesn’t care», περιγράφοντας ένα προσεκτικά φτιαγμένο πορτρέτο, κενό από ψυχή και χωρίς πολιτικό βάθος. Η ταινία δεν είναι απλώς μια υπερπαραγωγή ή μια βαρετή ιστορία, αλλά ένα «καλοστημένο κύκλωμα προστασίας», ένα ακόμα πρότζεκτ της παγκόσμιας ελίτ που χρηματοδοτήθηκε με δεκάδες εκατομμύρια από την Amazon για να διατηρηθούν σχέσεις με τον Λευκό Οίκο, την ίδια ώρα που απολύει δημοσιογράφους, παρουσιαστές και αποψιλώνει την Washington Post.

Κι εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα... Ό,τι κι αν διαδίδουν οι φανατικοί πολέμιοι του «woke», η πραγματικότητα είναι απλή. Όποιος έχει χρήμα και διασυνδέσεις δεν εξαφανίζεται σε αυτό τον κόσμο. Ούτε ακυρώνεται. Ούτε πληρώνει ουσιαστικό τίμημα. Ο Brett Ratner, σκηνοθέτης του «Melania», είναι η πιο κραυγαλέα απόδειξη. Ένας άνθρωπος που απομακρύνθηκε από το Χόλιγουντ μετά από σωρεία καταγγελιών –συμπεριλαμβανομένων καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση και βιασμό– και του οποίου το όνομα εμφανίζεται στα δημοσιευμένα αρχεία που σχετίζονται με την υπόθεση Τζέφρι Έπστιν. Δεν «εξαφανίστηκε». Απλώς μετακόμισε. Στο Ισραήλ. Όπου, σύμφωνα με δημοσιεύματα, διατηρεί στενές σχέσεις με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Και επέστρεψε, όχι ταπεινωμένος, αλλά με θριάμβους, σκηνοθετώντας το πιο ακριβό ντοκιμαντέρ όλων των εποχών. 

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Rolling Stone, η προώθηση της ταινίας συνοδεύεται από εμφανή αμηχανία. Τα διαφημιστικά email της Amazon αποστέλλονταν χωρίς ονόματα ή υπογραφές, σαν να μη θέλει κανείς να συνδεθεί δημόσια με την παραγωγή. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι περίπου τα δύο τρίτα του συνεργείου παραγωγής με βάση τη Νέα Υόρκη ζήτησαν να μη συμπεριληφθούν στην ταυτότητα του ντοκιμαντέρ.

Μια ταινία εκτός πραγματικότητας, σ' έναν κόσμο που καίγεται

Όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ εφαρμόζει πολιτικές που έχουν οδηγήσει σε θανάτους μεταναστών, σε βίαιες επιχειρήσεις της ICE, σε κράτηση παιδιών, σ' έναν κρατικό μιλιταρισμό που δεν κρύβεται πια πίσω από ευφημισμούς. Έλληνες πρέσβεις, διπλωμάτες, τραγουδιστές και επιχειρηματίες ποζάρουν χαμογελαστοί στις κάμερες και δηλώνουν πόσο μεγάλη θα ήταν η χαρά τους να συναντήσουν από κοντά τη Μελάνια ή τον Ντόναλντ Τραμπ. Έτσι, η χώρα μας μετατρέπεται σε σκηνικό διεθνούς κοσμικής νομιμοποίησης, λες και όλα τα παραπάνω δεν έχουν συμβεί, λες και δεν συμβαίνουν ακόμα.

Το ίδιο το ντοκιμαντέρ, με κόστος 40 εκατ. δολάρια για τα δικαιώματα και περίπου 35 εκατ. δολάρια για την προώθηση, δεν προσπαθεί καν να προσποιηθεί ότι είναι βιογραφία. Η ευρύτερη οικογένεια Τραμπ απουσιάζει σχεδόν πλήρως. Ο Μπάρον Τραμπ φαίνεται ν' αποφεύγει την κάμερα. Το παρελθόν της Μελάνια είναι σχεδόν ανύπαρκτο. Η πολιτική της θέση αποστειρωμένη. Αυτό που μένει είναι μόνο η εικόνα. Μόδα, χρήματα, εξουσία και πρωτόκολλο. Η ίδια, άλλωστε, δεν έκρυψε ποτέ ότι δεν την ενδιαφέρει τίποτα πέρα από ό,τι της προσφέρει άμεση ευχαρίστηση.

Σε μια από τις ελάχιστες στιγμές που ο σύζυγός της εμφανίζεται εκτός πλαισίου τελετών, ο Ντόναλντ Τραμπ τής τηλεφωνεί για να τη ρωτήσει εάν παρακολούθησε πρόσφατη δημόσια εμφάνισή του. Εκείνη απαντά πως όχι. Ο Τραμπ επιμένει, της λέει ότι «ήταν μεγάλη νίκη» και αρχίζει ν' απαριθμεί αριθμούς και ποσοστά. Η Μελάνια ακούει σιωπηλά. Η σκηνή δεν εξελίσσεται ούτε σχολιάζεται.

Όπως έγραψε εύστοχα η Σόφι Γκίλμπερτ, η Πρώτη Κυρία έχει οικοδομήσει μια πραγματικότητα κλινικά απαλλαγμένη από ευθύνη, αγωνία ή ενδοσκόπηση. Αυτό ακριβώς βλέπουμε και στην ταινία. Οχι μια γυναίκα, αλλά ένα πολιτικά άδειο brand πολυτελείας.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι η ταινία, αλλά η αποδοχή

Στην ημέρα της πρεμιέρας, ο Κωνσταντίνος Αργυρός δήλωσε πως «δεν είναι όλα πολιτική. Μερικές φορές υπάρχει ανάγκη για αλήθεια και έκφραση». Σε όλη αυτή την ιστορία, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι ότι γυρίστηκε το «Melania». Είναι ότι παρουσιάστηκε ως πολιτιστικό γεγονός. Ότι πλήθη έσπευσαν να φωτογραφηθούν γύρω από ένα προϊόν που λειτουργεί ξεκάθαρα ως μηχανισμός εξωραϊσμού εξουσίας.

Στο τέλος, η ταινία μοιάζει να φτάνει ακριβώς εκεί που λέει η ίδια η Μελάνια, ότι ο ρόλος της είναι μια άσκηση προσωπικής ενδυνάμωσης, μια προσπάθεια «να γίνομαι πιο δυνατή από τη γυναίκα που ήμουν χθες». Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Μια χώρα σε ένταση, μια βιομηχανία που προσαρμόζεται στις ανάγκες της εξουσίας και μια παραγωγή τόσο δαπανηρή που το χρήμα γίνεται κομμάτι της ίδιας της ιστορίας, σε μια περίοδο που οι θεσμοί δοκιμάζονται.

Δεν χρειάζεται να δει κανείς την ταινία για να έχει άποψη. Όπως δεν χρειάζεται να δοκιμάσεις ένα δηλητήριο για να ξέρεις ότι είναι επικίνδυνο. Στο τέλος, ίσως η πιο ανθρώπινη στιγμή του φιλμ –η Μελάνια που βγάζει τα Louboutin– να 'ναι και η πιο ειρωνική. Γιατί την ώρα που εκείνη ανακουφίζεται, εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν αυτή την πολυτέλεια. Και όσο συνεχίζουμε να χειροκροτούμε τέτοιες προσωπικότητες, τόσο πιο βαθιά βυθιζόμαστε στη συλλογική μας συνενοχή.