Παρατεταμένο σιωπητήριο

Με δεδομένη την κεντρική θέση του Βερολίνου στους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς, πρόκειται για ένα πρόβλημα που αφορά την ΕΕ - Ευρωζώνη, ένα νέο γερμανικό πρόβλημα. Είναι σαφές ότι μέχρι να λυθεί το νέο γερμανικό πρόβλημα, δεν μπορούμε να μιλάμε ούτε για μεταρρύθμιση προς την κατεύθυνση της εμβάθυνσης της ΕΕ - Ευρωζώνης ούτε για μια μέση γραμμή πλεύσης που θα συνδυάζει τη δημοσιονομική πειθαρχία με πολιτικές στήριξης της ανάπτυξης και απάλυνσης των εσωτερικών εθνικών, αλλά και των περιφερειακών ανισοτήτων στην Ευρώπη. Η απουσία αξιόπιστου μεταρρυθμιστικού οράματος και ρητορικής είναι εμφανής, με αποτέλεσμα την επικαιρότητα να μονοπωλούν οι Σαλβίνι - Λεπέν, από τη μια μεριά και από την άλλη η παρασκηνιακή προσπάθεια του Βερολίνου να καταστήσει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕSM) όχι μόνο ευρωπαϊκό ΔΝΤ, αλλά και θεσμό εποπτείας και επιβολής της πιο άτεγκτης δημοσιονομικής πειθαρχίας, στη θέση της χαλαρής Κομισιόν. Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2017, στη Γερμανία απουσίαζε ο διάλογος για το μέλλον της Ευρώπης και ο νεοεκλεγείς στη Γαλλία Μακρόν περίμενε τη μεθεπομένη των γερμανικών εκλογών για να εξαγγείλει το ευρωπαϊκό όραμά του στη Σορβόννη στις 26 Σεπτεμβρίου 2017. Στη συνέχεια, το ευρωπαϊκό σιωπητήριο παρατάθηκε μέχρι να συγκροτηθεί η κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών - Σοσιαλδημοκρατών. Οι εσωτερικοί κλυδωνισμοί της νέας κυβέρνησης με πρωταγωνιστές τους Βαυαρούς Χριστιανοκοινωνιστές και τους Σοσιαλδημοκράτες παρέτειναν το σιωπητήριο και απονεύρωσαν -αν δεν ακύρωσαν- πλήρως το μεταρρυθμιστικό όραμα του Μακρόν, που θα μπορούσε να είναι πλατφόρμα συσπείρωσης στον ορίζοντα των ευρωεκλογών. Η εσωστρέφεια και η περιχαράκωση που ευαγγελίζονται οι λαϊκιστές της Εναλλακτικής για τη Γερμανία υπήρξαν πριν από δέκα χρόνια συνειδητή επιλογή της πρώτης κυβέρνησης Μερκελ, η οποία είδε την κρίση όχι ως πρόκληση για εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά ως κίνδυνο αμοιβαιοποίησης του κινδύνου.