Καµπανάκι για την Ευρώπη

Από τη µία πλευρά, εκδηλώνεται σε πολύ µεγάλα ποσοστά η πίστη στο ενιαίο νόµισµα και στην ανάγκη να απεξαρτηθεί η Ευρώπη από το ΝΑΤΟ, αλλά την ίδια στιγµή καταγράφεται µια πολύ ισχυρή µειοψηφία που επιθυµεί την επιστροφή στις εθνικές πολιτικές, όπως και µια -σε µικρότερα, αλλά σηµαντικά ποσοστά- «αντισυστηµική» θεώρηση της πολιτικής σκηνής.

Στην πραγματικότητα, οι δύο τελευταίες διαπιστώσεις συµβαδίζουν µε τα όσα καταγράφονται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, µετά την εκδήλωση της οικονοµικής κρίσης το 2008: οι περιοριστικές πολιτικές που εφαρµόστηκαν, σε συνδυασµό µε την κρίση του Προσφυγικού, οδηγούν τους λαούς σε πιο συντηρητικούς δρόµους.

Παραλληλα, ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι αρκετοί πολίτες τάσσονται ανοιχτά υπέρ πιο αυταρχικών µορφών διακυβέρνησης. Είναι χαρακτηριστική η προτίµηση που εκφράζεται για τους «χαρισµατικούς ηγέτες που µπορούν να προασπίσουν τα συµφέροντα των πολιτών έναντι των Βρυξελλών».

Η έρευνα αυτή χτυπά ένα καµπανάκι εν όψει των ευρωεκλογών – και δεν αφορά εντέλει µόνο την Ελλάδα. Είναι φανερό ότι σχηµατίζεται ένα µπλοκ δυνάµεων που θέλουν να σπρώξουν την Ευρώπη σε αυτή την κατεύθυνση – καθώς το µοντέλο που έχει επιβάλει το Βερολίνο γίνεται όλο και πιο απωθητικό για τους λαούς.

Είναι προφανές ότι αν η απάντηση στον συντηρητισµό των Γερµανών και του ευρωπαϊκού Βορρά είναι ακόµα περισσότερη συντήρηση, που απλώς θα λογίζεται ως η αντισυστηµική απάντηση στο κατεστηµένο, τότε η υπόθεση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης -που κάποτε σήµαινε περισσότερα δικαιώµατα και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο, όπως και προσπάθειες για σύγκλιση- θα έχει αποτύχει.