Το «μαύρο κουτί» της αποτυχίας του Παναθηναϊκού...

Το τελευταίο πρωτάθλημα του Παναθηναϊκού κατακτήθηκε το 2010. Από εκείνη την ομάδα, κανένα μέλος δεν βρίσκεται πια στην ενεργό δράση, ενδεικτικό του χρόνου που έχει κυλήσει. Για τους φίλους του Τριφυλλιού, εκείνος ο τίτλος λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Όχι μόνο επειδή είναι ο τελευταίος, αλλά γιατί συμπίπτει με ένα προσωπικό «σημείο μηδέν»...

Από τότε κύλησαν δεκαπέντε χρόνια ζωής. Οι άνθρωποι μεγάλωσαν, άλλαξαν, προχώρησαν. Ο Παναθηναϊκός όμως έμεινε στο ίδιο αποτέλεσμα. Μια παρατεταμένη στασιμότητα. Ένα διαρκές κενό. Μια μόνιμη απογοήτευση, διακοπτόμενη μόνο από σποραδικές εκλάμψεις χαράς. Και πάντα το ίδιο ερώτημα: γιατί;

Μαύρη τρύπα...

Τα δεκαπέντε χρόνια γίνονται δεκαέξι. Ο εφετινός τίτλος δεν θα μπει στην τροπαιοθήκη. Και μάλιστα, αυτή τη φορά, χάθηκε προτού καν φουντώσει πραγματικά η μάχη. Παράλληλα, τίθεται εν αμφιβόλω ακόμη και η παρουσία στα πλέι οφ της Super League, με τον Παναθηναϊκό να αδυνατεί -έως τώρα- να πλησιάσει τον ασταμάτητο Λεβαδειακό.

Κι αυτό είναι που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη αμηχανία. Διότι η ομάδα της Βοιωτίας διαθέτει ένα κατά πολύ χαμηλότερο μπάτζετ, έναν υποτιμημένο προπονητή -τον εξαιρετικό Νίκο Παπαδόπουλο- και έναν βασικό κορμό παικτών που προέρχεται από τον ίδιο τον Παναθηναϊκό: Παλάσιος, Μάγκνουσον, Τσοκάι, Λοντίγκιν, Βέρμπιτς... Παίκτες που θεωρήθηκαν «τελειωμένοι» για το Τριφύλλι, αλλά αποδεικνύουν το αντίθετο. Όπως και αρκετοί ακόμη που αποχώρησαν τα προηγούμενα χρόνια και συνεχίζουν αλλού την πορεία τους.

Ο Παναθηναϊκός μοιάζει συχνά με μια μαύρη τρύπα. Ένας οργανισμό που απορροφά την ενέργεια όσων εντάσσονται σε αυτόν, αντί να τη μετουσιώνει σε αγωνιστική υπεραξία.

Από τη διάσωση στα «μνημόνια»

Tον Μάιο του 2012 ο Γιάννης Αλαφούζος ανέλαβε την ΠΑΕ σε μια στιγμή υπαρξιακού κινδύνου και με υπέρογκα χρέη. Η χρεοκοπία, ο υποβιβασμός και η ταπείνωση της Γ’ Εθνικής αποφεύχθηκαν χάρη στις ενέργειές του. Το πρεστίζ διασώθηκε. Ο Παναθηναϊκός παρέμεινε εκεί όπου ανήκει, στη μεγάλη κατηγορία.

Το τίμημα όμως ήταν βαρύ. Για χρόνια, η ομάδα λειτούργησε υπό καθεστώς σκληρής λιτότητας. Το πρώτο «μνημόνιο» συνοδεύτηκε από περιορισμούς, απώλεια ποιότητας και αγωνιστική καθίζηση. Όταν η οικονομική κατάσταση βελτιώθηκε, έγινε ένα αποτυχημένο άνοιγμα -επί εποχής Στραματσόνι- που βύθισε ξανά τον σύλλογο. Ακολούθησε το λεγόμενο «τράβηγμα της πρίζας». Ντροπιαστικά χρόνια για το Τριφύλλι. Νεανική ομάδα. Ευρωπαϊκός αποκλεισμός. Σκληρή λιτότητα.

Το δεύτερο «μνημόνιο» υπήρξε ακόμη πιο επώδυνο αγωνιστικά. Ο Παναθηναϊκός απαξιώθηκε εντός γηπέδων και απομακρύνθηκε από τον κόσμο του. Το συναισθηματικό δέσιμο άρχισε να φθείρεται. Κι όμως, αυτή η περίοδος οδήγησε τελικά σε μια δεύτερη φάση ανάπτυξης, που συνέπεσε με την οικονομική ενίσχυση του μεγαλομετόχου της ΠΑΕ, ο οποίος όντας πιο ισχυρός οικονομικά έκανε μεγαλύτερη επένδυση. Τα χρέη είχαν πια μειωθεί σημαντικά και ο σύλλογος βρισκόταν σε τροχιά ανάπτυξης.

Σημείο καμπής η εποχή Γιοβάνοβιτς

Σημείο καμπής αποτέλεσε η πρόσληψη του Ιβάν Γιοβάνοβιτς. Μέσα σε έναν χρόνο, ο Παναθηναϊκός μετατράπηκε σε διεκδικητή. Επέστρεψε στην Ευρώπη, κατέκτησε το Κύπελλο, κυνήγησε μέχρι τέλους το πρωτάθλημα. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, οι φίλοι της ομάδας ένιωσαν ότι κάτι χτίζεται. Το δέσιμο κόσμου-ομάδας επέστρεψε...

Η τρίτη σεζόν όμως δεν ολοκληρώθηκε με τον Γιοβάνοβιτς στο τιμόνι. Σε μια αιφνιδιαστική -και σχεδόν αψυχολόγητη- απόφαση εν μέσω εορτώ, ο Αλαφούζος έβαλε τέλος στη συνεργασία με τον έμπειρο κόουτς, που τόσο αγάπησαν οι φίλοι του Παναθηναϊκού. Η απόφαση απομάκρυνσης του Σέρβου προπονητή αποδείχθηκε κομβικό λάθος. Ό,τι είχε χτιστεί το προηγούμενο διάστημα αποδομήθηκε με ταχύτητα. Οι επιλογές που ακολούθησαν -Φατίχ Τερίμ, Ντιέγκο Αλόνσο, Ρουί Βιτόρια- ήταν επιπόλαιες, λανθασμένες και κυρίως δίχως κάποιο ξεκάθαρο ποδοσφαιρικό πλάνο. Ο πρώτος ήρθε με αποκλειστική πρωτοβουλεία του Αλαφούζου, έπειτα από πρόταση του φίλου και συνεργάτη του στα τηλεοπτικά Ατζούν, ενώ ο δεύτερος και ο τρίτος ήταν επιλογές του τότε τεχνικού διευθυντή της ομάδας Γιάννη Παπαδημητρίου. Δύο σεζόν χάθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Η ομάδα έγινε ακριβότερη και πιο «εντυπωσιακή» στα χαρτιά, αλλά χωρίς ανάλογα αποτελέσματα στο γήπεδο.

Αν υπήρξε κάποιο αποτέλεσμα (προφανώς αρνητικό), αυτό έχει να κάνει ξεκάθαρα με την έλλειψη ενός κεντρικού ποδοσφαιρικού σχεδίου. Γι' αυτό και ο Παναθηναϊκός μοιάζει με μία ομάδα που κάθε φορά ρίχνει... ζαριές. Κι ό,τι βγει...

Το καταδεικνύουν οι 15 προπονητές που έχουν αναλάβει τα ηνία της ομάδας τα τελευταία 13 χρόνια! Χωρίς σταθερό σχέδιο, χωρίς ενιαίο πλάνο, χωρίς ποδσοφαιρική λογική και χωρίς πίστωση χρόνου. Αναστασίου-Νταμπίζας, Ουζουνίδης και Γιοβάνοβιτς. Λίγες μόνο περίοδοι με σαφές ποδοσφαιρικό πλάνο. Στο εξωτερικό μιλούν για το περίφημο trust the process. Ο Παναθηναϊκός, στην εποχή Αλαφούζου, ποτέ δεν το εμπιστεύτηκε πραγματικά...

Ευθύνη, επένδυση και το μεγάλο στοίχημα

Είναι προφανές ότι η βασική ευθύνη βαραίνει τον ιδιοκτήτη. Ο ίδιος άλλωστε το παραδέχθηκε πρόσφατα, σε μεγάλη συνέντευξη που παραχώρησε. Το παράδοξο είναι ότι, με τις αποφάσεις του, μοιάζει συχνά να βάζει τρικλοποδιά στον ίδιο του τον εαυτό. Διότι παράλληλα επενδύει. Και επενδύει σοβαρά. Ακριβές μεταγραφές, εκτόξευση αξίας ρόστερ, σύγχρονο προπονητικό κέντρο, γήπεδο στον Βοτανικό που παίρνει σάρκα και οστά. Ως οντότητα, ο Παναθηναϊκός βρίσκεται εκεί που του αρμόζει. Οικονομικά και οργανωτικά. Αγωνιστικά όμως, όχι.

Κι έτσι, όλο το βάρος μεταφέρεται πλέον στον... 16ο προπονητή της εποχής Αλαφούζου. Στον Ράφα Μπενίτεθ. Με βαρύ βιογραφικό και μεγάλες παραστάσεις, ανέλαβε την ολική αναδόμηση. Οι μεταγραφές δείχνουν ανανέωση και προοπτική ενόψει Βοτανικού. Ωστόσο, οι αγωνιστικές υποχρεώσεις τρέχουν. Οι απαιτήσεις δεν παγώνουν.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Παναθηναϊκός χτίζει την ομάδα του μέλλοντος. Είναι αν όλος ο οργανισμός -διοίκηση, ομάδα, κόσμος- αντέχει ακόμη μία χρονιά αποτυχίας. Αν αντέχει βαριές ήττες, αποκλεισμούς, ακόμη και απώλεια ευρωπαϊκού εισιτηρίου. Διότι το «αύριο» δεν αρκεί πια ως υπόσχεση. Για έναν σύλλογο που ζει δεκαπέντε χρόνια χωρίς πρωτάθλημα, το σήμερα βαραίνει όσο ποτέ. Αλλά και το αύριο δίνει προοπτική...