Άλεξ Ζανάρντι: Ένας γίγαντας χωρίς πόδια

Γράφει ο Γιώργος Τσαντάκης

Ανήμερα της Εργατικής Πρωτομαγιάς αναχώρησε για το «επέκεινα» ο Άλεξ Ζανάρντι. Ήταν 59 ετών και αν μπορούσε να επιλέξει την ημερομηνία του θανάτου του μπορεί και να σημάδευε την ημέρα των αγώνων των εργατών. Εξάλλου, ο ίδιος, παρά τα όσα φρικτά του έκρυβε η μοίρα, εργάστηκε με θάρρος και αδιανόητη δύναμη, διεκδικώντας πίσω τη ζωή του και έγινε ένα παγκόσμιο σύμβολο αντοχής και αισιοδοξίας.

Ο γεννημένος στη Μπολόνια, Αλεσάντρο, έδειξε από τα νεανικά χρόνια τη λατρεία του για την ταχύτητα και γρήγορα αναδείχθηκε ως ένας εξαιρετικά ταλαντούχος οδηγός καρτ. Σύντομα τράβηξε το βλέμμα της κοινωνίας της Formula 1 και έγινε μέλος της σε δύο χρονικές περιόδους. Από το 1991 και για μία πενταετία διετέλεσε πιλότος στις ομάδες της Τζόρνταν, Μινάρντι και Λότους και το 1999 επέστρεψε για μία σεζόν στο τιμόνι της Γουίλιαμς.

O σοκαριστικός τραυματισμός

Η τύχη δεν ήταν με το μέρος του, καθώς όλες οι ομάδες του βρίσκονταν εκείνη την περίοδο σε ελεύθερη πτώση και η κορυφαία επίδοση του Ζανάρντι ήταν η 6η θέση στο βραζιλιάνικο γκραν πρι το 1993. Ωστόσο, ήταν ανέκαθεν πολύ δημοφιλής στους φανατικούς οπαδούς της ναυαρχίδας του μηχανοκίνητου αθλητισμού, κυρίως για τη ριψοκίνδυνη οδήγηση του και ορισμένες από τις οριακές προσπεράσεις του αποτελούν μέρος της ιστορίας του αθλήματος.

Μεταξύ των δύο περιόδων στη Formula 1, ο Άλεξ Ζανάρντι μεταπήδησε στα καρτς και έκανε τη διαφορά κατακτώντας δύο διαδοχικούς παγκόσμιους τίτλους το 1997 και το 1998. Η καριέρα του στις αμερικανικές πίστες ήταν εφάμιλλη ενός αστέρα του αθλήματος, ώσπου το 2001 η ζωή του άλλαξε διά παντός. Ήταν η εβδομάδα του τρομοκρατικού χτυπήματος στους δίδυμους πύργους. Ο Ζανάρντι και η ομάδα του βρίσκονταν στη Γερμανία. Η απαγόρευση των πτήσεων από και προς ΗΠΑ ανάγκασαν τη διοργανώτρια αρχή να πραγματοποιήσει τον αγώνα καρτ επί γερμανικού εδάφους.

Κατά τη διάρκεια του αγώνα, στην πίστα Λάουζιτσρινγκ, ο Ζανάρντι έχασε τον έλεγχο του μονοθεσίου του και από την αμμοπαγίδα τσούλησε βασανιστικά μέσα στην πίστα, όπου ένα επερχόμενο μονοθέσιο, σε πλήρη ταχύτητα, τον έκοψε στη μέση. Οι παριστάμενοι πιλότοι, οι δημοσιογράφοι, οι θεατές μαρτυρούσαν ότι δεν είχαν δει ξανά ανάλογης σφοδρότητας σύγκρουσης. Ο Ζανάρντι ανασύρθηκε λιπόθυμος από την πίστα, με σοβαρή απώλεια αίματος και μεταφέρθηκε με ελικόπτερο στο νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε ένα πολύωρο, κρίσιμο για τη ζωή του, χειρουργείο όπου του ακρωτηρίασαν και τα δύο πόδια πάνω από το γόνατο.

Η πρώτη του ατάκα μόλις ανέκτησε τις αισθήσεις του ήταν το μότο του για το τι θα έπραττε από εκείνη την ημέρα και έπειτα αυτός ο απίστευτος άνθρωπος. «Όταν ξύπνησα χωρίς πόδια ασχολήθηκα με το μισό σώμα που μου είχε απομείνει και όχι με εκείνο που έλειπε» ήταν τα λόγια του Ζανάρντι, που σε χρόνο ρεκόρ, επτά εβδομάδων, ήταν ήδη στο αμαξίδιο του και σχεδίαζε το μέλλον του. Με το μικρόβιο του μηχανικού, πέρα από εκείνο της ταχύτητας, να κυλάει στο αίμα του ο Ζανάρντι σχεδίασε τα προσθετικά μέλη του και αστειευόμενος ότι πλέον μοιάζει ψηλότερος, έμαθε γρήγορα να βαδίζει ξανά. Αρνούμενος να αποχωριστεί τον αθλητισμό και την ταχύτητα ενθουσιάστηκε με το χειρήλατο ποδήλατο. 

Έγινε παγκόσμιο σύμβολο

Μία νέα λαμπερή καριέρα είχε μόλις ξεκινήσει και ο Ζανάρντι θα μετατρεπόταν σύντομα σε ένα παγκόσμιο σύμβολο. Αφιέρωσε τα επόμενα χρόνια στο στήσιμο του ποδηλάτου του και στην εντατική προπόνηση. Ξεχώρισε σε διεθνείς αγώνες και πέτυχε τα όρια για τους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου. Εκεί, ο Ζανάρντι κατέκτησε την αθανασία, με δύο χρυσά και ένα ασημένιο μετάλλιο, το ένα από τα οποία μάλιστα στην πίστα, Μπραντς Χατς, άλλοτε τόπος διεξαγωγής του βρετανικού γκραν πρι.

«Δεν ήθελα να ανέβω στο ποδήλατο μου για να πάω στο Λονδίνο και να νικήσω. Νίκησα γιατί ήθελα τόσο πολύ να ανέβω στο ποδήλατο μου και να τρέξω. Αυτό είναι το απλό μυστικό πίσω από αυτό που κατάφερα» σχολίαζε ο Ζανάρντι για τον λονδρέζικο θρίαμβο του, εξηγώντας ότι το πραγματικό κίνητρο που κινητοποιεί ανώτατες δυνάμεις δεν είναι ο θρίαμβος αλλά η θέληση. Στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο Ντε Τζανέιρο, τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Ζανάρντι κατέκτησε, ξανά, δύο χρυσά και ένα ασημένιο μετάλλιο σε τρία διαφορετικά αγωνίσματα χειρήλατης ποδηλασίας.

Κέρδισε συνολικά 12 τίτλους, έθεσε νέο παγκόσμιο ρεκόρ στον εξαντλητικό αγώνα, Iron Man, για ανάπηρους αθλητές, έτρεξε με το ποδήλατο του σε μαραθωνίους και αγώνες τριάθλου. Έγινε το σύμβολο του Παραολυμπιακού Κινήματος. Πάντα με ένα πηγαίο χαμόγελο, έδινε δύναμη σε όλους όσοι υπέθεταν ότι έπρεπε εκείνοι να του συμπαρασταθούν. Ένας γίγαντας χωρίς πόδια, με πεντακάθαρη ψυχή. «Αν δεν είχε συμβεί το ατύχημα μπορεί να ήμουν ένας οδηγός Formula 1 μέσα στην πολυτέλεια, αλλά δεν θα ήμουν όσο ευτυχισμένος είμαι τώρα» σχολίαζε ο ατρόμητος Ιταλός, ο οποίος όμως ήθελε δαιμονισμένα να επιστρέψει στα γρήγορα αυτοκίνητα και το κατάφερε και αυτό.

Η BMW έστησε, μόνο για εκείνον, ένα αγωνιστικό μοντέλο, όπου όλες οι λειτουργίες βρίσκονταν στα χέρια και μετά από σύνθετη, πολύμηνη προπόνηση ο Ζανάρντι κατόρθωσε, το 2019, να βρεθεί στον επίσημο αγώνα, Ρόλεξ Ντεϊτόνα, όπου συμμετείχε και ο παγκόσμιος πρωταθλητής της Formula 1, Φερνάντο Αλόνσο. Ο Άλεξ Ζανάρντι ήταν ο πρώτος οδηγός στην ιστορία του Ντεϊτόνα, χωρίς πόδια, η μεγαλύτερη προσωπικότητα της πίστας, με τον απόλυτο σεβασμό όλων των ανταγωνιστών του. Όσοι τον ρωτούσαν γιατί πείσμωσε να βρεθεί ξανά πίσω από το τιμόνι αγωνιστικού αυτοκινήτου ο Ζανάρντι απαντούσε «Για να ακούσω τον ήχο του. Όσοι δεν τον έχουν ακούσει από μέσα, δεν μπορούν να καταλάβουν».

Ένας μεγάλος αισιόδοξος

Για κάποιον ανεξήγητο λόγο, λες και ο Ζανάρντι δεν είχε δοκιμαστεί αρκετά, η μοίρα θέλησε να τον χτυπήσει ξανά με μανιασμένη δύναμη. Το 2020, κατά τη διάρκεια φιλανθρωπικού αγώνα σε δημόσιο δρόμο, στην Τοσκάνη, ο Ζανάρντι, με το χειρήλατο ποδήλατο του, ξέφυγε ελάχιστα της πορείας του και βρέθηκε κάτω από τις ρόδες ενός φορτηγού που κινούνταν στο οδόστρωμα. Υπέστη βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, το πρόσωπο του διαλύθηκε. Για πάρα πολλούς μήνες βρισκόταν σε τεχνητό κώμα και υποβλήθηκε σε αμέτρητα χειρουργεία. Κανείς δεν έδινε πιθανότητες ότι ο Ζανάρντι θα ανακτήσει, έστω τις αισθήσεις του, ωστόσο τους διέψευσε και αυτούς και κατάφερε να δώσει κάποια σημάδια ζωής και να κάνει νοήματα στους οικείους του.

Μέχρι και ο Πάπας Φραγκίσκος προσευχήθηκε δημόσια για αυτόν, χαρακτηρίζοντας τον ως παράδειγμα δύναμης μέσα στις αντιξοότητες. Ωστόσο ο αγώνας για τον Ζανάρντι ήταν άνισος, ακόμη και για εκείνον και χρόνια μετά, φέτος την Πρωτομαγιά, έφυγε από τη ζωή ως ένα «σύμβολο αισιοδοξίας, δύναμης και πείσματος» όπως είπε η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. Ή όπως περιέγραφε ο ίδιος τον εαυτό του: «Είμαι ο Άλεξ Ζανάρντι ένας μεγάλος αισιόδοξος. Ένας άνθρωπος που έμαθε ότι στη ζωή, όταν έχεις στόχο, ακόμη και η μεγαλύτερη ήττα μπορεί να γίνει η σπουδαιότερη νίκη».