Μια αντιδημοφιλής (;) άποψη για το VAR

Γράφει ο Γιώργος Τσαντάκης

Σχεδόν μία εβδομάδα πέρασε από τη νίκη της Μάντσεστερ Σίτι στο Όλντ Τράφορντ, στο ντέρμπι της 4ης αγωνιστικής της Premier League, και ο θόρυβος για το γκολ του Έρλινγκ Χάαλαντ, το οποίο έκρινε την αναμέτρηση, όχι απλά δεν έχει κοπάσει αλλά παραμένει εκκωφαντικός και πλέον αποτελεί ένα από τα κορυφαία παραδείγματα για τους χιλιάδες φιλάθλους, ειδικά στην Αγγλία, που υποστηρίζουν ότι το VAR θα καταστρέψει αντί να βελτιώσει το ποδόσφαιρο.

Σχεδόν μία εβδομάδα μετά, το γκολ του κοντοκουρεμένου πλέον Νορβηγού έχει τη δική του ξεχωριστή ενότητα σε όλα τα δελτία ειδήσεων των μεγάλων τηλεοπτικών δικτύων της Βρετανίας, με τον απαιτούμενο καυστικό σχολιασμό, αποτελεί κεντρικό θέμα όλων των αθλητικών εκπομπών που ακολούθησαν, είναι το βασικό θέμα των σημαντικότερων αθλητικών εφημερίδων.

Το μπάχαλο στο γκολ του Χάαλαντ

Με λίγα λόγια «Μύρισε Ελλάδα» και είναι απολύτως φυσιολογικό καθώς ότι αποφάσισε το VAR και επικύρωσε ο άτυχος διαιτητής, Μάικλ Όλιβερ, είναι πέρα για πέρα λανθασμένο και έκρινε το ντέρμπι σε βάρος της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Και αυτό δεν είναι μία αυθαίρετη εκτίμηση, αλλά η επίσημη θέση του ανώτατου οργάνου των διαιτητών της Premier League που εξέτασε τη φάση και έβγαλε στη σέντρα όλους τους διαιτητές VAR του ντέρμπι και τους έστειλε για ξεκούραση στο διάστημα της διακοπής για τις εθνικές ομάδες.

Η φάση που εξέθεσε το σύστημα, το οποίο ήρθε υποτίθεται, για να διορθώσει κάθε αδικία περιγράφεται ως εξής: Ο Χάαλαντ μετατρέπει σε γκολ τη σέντρα του Γκβάρντιολ και ο διαιτητής Όλιβερ το ακυρώνει ως οφσάιντ. Ο VAR Ματ Ντόναχιου αναλαμβάνει δράση και αποφαίνεται σωστά ότι ο Νορβηγός καλύπτεται οριακά από τον Πάτρικ Ντόργκου. Ο έλεγχος ήταν εξονυχιστικός και διήρκησε πολύ, πάρα πολύ για ποδοσφαιρικό αγώνα. Δεν έφτανε όμως αυτό. Στη συνέχεια έπρεπε να ελεγχθεί αν ο Έντσο Φερνάντες, ο οποίος βρισκόταν σε ξεκάθαρα αντικανονική θέση οφσάιντ και πέφτει για να βρει την μπάλα με το κεφάλι πριν τον Χάαλαντ, επηρεάζει τη φάση, αφού μπερδεύει τον αμυντικό της Γιουνάιτεντ, Λισάντρο Μαρτίνες.

Τα δευτερόλεπτα κυλούν, ξανά εκνευριστικά, καθώς οι διαιτητές VAR επικεντρώνονται μόνο, και άγνωστο γιατί, στο αν ο Φερνάντες ακούμπησε, έστω και ελάχιστα, την μπάλα. Αποφασίζουν με τα πολλά ότι δεν ακούμπησε και οδηγούν τον διαιτητή, Μάικλ Όλιβερ, σε μία απόφαση σκάνδαλο που εξόργισε το Νησί και ανάγκασε την Ένωση Διαιτητών να παρέμβει και να τους εκθέσει.

Η Ένωση λέει συνοπτικά ότι οι διαιτητές VAR εξέταζαν χωρίς λόγο το αν ακούμπησε ή όχι την μπάλα ο Φερνάντες, μιας και το ζητούμενο ήταν αν ο παίκτης επηρέαζε τη φάση. Αρχικά λοιπόν ο Μάικλ Όλιβερ και ο βοηθός του στην πλάγια γραμμή πήραν τη σωστή απόφαση, ακόμη κι αν θεωρούσαν, λανθασμένα, τον Χάαλαντ εκτεθειμένο. Τελικά χρειάστηκε να περιμένουν ατελείωτα δευτερόλεπτα για να οδηγηθούν, άθελα τους, στη λάθος απόφαση. Οι διάλογοι μεταξύ του δωματίου VAR και του διαιτητή, που δημοσιοποιήθηκαν μετά τον σάλο, κάνουν την κατάσταση ακόμα πιο κωμική. 

Τι προσφέρει το VAR;

Το VAR μπήκε στην καθημερινότητα της Premier League τη σεζόν 2019-2020 με την προοπτική να εξασφαλίσει στους φιλάθλους το τέλειο παιχνίδι, έναν αγώνα χωρίς το παραμικρό λάθος, ένα ντέρμπι δικαιοσύνης όπου οι θεωρίες συνομωσίας θα καταδικάζονταν σε εξοστρακισμό. Επτά χρόνια μετά, ακόμη και οι υπέρμαχοι της νέας τεχνολογίας έχουν ξενερώσει ουκ ολίγες φορές. Νόμιζαν ότι με το VAR κάθε κουβέντα για τη διαιτησία θα ήταν περιττή. Επτά χρόνια μετά, όλη η ποδοσφαιρική Αγγλία σχολιάζει, σκωπτικά, μία απόφαση του VAR, επί μία εβδομάδα, και στο ντέρμπι του Μάντσεστερ όχι μόνο δεν αποδόθηκε δικαιοσύνη αλλά αντίθετα διαπράχθηκε διαιτητικό «έγκλημα» με τη συνδρομή της τεχνολογίας.

Ίσως ο συνδυασμός της τεχνολογίας με τον ανθρώπινο χειρισμό να έχει τα όρια του και αυτά τα όρια οδηγούν πολλές φορές σε λάθη ανεπανόρθωτα. Το VAR διόρθωσε πολλά λάθη, αλλά μάθαμε και τα... varίσια πέναλτι. Το VAR αφαίρεσε τον πονοκέφαλο του διαιτητή για μία σωστή, υποχρεωτικά, απόφαση, τη στιγμή που συμβαίνει η παράβαση, αλλά να που ο Μάικλ Όλιβερ έμεινε έρμαιο των συνεργατών του και αναγκάστηκε να αποφασίσει λανθασμένα θέλοντας και μη. Οι φίλαθλοι έχασαν τον αποδιοπομπαίο τράγο τους, καθώς η ευθύνη διαχέεται πλέον παντού, στον διαιτητή, στους βοηθούς, στον VAR στον aVar, στον αξιωματούχο που έβαλε τη γραμμή, στον αξιωματούχο που δεν έδωσε το σωστό ριπλέι στην οθόνη ανασκόπησης. Την ίδια στιγμή που η UEFA και η FIFA ψάχνουν τρόπους να γίνει το ποδόσφαιρο πιο γρήγορο, με περισσότερο παραγωγικό χρόνο, η ίδια η τεχνολογία τους αφαιρεί πολύτιμα λεπτά, στην προσπάθεια να αποκλείσει το λάθος, και τελικά κάνει λάθος. Λάθος που δεν είναι πλέον ανθρώπινο, είναι ολέθριο.

Ρωτήστε τους φιλάθλους

Ο αυθορμητισμός εξαφανίστηκε από την πρώτη μέρα χρήσης του VAR. Κανείς δεν πανηγυρίζει με την ψυχή του. Πανηγυρίζει με τη δεύτερη σκέψη ότι μπορεί να έχει χάσει κάτι. Ένα φάουλ πριν από είκοσι πάσες, ένα εκατοστό οφσάιντ, μία οποιαδήποτε παράβαση που δεν εντοπίζεται ούτε μετά από τρία ριπλέι. Ποδοσφαιριστές και φίλαθλοι πανηγυρίζουν σε αναμονή. Ό,τι και αν είχε συμβεί στο ντέρμπι του Μάντσεστερ, στην προ VAR εποχή, μοιάζει σήμερα πολύ καλύτερο από αυτό που συνέβη στην εποχή του VAR. Ο «άρχοντας» του ντέρμπι Μάικλ Όλιβερ μεταμορφώθηκε σε «υπηρέτη». Οι κανονισμοί τον απέκλεισαν ακόμη και από τη δυνατότητα να κρίνει ο ίδιος στην οθόνη αν ο Έντσο Φερνάντες επηρεάζει τη φάση. Τι πιο άβολο από αυτό; Για τον ίδιο, για τους συνεργάτες του, για τους ποδοσφαιριστές, για τους φιλάθλους, για το ποδόσφαιρο. Εξαιρετικά άβολο.

Σε τελική ανάλυση μπορούμε και μόνοι μας, ως άνθρωποι, να κάνουμε λάθη. Δεν χρειαζόμαστε το VAR για αυτό. Το VAR το χρειαζόμαστε για να διορθώνει τα ανθρώπινα λάθη μας και όχι να μας εκθέτει σε τέτοιο βαθμό και να μας εμφανίζει ως παντελώς ανίκανους. Ειδικά στην Αγγλία, ένα πιθανό δημοψήφισμα μεταξύ φιλάθλων και επαγγελματιών του αθλήματος, λογικά θα έστελνε το VAR στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Για χιλιάδες λάτρεις του ποδοσφαίρου, χωρίς απαραίτητα να συμπεριλαμβάνεται σε αυτούς και ο υπογράφων, το VAR ήταν λάθος. Κατέστρεψε τη χαρά του παιχνιδιού. Η Σουηδία ρώτησε τους φιλάθλους της και έτσι η Allsvenskan είναι η μοναδική από τις 30 κορυφαίες ευρωπαϊκές λίγκες της UEFA που λειτουργεί χωρίς VAR. Πόσα ποντάρετε ότι το VAR θα παραμείνει στη ζωή μας αν ερωτηθούν και οι υπόλοιποι φίλαθλοι;