Τεχνητή Νοημοσύνη: Πώς οι αλλαγές στην εργασία μπορούν να ωφελήσουν το συνδικαλιστικό κίνημα

Το 2026 είναι μια τρομακτική περίοδος για να εργάζεται κανείς για τα προς το ζην.

Πέρασαν οι μέρες της «σιωπηλής παραίτησης», της Μεγάλης Παραίτησης και των έντονων μαχών για τη συνδικαλιστική οργάνωση που σημάδεψαν την αρχή της δεκαετίας και έδειχναν πως ίσως η δύναμη των εργαζομένων στις ΗΠΑ βρισκόταν ξανά σε άνοδο.

Αντί γι’ αυτό, μεγάλο μέρος αυτής της δυναμικής επισκιάζεται πλέον από ανησυχίες:

• μια επιδεινούμενη κρίση ακρίβειας
• γεωπολιτική αστάθεια
• και το φάσμα της τεχνητής νοημοσύνης που πλανάται πάνω από τον χώρο εργασίας.

Επισφαλείς εργαζόμενοι, πάμπλουτοι εργοδότες

Για τους τεχνολογικούς διευθύνοντες συμβούλους που ηγούνται της κούρσας της ΤΝ και πλουτίζουν καθώς ανταγωνίζονται για την κυριαρχία, η ΤΝ δεν είναι φάντασμα αλλά ένας λαμπερός «μονόκερος». Όταν προβλέπουν ότι η ΤΝ απέχει μόλις μήνες από το να μπορεί να κάνει ό,τι κάνει ένας μηχανικός λογισμικού ή ότι μια μέρα θα αντικαταστήσει ακόμη και τους CEO, ο ενθουσιασμός τους για το μέλλον είναι εμφανής. Για τους υπόλοιπους από εμάς, είναι δύσκολο να νιώσουμε σιγουριά απέναντι στις επιπόλαιες διαβεβαιώσεις τους ότι «κάποιες δουλειές θα καταργηθούν, αλλά πολλές νέες θα δημιουργηθούν».

Μια έρευνα του Pew το 2025 διαπίστωσε ότι «το 64% του κοινού πιστεύει πως η ΤΝ θα οδηγήσει σε λιγότερες θέσεις εργασίας τα επόμενα 20 χρόνια», γι’ αυτό και μόλις το 17% των Αμερικανών θεωρεί ότι η ΤΝ θα έχει θετική επίδραση στις ΗΠΑ στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Αβέβαιοι καιροί όπως αυτοί απαιτούν προσεκτική εξέταση. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, ο Guardian θα δημοσιεύει τη σειρά ρεπορτάζ Reworked, που επικεντρώνεται στις ανθρώπινες διαστάσεις καθώς η ΤΝ αναδιαμορφώνει τους χώρους εργασίας, με τρόπους τόσο συναρπαστικούς όσο και ανησυχητικούς.

Οι ιστορίες της σειράς θα εστιάζουν στην πραγματική δύναμη και τις δυσκολίες των εργαζομένων, καθώς και στις πραγματικότητες και τις υπερβολές γύρω από τη φημολογούμενη μεταμορφωτική δυναμική της ΤΝ. Ποια εκδοχή του μέλλοντος της εργασίας μας περιμένει λοιπόν; Δεν έχει ακόμη κριθεί, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη χρόνος να αλλάξουμε πορεία.

Μια νέα ευκαιρία κοινωνικού μετώπου

Οι εργαζόμενοι σε χειρωνακτικές εργασίες, που εδώ και καιρό παλεύουν με την αλγοριθμική επιτήρηση και βελτιστοποίηση στη δουλειά τους, ανησυχούν τώρα ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις θα κάνουν τις δουλειές τους ακόμη πιο απανθρωποποιημένες. «Για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους υπάρχει ο φόβος της αντικατάστασης από ρομπότ. Από την άλλη, υπάρχει και η ανησυχία ότι θα μετατραπούν οι ίδιοι σε ρομπότ», δήλωσε η Λίζα Κρέσγκε, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Εργασίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ.

Και οι εργαζόμενοι γραφείου αναρωτιούνται πλέον αν η εργασία τους θα αρχίσει να μοιάζει με χειρωνακτική – είτε επειδή θα παρακολουθούνται και θα διαχειρίζονται με παρόμοιο τρόπο, είτε επειδή θα χρειαστεί να στραφούν σε πιο χειρονακτικές εργασίες που είναι πιο ανθεκτικές στην αυτοματοποίηση μέσω ΤΝ.

Μπορεί να φαίνεται πως οι εργαζόμενοι δεν έχουν υπάρξει τόσο ευάλωτοι εδώ και πολύ καιρό. Από ορισμένες απόψεις αυτό ισχύει. Ωστόσο, πρόκειται επίσης για μια καθοριστική στιγμή, στην οποία συμβαίνει κάτι απρόσμενο: η συλλογική κοινωνική ανησυχία για την ΤΝ ωθεί τους εργαζόμενους να αντιδράσουν. «Δημιουργείται μια ευκαιρία», δήλωσε η Σαρίτα Γκούπτα, αντιπρόεδρος προγραμμάτων ΗΠΑ στο Ίδρυμα Ford και συν-συγγραφέας του βιβλίου The Future We Need: Organizing for a Better Democracy in the Twenty-First Century. «Όταν ένας νέος μηχανικός λογισμικού στη Silicon Valley συνειδητοποιεί ότι η απόδοσή του παρακολουθείται ή υπονομεύεται από την ίδια λογική που εφαρμόζεται σε έναν εργάτη αποθήκης, τότε οι ταξικοί διαχωρισμοί διαλύονται και καθίστανται δυνατά ευρύτερα εργατικά κινήματα για αξιοπρέπεια. Αυτό αρχίζουμε να βλέπουμε.»

Άνθρωποι από διαφορετικούς κλάδους και εισοδηματικά κλιμάκια αισθάνονται άγχος και απογοήτευση, όπως συνέβη και όταν η πανδημία της Covid επέβαλε εξοντωτικές απαιτήσεις στους εργαζόμενους πρώτης γραμμής και κατήργησε τα όρια μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής για όλους τους υπόλοιπους. Εκείνες οι δυσκολίες οδήγησαν σε μετατοπίσεις ισχύος: την ίδια στιγμή που οι εργαζόμενοι ηγήθηκαν προσπαθειών συνδικαλιστικής οργάνωσης σε αποθήκες της Amazon και καταστήματα Starbucks σε όλη τη χώρα, η Μεγάλη Παραίτηση κατέγραψε ρεκόρ παραιτήσεων και όσοι παρέμειναν στην εργασία διαπραγματεύτηκαν και πέτυχαν καλύτερους μισθούς και συνθήκες.

«Δεν ήταν μια όμορφη περίοδος για πολλούς εργαζόμενους. Έτσι, μέρος της αναζωπύρωσης της εργατικής οργάνωσης εκείνη την περίοδο ήταν αντίδραση σε πολλούς φόβους», δήλωσε η Κρέσγκε. Η ίδια βλέπει επίσης την άνοδο της ΤΝ ως ένα άνοιγμα για το εργατικό κίνημα να ανακτήσει μέρος της δύναμης που έχει χάσει μετά από δεκαετίες επιθέσεων από εργοδότες. «Ελπίζω ότι η τεχνολογία μπορεί να αναδείξει ζητήματα που υφίστανται εδώ και δεκαετίες στην οικονομία μας… σχετικά με τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι εργαζόμενοι και το πώς κατανέμουμε τα οφέλη της παραγωγικότητας».

Γιατί οι ιθύνοντες αφήνουν θόλο το τοπίο γύρω από την ΤΝ

Οι συνθήκες για τους εργαζόμενους είναι δύσκολες εδώ και πολύ καιρό. «Με την πάροδο του χρόνου, τα συνδικάτα έχασαν τη δύναμη των συλλογικών διαπραγματεύσεων, και μεγάλο μέρος αυτού οφείλεται στην έλλειψη των νόμων που χρειαζόμαστε και στην ανεπαρκή εφαρμογή τους», είπε η Γκούπτα. «Για τέσσερις δεκαετίες, η παραγωγικότητα εκτοξευόταν ενώ οι μισθοί παρέμεναν στάσιμοι και η συνδικαλιστική οργάνωση έφτασε σε ιστορικά χαμηλά». Το 2025, μόλις το 9,9% των εργαζομένων στις ΗΠΑ ήταν μέλη συνδικάτων – το ίδιο ποσοστό με το 2024 μεν, αλλά παραμένει από τα χαμηλότερα των τελευταίων σχεδόν 40 ετών.

Σήμερα, η έλευση της ΤΝ στρέφει την προσοχή του κόσμου στην ακραία ανισορροπία ισχύος μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων – και οι άνθρωποι αρχίζουν να αντιδρούν έντονα. Ακόμη κι αν τα αποτελέσματα δεν έχουν κριθεί, υπάρχει μια αχτίδα δυνατότητας μέσα σε δύσκολους καιρούς.

Η ΤΝ βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Πολλές από τις προβλέψεις για το τι θα μπορεί να κάνει και πώς θα μετασχηματίσει την εργασία και την οικονομία είναι απλώς αυτό – προβλέψεις. Το ζήτημα της δύναμης των εργαζομένων στην εποχή της ΤΝ δεν έχει ακόμη αποφασιστεί, ακόμη κι αν δισεκατομμυριούχοι CEO με συμφέροντα σε μια ανεξέλεγκτη κυριαρχία της ΤΝ αφήνουν να εννοηθεί το αντίθετο. «Υπάρχει μια συντονισμένη προσπάθεια από πολλούς ηγέτες της τεχνολογίας να δημιουργήσουν ένα πέπλο μυστηρίου γύρω από την ΤΝ, σε μεγάλο βαθμό ως τακτική για να αποδυναμώσουν εργαζόμενους, νομοθέτες και οποιονδήποτε μπορεί να ασκήσει κριτική στη συγκέντρωση χρηματοδότησης και πόρων στην κοινωνία μας προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε η Κρέσγκε.

Με άλλα λόγια, καλό είναι να αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη όσα λένε αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι. Η άνοδος της ΤΝ ήδη μεταμορφώνει την κοινωνία, την οικονομία και τη σχέση μας με την εργασία, αλλά πολλές από αυτές τις αλλαγές είναι προληπτικές, βασισμένες στην πίστη μας στις δυνατότητες μιας τεχνολογίας που ακόμη διαμορφώνεται. «Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι η κατεύθυνση της τεχνολογίας είναι επιλογή. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ΤΝ για να οικοδομήσουμε μια οικονομία επιτήρησης που αποσπά κάθε σταγόνα αξίας από τον εργαζόμενο, ή μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για να οικοδομήσουμε μια εποχή κοινής ευημερίας», είπε η Γκούπτα. «Ξέρουμε ότι αν η τεχνολογία σχεδιαζόταν, αναπτυσσόταν και ρυθμιζόταν από τους ανθρώπους που κάνουν τη δουλειά, η ΤΝ δεν θα ήταν τόσο μεγάλη απειλή».