Η τεχνητή νοημοσύνη στο στόχαστρο: Γιατί τα data centers έγιναν πολεμικός στόχος

Η στρατηγική του Ιράν να απαντήσει στη στρατιωτική υπεροχή των αντιπάλων της προκαλώντας οικονομικό πλήγμα ανέδειξε μια νέα ευπάθεια σε έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας. Τα κέντρα δεδομένων (data centers) που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη.

Όπως μεταδίδει το αμερικανικό δίκτυο CNN, τα τελευταία χρόνια το Ιράν έχει στοχεύσει με πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις διυλιστήρια, εγκαταστάσεις εξαγωγής πετρελαίου και τουριστικές υποδομές γειτονικών χωρών, επιδιώκοντας να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό κόστος στα κράτη του Κόλπου αλλά και στους εμπορικούς τους εταίρους.

Πλέον, στο στόχαστρο μπαίνουν και τα data centers, οι εγκαταστάσεις που φιλοξενούν την υπολογιστική ισχύ και τα δεδομένα πάνω στα οποία βασίζεται η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλο μέρος της σύγχρονης ψηφιακής οικονομίας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον data centers σε γειτονικές χώρες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν πλήττοντας αντίστοιχη εγκατάσταση εντός του ιρανικού εδάφους.

Μέχρι σήμερα τα κέντρα δεδομένων αποτελούσαν κυρίως στόχο κυβερνοεπιθέσεων. Ωστόσο, οι φυσικές επιθέσεις με πυραύλους και drones αποτελούν μια νέα πραγματικότητα που αναδείχθηκε μέσα στο 2026, προκαλώντας έντονο προβληματισμό τόσο στις κυβερνήσεις που θεωρούν την τεχνητή νοημοσύνη ζήτημα εθνικής ασφάλειας όσο και στις τεχνολογικές εταιρείες που επενδύουν δισεκατομμύρια στην κατασκευή νέων υποδομών.

Ένα νέο μέτωπο στον πόλεμο

Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλήξει τουλάχιστον πέντε κέντρα δεδομένων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και δεύτερη πυραυλική επίθεση εναντίον εγκατάστασης της Amazon στο Μπαχρέιν στα τέλη του περασμένου μήνα.

Η Amazon αρνήθηκε να σχολιάσει το περιστατικό. Ωστόσο, η πλατφόρμα παρακολούθησης υπηρεσιών της Amazon Web Services (AWS) συνεχίζει να εμφανίζει προβλήματα λειτουργίας στην περιοχή μετά την πρώτη επίθεση της 30ής Απριλίου, ενώ δορυφορικές εικόνες καταγράφουν εκτεταμένες ζημιές στις εγκαταστάσεις.

Από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, η Τεχεράνη είχε ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί τα data centers νόμιμους στρατιωτικούς στόχους.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δημοσιοποίησαν λίστα με 29 τεχνολογικές εγκαταστάσεις στην περιοχή που επρόκειτο να στοχοποιήσουν, μεταξύ των οποίων υποδομές που συνδέονται με τις Amazon, Google, Microsoft, Nvidia και Palantir.

Μετά την επίθεση της 21ης Ιουλίου κατά του κέντρου δεδομένων της Amazon, το ιρανικό καθεστώς υποστήριξε μέσω Telegram ότι η εγκατάσταση αποτελούσε νόμιμο στόχο, επειδή η Amazon παρέχει υπηρεσίες cloud στις αμερικανικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Η Amazon διατηρεί πολυάριθμα συμβόλαια με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων και συμμετοχή στο πρόγραμμα Joint Warfighting Cloud Capability, συνολικής αξίας 9 δισ. δολαρίων. Στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης οι Google, Microsoft και Oracle.

Γιατί τα data centers έχουν τόσο μεγάλη σημασία

Τα κέντρα δεδομένων της περιοχής δεν εξυπηρετούν μόνο τις ανάγκες του αμερικανικού στρατού και των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.

Οι χώρες του Κόλπου φιλοδοξούν να εξελιχθούν στον τρίτο παγκόσμιο κόμβο ανάπτυξης της AI, δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Η Σαουδική Αραβία έχει δεσμεύσει σημαντικό μέρος του κρατικού επενδυτικού της ταμείου, ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων, για επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.

Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπέγραψαν πέρυσι συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ για την κατασκευή του Stargate, ενός γιγαντιαίου συγκροτήματος data centers αξίας 500 δισ. δολαρίων, του μεγαλύτερου έργου του είδους εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο συγκεκριμένο εγχείρημα συμμετέχουν οι OpenAI, Oracle, Nvidia και Cisco.

Συνολικά, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ανακοινώσει επενδύσεις άνω των 2 τρισ. δολαρίων στην τεχνητή νοημοσύνη σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την προϋπόθεση ότι θα περιορίσουν παράλληλα τη χρήση αντίστοιχων κινεζικών τεχνολογιών.

Σύμφωνα με την επικεφαλής στρατηγικής της RBC Capital Markets, Χελίμα Κροφτ, η στενή συνεργασία των κρατών του Κόλπου με τις ΗΠΑ καθιστά πλέον και τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης πιθανό στόχο ιρανικών επιθέσεων.

Όπως επισημαίνει, οι επιθέσεις αυτές υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών σε μια περιοχή που φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο κέντρο καινοτομίας στην AI, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουν τον ολοένα σημαντικότερο ρόλο που διαδραματίζουν οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες τόσο στον πόλεμο όσο και στη διεθνή διπλωματία.

Ένα παλιό πρόβλημα με νέα μορφή

Παρότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει φέρει τα data centers στο προσκήνιο, οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις υπάρχουν εδώ και δεκαετίες και αποτελούν διαχρονικό κομμάτι των στρατιωτικών και τηλεπικοινωνιακών υποδομών.

Οι ένοπλες δυνάμεις βασίζονται εδώ και χρόνια σε απομακρυσμένα κέντρα διοίκησης και επικοινωνιών, τα οποία οι αντίπαλοι επιχειρούσαν να εξουδετερώσουν είτε μέσω παρεμβολών είτε μέσω κυβερνοεπιθέσεων.

Η καταστροφή όμως data centers με φυσικά μέσα αποτελεί μια νέα εξέλιξη.

Οι αναλυτές εξηγούν ότι αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους.

Αφενός, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αποκτήσει τόσο μεγάλη οικονομική σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα κράτη του Κόλπου, ώστε η διακοπή λειτουργίας των υποδομών της μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλο οικονομικό πλήγμα με σχετικά χαμηλό κόστος, κυρίως μέσω επιθέσεων με drones.

Αφετέρου, τα συγκεκριμένα κέντρα δεδομένων εξυπηρετούν πλέον και στρατιωτικές λειτουργίες, γεγονός που επιτρέπει στο Ιράν να υποστηρίζει ότι αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους.

«Τα data centers δεν φέρουν κάποια πινακίδα που να γράφει "εδώ αποθηκεύονται στρατιωτικά δεδομένα"», σχολιάζει ο καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, Άντριου Ρέντι.

Όπως εξηγεί, η ίδια εγκατάσταση μπορεί ταυτόχρονα να φιλοξενεί εμπορικές υπηρεσίες και κρίσιμα στρατιωτικά δεδομένα.

«Αν είσαι το Ιράν και κοιτάζεις την Amazon, είναι σαν να βλέπεις πάνω της ζωγραφισμένη την αμερικανική σημαία», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Οι νέοι κίνδυνοι για τις επενδύσεις

Οι εξελίξεις δημιουργούν νέα δεδομένα τόσο για τις κυβερνήσεις όσο και για τις εταιρείες που σχεδιάζουν την κατασκευή μεγάλων data centers.

Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής ασφαλίσεων περιουσιακών στοιχείων της MSIG USA, Φίλιπ Ρέι, τα κέντρα δεδομένων δεν είναι παρά τεράστιες αποθήκες γεμάτες με εξαιρετικά ακριβό εξοπλισμό, οι οποίες είναι δύσκολο να προστατευθούν αποτελεσματικά απέναντι σε πυραύλους και drones.

Για τον λόγο αυτό οι εταιρείες επενδύουν σε πλεονάζουσες υποδομές (redundancy), ώστε αν ένα data center τεθεί εκτός λειτουργίας, τα δεδομένα και η υπολογιστική ισχύς να μεταφέρονται αυτόματα σε άλλη εγκατάσταση.

Το σύστημα αυτό είχε σχεδιαστεί αρχικά για φυσικές καταστροφές ή βλάβες σε καλώδια, όμως πλέον καλείται να αντιμετωπίσει και στρατιωτικές επιθέσεις.

Παρά τον πόλεμο, οι χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά κεφάλαια και να επενδύουν δυναμικά στην τεχνητή νοημοσύνη.

Ωστόσο, αρκετές ξένες εταιρείες ενδέχεται να επανεξετάσουν τα επενδυτικά τους σχέδια, εάν εκτιμήσουν ότι οι υποδομές τους δεν μπορούν να προστατευθούν επαρκώς.

Ταυτόχρονα, το κόστος ασφάλισης των data centers αυξάνεται ραγδαία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ασφαλιστική κάλυψη δεν είναι πλέον διαθέσιμη.

Όπως αναφέρει ο Τζο Μέιτζακ, επικεφαλής του τομέα ψηφιακών υποδομών της ασφαλιστικής διαμεσολαβητικής Marsh στις ΗΠΑ, αρκετοί πελάτες επανεξετάζουν πλέον τα επενδυτικά τους σχέδια, ενώ πολλές ασφαλιστικές εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να αναλάβουν τόσο υψηλό κίνδυνο.

Ακόμη όμως και όταν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη, οι τεχνολογικές εταιρείες δεν μπορούν να μεταφέρουν ολόκληρο το ρίσκο στις ασφαλιστικές.

Με το κόστος των μικροτσίπ, των οικοδομικών υλικών, της εργασίας και του εξοπλισμού να αυξάνεται συνεχώς λόγω της εκρηκτικής ζήτησης για νέα data centers, κάθε νέα επένδυση συνεπάγεται πλέον σημαντικά μεγαλύτερο οικονομικό κίνδυνο.

Ιδιαίτερα όταν, όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά οι αναλυτές, το ίδιο το κέντρο δεδομένων μοιάζει να έχει μετατραπεί σε έναν τεράστιο στόχο.