Δημιούργησαν με AI νέους ιούς μέσα σε λίγες ώρες - Γιατί προβληματίζονται οι επιστήμονες

Ελπίδες αλλά και φόβους γεννά η ιστορική πρωτιά επιστημόνων να δημιουργήσουν με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), νέους ιούς που μπορεί να καταπολεμούν βακτήρια. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί ανησυχίες για το πώς θα διασφαλιστεί η ασφαλής χρήση της τεχνολογίας.

Οι ιοί που δημιουργήθηκαν είναι βακτηριοφάγοι, δηλαδή ειδικοί ιοί που μολύνουν αποκλειστικά βακτήρια και χρησιμοποιούνται ήδη σε αρκετές χώρες για τη θεραπεία ασθενών με επίμονες βακτηριακές λοιμώξεις. Σε εργαστηριακές δοκιμές, ένα «κοκτέιλ» από τους βακτηριοφάγους που σχεδιάστηκαν με AI κατάφερε να εξοντώσει στελέχη του βακτηρίου E. coli που είχαν αναπτύξει αντοχή στους φυσικούς βακτηριοφάγους.

Ο Δρ Μπράιαν Χάι, χημικός μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Stanford της Καλιφόρνιας, χρησιμοποίησε γλωσσικά μοντέλα γονιδιώματος –το γενετικό αντίστοιχο των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων που «κινούν» τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης– για να σχεδιάσει λειτουργικά γονιδιώματα βακτηριοφάγων. Στη συνέχεια, οι ιοί δημιουργήθηκαν στο εργαστήριο και δοκιμάστηκαν απέναντι σε καλλιέργειες E. coli.

Οι ανησυχίες για την ασφάλεια

Παράλληλα, σύμφωνα με τον Guardian, οι επιστήμονες προειδοποιούν για ζητήματα ασφάλειας. Αν και τα γονιδιώματα των βακτηριοφάγων είναι σχετικά μικρά, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη αποδεικνύει πως η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει λειτουργικά ιικά γονιδιώματα.

Παραμένει, ωστόσο, άγνωστο αν η ίδια προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί και σε πιο σύνθετους ιούς. Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν θα πρέπει να επιχειρηθεί η δημιουργία παθογόνων που μπορούν να μολύνουν ανθρώπους, ζώα ή φυτά, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να προκύψουν νέοι οργανισμοί απέναντι στους οποίους δεν υπάρχουν αποτελεσματικά μέσα αντιμετώπισης.

Ο καθηγητής Τομ Έλις, ειδικός στη συνθετική γονιδιωματική του Imperial College London, χαρακτήρισε την έρευνα εντυπωσιακή, σημειώνοντας όμως ότι αφορά το «μικρότερο και απλούστερο γονιδίωμα που μπορεί να δημιουργηθεί», γεγονός που δείχνει πόσο δύσκολη θα είναι η εφαρμογή της ίδιας τεχνολογίας σε πιο πολύπλοκους οργανισμούς.

Όπως εξηγεί, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που θα είχε εκπαιδευτεί στα γονιδιώματα επικίνδυνων παθογόνων θα μπορούσε θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί για τον σχεδιασμό πιο επιβλαβών ιών. Ωστόσο, ο έλεγχος της πρόσβασης στα γενετικά δεδομένα και οι περιορισμοί στη σύνθεση ύποπτων γονιδιωμάτων αποτελούν σημαντικές δικλίδες ασφαλείας.

«Οι κυβερνήσεις ήδη εργάζονται εντατικά προς αυτή την κατεύθυνση», σημειώνει.

Παράλληλα, εκτιμά ότι ο φόβος για πλήρως σχεδιασμένους από AI επικίνδυνους ιούς είναι μάλλον υπερβολικός.

«Η τροποποίηση υπαρχόντων παθογόνων μέσω μεταλλάξεων που αυξάνουν τη λειτουργικότητά τους είναι πολύ πιο εύκολη και πολύ πιο πιθανό να αποτελέσει πραγματική απειλή», αναφέρει.