Ο Χριστός ξανασταυρώνεται: Η παράσταση που συγκίνησε επιστρέφει στο Θέατρο Σταθμός

Η θεατρική παράσταση που ξεχώρισε την περασμένη σεζόν και αγαπήθηκε από κοινό και κριτικούς επιστρέφει στη σκηνή του Θεάτρου Σταθμός. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου, Μάνος Καρατζογιάννης, σκηνοθετεί το εμβληματικό μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», με έναν ενδεκαμελή θίασο και μια δημιουργική ομάδα που επιχειρούν να αναδείξουν τη διαχρονική δύναμη του έργου.

Εβδομήντα χρόνια μετά τη βράβευση του σπουδαίου Έλληνα συγγραφέα με το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης, το μυθιστόρημα επιστρέφει στο θέατρο, θέτοντας στο επίκεντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την αλληλεγγύη, την πίστη και τη θυσία. Ένα έργο που ξεπερνά τα όρια της εποχής του και μιλά για τις κοινωνικές αντιθέσεις, τον φόβο απέναντι στον ξένο και την ευθύνη του ανθρώπου απέναντι στον συνάνθρωπό του.

Ένα έργο για τον άνθρωπο και τη διαχρονική αγωνία της ανθρωπότητας

Σε ένα χωριό της Ελλάδας υπάρχει το έθιμο της αναπαράστασης των Παθών του Χριστού κάθε επτά χρόνια. Ο παπα-Γρηγόρης και οι προεστοί επιλέγουν τους κατοίκους που θα ενσαρκώσουν τα πρόσωπα της ιστορίας, με τον απλό βοσκό Μανολιό να αναλαμβάνει τον ρόλο του Χριστού.

Η επιλογή αυτή γίνεται σημείο καμπής για τον ίδιο. Προσπαθώντας να ανταποκριθεί στον ρόλο του, ο Μανολιός επιδιώκει να φτάσει στην απόλυτη ψυχική και σωματική αγνότητα, αλλάζοντας σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω του.

Όταν, όμως, καταφθάνουν στο χωριό πρόσφυγες που έχουν εκδιωχθεί από τον τόπο τους από τους Τούρκους, η κοινωνία διχάζεται. Ο παπα-Γρηγόρης και αρκετοί κάτοικοι ισχυρίζονται ότι οι νεοφερμένοι μεταφέρουν χολέρα και αρνούνται να τους βοηθήσουν. Αντίθετα, ο Μιχελής, η Κατερίνα, ο Γιαννακός, ο Κωνσταντής και ο Μανολιός στέκονται στο πλευρό τους.

Ο Μανολιός υπερασπίζεται τους πρόσφυγες, αναδεικνύοντας την αξία της αγάπης και της συμπόνιας. Μέσα από αυτή τη σύγκρουση, ο Καζαντζάκης φωτίζει τη διαχρονική αντιπαράθεση ανάμεσα στην ανθρωπιά και τον αποκλεισμό, στην αλληλεγγύη και τον φόβο.

«Γιατί ο ξένος είμαστε εμείς», είναι το μήνυμα που συνοψίζει τον πυρήνα της παράστασης. Η σκηνική προσέγγιση του Μάνου Καρατζογιάννη αναζητά τη σύγχρονη διάσταση του μυθιστορήματος, αναδεικνύοντας τη βαθιά ανθρωπιστική του ματιά και την αγωνία του συγγραφέα για την πορεία της κοινωνίας.

Παρά τη μεταφυσική και θρησκευτική διάσταση του έργου, στο επίκεντρο της γραφής του Καζαντζάκη παραμένει ο άνθρωπος, το πνεύμα και η θυσία. Πρόκειται για έννοιες που αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια εποχή κοινωνικών εντάσεων, αμφισβήτησης και αβεβαιότητας.

Η ιστορία του Μανολιού δεν αφορά μόνο τη Σαρακήνα και τη Λυκόβρυση, τους τόπους όπου εκτυλίσσεται η μυθοπλασία, αλλά επεκτείνεται σε μια ευρύτερη διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης. Η παράσταση μετατρέπει την αναπαράσταση των Παθών σε μια μαρτυρία για την πίστη, την ευθύνη και τη στάση του καθενός απέναντι στον πόνο του άλλου.

Σημείο αναφοράς για τη νέα σκηνική ανάγνωση αποτελεί και η μακρά διεθνής πορεία του έργου. Όπως επισημαίνει ο Μάνος Καρατζογιάννης, το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» δημοσιεύτηκε αρχικά στη Νορβηγία και στη συνέχεια στη Γαλλία, ενώ στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 1954. Η διεθνής απήχησή του οδήγησε στη μετάφρασή του σε τουλάχιστον 34 γλώσσες και σε πολλές διαφορετικές διασκευές.

Το 1957, ο Τσέχος συνθέτης Bohuslav Martinu το μετέφερε στην όπερα με τον τίτλο «Το ελληνικό πάθος», ενώ την ίδια χρονιά ο Ζιλ Ντασέν σκηνοθέτησε την κινηματογραφική μεταφορά του με τίτλο «Αυτός που πρέπει να πεθάνει». Το έργο αποτέλεσε επίσης τη βάση για ραδιοφωνικές και θεατρικές διασκευές, ενώ το 1975 μεταφέρθηκε στην ελληνική τηλεόραση μέσα από σειρά της ΕΡΤ σε σκηνοθεσία Βασίλη Γεωργιάδη.

Η πρώτη θεατρική παρουσίασή του στην Ελλάδα έγινε πριν από εβδομήντα χρόνια, από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη, σε διασκευή των Νότη Περγιάλη και Γεράσιμου Σταύρου και σκηνοθεσία Τάκη Μουζενίδη. Η νέα παράσταση του Θεάτρου Σταθμός είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Μάνου Κατράκη.

Μιλώντας για τη νέα προσέγγιση του έργου, ο Μάνος Καρατζογιάννης περιγράφει μια δημιουργική διαδικασία που στηρίχθηκε στην περισυλλογή και τη συλλογικότητα. Όπως σημειώνει, στην καινούργια διασκευή συνυπάρχουν το πνεύμα του βιβλίου, η νοσταλγία για το παρελθόν, ο θυμός για το παρόν και η αγωνία για το μέλλον, με τη σκιά του εμφύλιου πάθους να παραμένει διαρκώς παρούσα.

Η πολύμηνη προετοιμασία, όπως αναφέρει, δοκίμασε την πίστη των συντελεστών σε πολλά πράγματα. Ωστόσο, η σκέψη του επέστρεφε στα λόγια του Αλέξη Μινωτή για τον Νίκο Καζαντζάκη, τα οποία συνοψίζουν και τη βαθύτερη ουσία του εγχειρήματος: «Έβαλε τον εαυτό του κάτω εξήντα χρόνια μοναξιάς, τον έστυψε, κι έβγαλε την καλύτερη σταγόνα που έχουμε. Κι αν ακόμα αρνηθείς όλο του το έργο, μένει ο ίδιος ο άνθρωπος».

Με αυτή την ανθρωποκεντρική ματιά, η παράσταση επιχειρεί να συνομιλήσει με το σήμερα, επαναφέροντας στο προσκήνιο ερωτήματα για την πίστη, την αλληλεγγύη και τη στάση μας απέναντι σε όσους βρίσκονται στο περιθώριο.

Ταυτότητα παράστασης

• Κείμενο: Νίκος Καζαντζάκης
• Διασκευή – σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης
• Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου
• Μουσική: Γιώργος Μαυρίδης
• Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
• Καλλιτεχνική διεύθυνση: Μάνος Καρατζογιάννης
• Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα

Ερμηνεύουν: Ηλέκτρα Γεννατά, Βαγγέλης Ζάπας, Μάνος Καρατζογιάννης, Πάνος Κούλης, Έλενα Μαυρίδου, Σπύρος Μαραγκουδάκης, Μιχαήλ Εφραίμ Τσουμπός, Κώστας Φαλελάκης, Πολύκαρπος Φιλιππίδης, Θανάσης Χαλκιάς, Στράτος Χρήστου

Χώρος: Θέατρο Σταθμός

Ημέρες και ώρες: Παρασκευή στις 20:30, Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 18:00

Διάρκεια: 125 λεπτά