Είδαμε το «Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ» στο Θέατρο Θησείον και τη δυσκολία να πεις «τελειώσαμε»

Το πιο βολικό σε έναν χωρισμό θα ήταν να μπορούσες να αναθέσεις σε κάποιον άλλο τη δύσκολη κουβέντα. Να πει εκείνος όσα αναβάλλεις, να δεχτεί τις ερωτήσεις και να σε απαλλάξει από την ευθύνη της εξήγησης. Ο Ερίκ, ο ήρωας του «Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ», έχει κάνει αυτή την επιθυμία επάγγελμα. Επισκέπτεται σπίτια και ανακοινώνει το τέλος μιας σχέσης για λογαριασμό των πελατών του. Η επιχειρηματική του ιδέα είναι τόσο παράλογη όσο και ανησυχητικά εύκολη να την καταλάβεις.

Ο επαγγελματίας των χωρισμών

Η κωμωδία του Τριστάν Πετιζιράρ (Tristan Petitgirard), που παρουσιάζεται στο Θέατρο Θησείον σε μετάφραση Αντώνη Γαλέου, αποκτά ενδιαφέρον όταν η επαγγελματική ιδιότητα του Ερίκ καταρρέει. Μια καινούργια ανάθεση τον οδηγεί στη Γκαέλ, τη γυναίκα που κάποτε τον εγκατέλειψε και του άφησε αναπάντητες τις πιο βασικές ερωτήσεις. Ο άνθρωπος που προσφέρει στους άλλους έναν οργανωμένο χωρισμό έχει ακόμη ανοιχτούς λογαριασμούς με τον δικό του. Και ο Ιππόλυτος, ο σημερινός σύντροφος της Γκαέλ που πλήρωσε για τις υπηρεσίες του, έχει ήδη αλλάξει γνώμη.

Η συνάντησή τους μετατρέπει μια επαγγελματική συναλλαγή σε διαπραγμάτευση για το παρελθόν και το παρόν. Ο καθένας γνωρίζει κάτι που οι άλλοι αγνοούν και προσπαθεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη γνώση προς όφελός του. Το γέλιο γεννιέται από την απόσταση ανάμεσα σε όσα λέγονται και σε όσα διακυβεύονται. Μια διαβεβαίωση αγάπης μπορεί να 'ναι προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος. Μια  χειρονομία για εξυπηρέτηση μπορεί να κρύβει την επιθυμία για εκδίκηση.

Το «Rupture a domicile», όπως είναι ο γαλλικός τίτλος, έφερε τον συγγραφέα στις υποψηφιότητες των βραβείων Μολιέρ το 2015 στην κατηγορία του εν ζωή γαλλόφωνου συγγραφέα. Ο Τριστάν Πετιζιράρ είναι και σκηνοθέτης, βραβευμένος το 2019 για τη «Μηχανή του Τούρινγκ». Εδώ αξιοποιεί έναν γνώριμο μηχανισμό της κωμωδίας, την αναπάντεχη συνάντηση ανθρώπων που έχουν λόγους να κρύβονται ο ένας από τον άλλο, δίνοντάς του μια σύγχρονη αφετηρία. Ακόμη και η προσωπική ευθύνη μπορεί να γίνει υπηρεσία προς πώληση.

Η πρώτη σκηνοθεσία της Κόρας Καρβούνη

Στην πρώτη της σκηνοθεσία, η Κόρα Καρβούνη μεταφέρει την ερωτική αντιπαράθεση σε έναν χώρο που θυμίζει ρινγκ. Η Ζωή Μολυβδά Φαμέλη, που υπογράφει τα σκηνικά και τους φωτισμούς, αξιοποιεί τη μακρόστενη σκηνή του Θησείον, με τους θεατές καθισμένους στις δύο πλευρές. Ο μαύρος τάπητας και οι μεταλλικές κατασκευές στο δάπεδο και πάνω από τη σκηνή ορίζουν τον χώρο της αναμέτρησης. Η επιλογή κάνει ορατή από την αρχή τη διάθεση των προσώπων να επιβληθούν το ένα στο άλλο.

Η απουσία ενός ρεαλιστικού σαλονιού στρέφει την προσοχή στις αποστάσεις, στις στάσεις των σωμάτων και στις απόπειρες προσέγγισης ή απομάκρυνσης. Αυτή η αφαίρεση είναι από τις πιο εύστοχες επιλογές της παράστασης. Η διεκδίκηση και η υποχώρηση φαίνονται και στον τρόπο με τον οποίο οι ήρωες μοιράζονται τον χώρο. Με το κοινό τόσο κοντά τους, η προσπάθειά τους να προστατεύσουν την προσωπική τους εικόνα αποκτά μεγαλύτερη αμεσότητα.

Τα μαύρα ρούχα που φορούν και οι τρεις ενισχύουν τη λιτή εικόνα. Η κοινή χρωματική επιλογή τούς εντάσσει στο ίδιο παιχνίδι και αφήνει τις διαφορές τους να προκύψουν μέσα από τη συμπεριφορά τους. Ειδικά στον Ερίκ, το μαύρο ταιριάζει με την επαγγελματική ψυχραιμία που προβάλλει. Είναι η εμφάνιση ενός ανθρώπου που παρουσιάζεται απόλυτα προετοιμασμένος να αναλάβει το δυσάρεστο κομμάτι της ζωής των άλλων. Ο δονητής, τα σεξουαλικά υπονοούμενα και οι κινήσεις με ερωτικές αναφορές εντάσσονται στον κώδικα της φάρσας. Η σκηνοθεσία αξιοποιεί και αυτή τη σωματική πλευρά της κωμωδίας, με τη χορογραφία της Φαίδρας Σούτου να αποτελεί μέρος της προσέγγισης. Το ενδιαφέρον αυτών των στοιχείων βρίσκεται στη σχέση τους με την ανασφάλεια των προσώπων. Η σεξουαλική επίδειξη προσφέρει έναν ακόμη τρόπο να γοητεύσουν ή να φέρουν σε δύσκολη θέση τον άλλον, την ώρα που η συναισθηματική έκθεση παραμένει πολύ πιο απαιτητική.

Τρεις άνθρωποι που φοβούνται να εκτεθούν

Ο Ερίκ του Μιχάλη Συριόπουλου συγκεντρώνει την πιο γόνιμη αντίφαση του έργου. Παρουσιάζεται ως ειδικός στη διαχείριση των δύσκολων συναισθημάτων των άλλων, ενώ η παρουσία της Γκαέλ αποκαλύπτει πόσο ευάλωτος παραμένει. Η επαγγελματική του αυτοπεποίθηση αποκτά έτσι μια δεύτερη σημασία. Μπορεί να ιδωθεί ως τρόπος να ελέγξει μια διαδικασία που κάποτε τον πλήγωσε. Ο ρόλος γίνεται πιο ανθρώπινος όταν πίσω από την άνεση του μεσάζοντα αναγνωρίζουμε έναν άνδρα που εξακολουθεί να περιμένει μια εξήγηση.

Η Γκαέλ της Βάσως Καβαλλιεράτου βρίσκεται σε πιο επισφαλή δραματουργική θέση. Το παρελθόν της με τον Ερίκ και το παρόν της με τον Ιππόλυτο την κάνουν αντικείμενο των διεκδικήσεών τους. Η δική της επιθυμία έχει σημασία ακριβώς επειδή οι δύο άνδρες προσπαθούν να προλάβουν ή να κατευθύνουν τις αποφάσεις της. Η ευκολία με την οποία θα μπορούσε κανείς να τη θεωρήσει απλώς χειριστική θα περιόριζε τον χαρακτήρα. Το ενδιαφέρον είναι να την κοιτάξεις και ως άνθρωπο που έχει μάθει να προστατεύεται μέσα από τους ρόλους που αναλαμβάνει απέναντι στους άλλους.

Ο Ιππόλυτος του Στάθη Κόικα αναδεικνύει μια διαφορετική πλευρά της ίδιας αδυναμίας. Έχει προχωρήσει σε μια απόφαση αρκετά ώστε να πληρώσει για την εκτέλεσή της και ύστερα θέλει να την ανακαλέσει. Η μεταμέλειά του θέτει ένα εύλογο ερώτημα. Επιθυμεί τη Γκαέλ ή φοβάται ότι πρόκειται να τη χάσει; Η διαφορά έχει σημασία για το πώς διαβάζουμε τον πανικό του και για το πόσο πρόθυμα δεχόμαστε τις διαβεβαιώσεις του.

Αυτό το τρίγωνο έχει περισσότερο ενδιαφέρον όταν το δούμε πέρα από μια γενική αντιπαράθεση ανδρών και γυναικών. Η διεκδίκηση του άλλου συχνά συνυπάρχει με την άρνηση να ακούσουμε τι θέλει. Οι ήρωες μιλούν πολύ, εξηγούν, διορθώνουν και ανασκευάζουν. Η ειλικρινής κουβέντα παραμένει δύσκολη, επειδή προϋποθέτει να δεχτούν και μια απάντηση που θα τους δυσαρεστήσει. Η επιθυμία για έλεγχο είναι τελικά πιο ισχυρή από την προθυμία τους να συναντηθούν.

«Ο Καθρέφτης» στο φινάλε

Στην παράσταση, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τη μουσική υπογράφει ο Φοίβος Δεληβοριάς. Η επιλογή των τραγουδιών του, στη θέση των γαλλικών τραγουδιών που είχε προτείνει ο συγγραφέας, είναι μια ουσιαστική παρέμβαση της Κόρας Καρβούνη. Η γλώσσα τους φέρνει κοντά μας την αγωνία των προσώπων να αγαπηθούν και τη δυσκολία τους να επιτρέψουν στον άλλον να τα γνωρίσει.

Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στην τελευταία σκηνή, όταν ακούγεται ο «Καθρέφτης». Το τραγούδι του Δεληβοριά δίνει στα προηγούμενα μια πιο προσωπική διάσταση. Όσα έμοιαζαν τεχνάσματα για να διασωθεί μια σχέση ή να κερδηθεί μια αντιπαράθεση φαίνονται πια και ως προσπάθειες να μείνει άθικτη η εικόνα που έχει ο καθένας για τον εαυτό του. Αυτή ακριβώς η εικόνα δυσκολεύει την επαφή με τον άνθρωπο απέναντί του.

«Μα εγώ θα κάνω τον καθρέφτη μου κομμάτια», ακούγεται στο τραγούδι. Στο τέλος αυτής της κωμωδίας, ο στίχος μοιάζει με την πιο δύσκολη απόφαση που θα μπορούσαν να πάρουν οι ήρωες. Να αφήσουν τον άλλον να τους δει και αδέξιους, και αναποφάσιστους, ακόμη και άδικους. Να αντέξουν πως μια εξήγηση μπορεί να τους εκθέσει. Ο Ερίκ μπορεί να αναλάβει την ανακοίνωση ενός χωρισμού. Το ρίσκο να φανερώσεις ποιος είσαι παραμένει δικό σου.

INFO Το «Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ» παρουσιάζεται στο Θέατρο Θησείον, Τουρναβίτου 7, έως τις 20 Δεκεμβρίου 2026. Παραστάσεις Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 18:00.