Ο Γκόγια απαθανατίζει την έφοδο των Μαμελούκων στη Μαδρίτη – Η ιστορία πίσω από τον σπουδαίο πίνακα ζωγραφικής

Μια ημερομηνία, ένα ιστορικό γεγονός κι ένας πίνακας ζωγραφικής-αριστούργημα: «Η 2α Μαΐου 1808»· μια μέρα σαν σήμερα, δηλαδή, πριν από 217 χρόνια…

Ο πίνακας είναι περισσότερο γνωστός ως «Η έφοδος των Μαμελούκων» και δημιουργός του είναι ο Φρανθίσκο Γκόγια.
Το γεγονός; Ένα στιγμιότυπο από την εξέγερση των Ισπανών κατά των Γάλλων του Ναπολέοντα Βοναπάρτη στις 2 Μαΐου του 1808 στο Calle de Alcala κοντά στην πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ της Μαδρίτης. Ο Γκόγια ολοκλήρωσε το έργο του το 1814.

Ο πίνακας εκτίθεται στο Μουσείο Πράδο της Μαδρίτης πλάι σ’ εκείνον που φέρει τον τίτλο «Η 3η Μαΐου 1808», επίσης του Γκόγια, αλλά περισσότερο προβεβλημένος και διάσημος από τον… κατά μια μέρα νεότερό του.
Η σκηνή απεικονίζει την επίθεση πολιτών της Μαδρίτης εναντίον των μαμελούκων ιππέων και των Δραγόνων του Ναπολέοντα. Στη θηριωδία του όχλου υπήρχε μια φανερή αναβίωση της ιστορικής διαμάχης της Ισπανίας με τους Μαυριτανούς. Το ίδιο ακριβώς θα συμβεί και πάλι εναντίον των Μαροκινών 125 χρόνια μετά. Στην πλατεία της πόλης, ανάμεσα στα σύννεφα καπνού, οι παρτιζάνοι της Μαδρίτης χτυπούν ανελέητα της δυνάμεις της τυραννίας· οι κατακτητές αμύνονται απελπισμένα.

Η σύνθεση μοιάζει σαν αρχίζει έξω από την εικόνα αριστερά, σπάζει και ξεφεύγει δεξιά με τη χρησιμοποίηση των αλόγων που καλπάζουν, τρομαγμένα από τα περιστρεφόμενα γιαταγάνια και του πεσμένου από το άλογο Μαμελούκου, που δέχεται μαχαιριές. Η σκηνή αγνοεί κάθε παραδοσιακή σύνθεση και παρουσιάζεται σαν άμεσο, στιγμιαίο δράμα. Ο πόλεμος εκείνος εξέθρεψε τη φαντασία του Γκόγια και ξύπνησε αισθήματα ανθρωπιάς. Ο καλλιτέχνης γοητεύτηκε από ένα θέαμα θηριωδίας και φιλοτέχνησε ένα από τα πιο εμβληματικά έργα στην ιστορία της ζωγραφικής.

Ο Φρανθίσκο ντε Γκόγια Υ Λουθιέντες είχε γεννηθεί σε ένα χωριό της Αραγονίας το Φουέντε Τόδος το 1746· διέπρεψε ως ζωγράφος και χαράκτης. Το έργο του Γκόγια περιλαμβάνει περισσότερους από 700 πίνακες ζωγραφικής, 900 σχέδια και σχεδόν 300 χαρακτικά· πέθανε στις 16 Απριλίου του 1828 στο Μπορντό, σε ηλικία 82 χρονών.

Επίσης σαν σήμερα…

• 1519: Πεθαίνει ο σπουδαίος ζωγράφος και εφευρέτης Λεονάρντο ντα Βίντσι.
• 1941: Ο 17χρονος μαθητής Μαθιός Πόταγας εκτελείται στη Βυτίνα από τις δυνάμεις Κατοχής· θεωρείται ως ο πρώτος αντιστασιακός.
• 1941: Η συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα καταλήγει έπειτα από κατάποση δηλητήριου στις 27 Απριλίου, την ημέρα που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα.
• 1977: Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος τιμάται με το Διεθνές Βραβείο Λένιν.
• 2011: Μετά μια καταδρομική επιχείρηση, αμερικανοί κομάντος (λένε ότι) σκότωσαν τον Νο1 καταζητούμενο στον Κόσμο, τον Οσάμα μπιν Λάντεν!