Τελικά υπάρχουν γοργόνες; Το αλλόκοτο εύρημα που δίχασε την επιστήμη

Τελικά υπάρχουν οι γοργόνες; Ένα αλλόκοτο πλάσμα που στο πάνω μέρος έφερε ανθρώπινα χαρακτηριστικά και στο κάτω μέρος είχε την ουρά ψαριού είχε καταφέρει να πείσει τον κόσμο πως αυτά τα «μαγικά» πλάσμα όντως υπάρχουν. Το γνωστό και ως Feejee Mermaid, πέρασε από περιοδεύουσες εκθέσεις ανά τον πλανήτη κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα ενισχύοντας τον μύθο γύρω από την ύπαρξή του.

Ορισμένοι το χαρακτήρισαν ακόμη και ως πιθανό «συνδετικό κρίκο» μεταξύ των ανθρώπων και των θαλάσσιων ζώων, σε μια εποχή που οι επιστήμονες πάλευαν με νέες ιδέες σχετικά με την εξέλιξη.

Αλλά σύμφωνα με τον Τζακ Ντέιλι, λέκτορα στο University of Colorado Boulder, το πλάσμα δεν ήταν ποτέ μια πραγματική βιολογική παραδοξότητα. Αντίθετα, πρόκειται για μια προσεκτικά κατασκευασμένη απάτη που δημιουργήθηκε συρράπτοντας τον κορμό ενός νεαρού πιθήκου με την ουρά ενός ψαριού.

Η παραμυθένια απάτη

«Η Feejee Mermaid, καθώς ανέμειξε ανθρώπινα και ζωικά χαρακτηριστικά, τη λαογραφία και την επιστήμη, το θέαμα και την "εμπειρία", αναδεικνύει το πώς μια "μαγική" απάτη πυροδότησε έντονα επιστημονικά debates στην Αμερική του 19ου αιώνα», έγραψε στο The Conversation.

Το αλλόκοτο πλάσμα μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στην Αμερική τη δεκαετία του 1800 από τον θεατρικό επιχειρηματία Π. Τ. Μπάρναμ.

Παρουσιάστηκε ως «Η Μεγαλύτερη Περιέργεια στον Κόσμο» («The Greatest Curiosity in the World») στο American Museum και αναφέρθηκε ότι «προερχόταν από τα Νησιά Φίτζι».

Το τρομακτικό δείγμα ήταν σκόπιμα σχεδιασμένο να προκαλεί τρόμο, καθώς είχε ελάχιστη ομοιότητα με τις όμορφες γοργόνες της λαογραφίας και των παραμυθιών, που όλοι έχουμε στο νου μας.

Ο Μπάρναμ το περιέγραψε κάποτε ως «ένα άσχημο, αποξηραμένο, μαυριδερό και μικροσκοπικό δείγμα, μήκους περίπου 90 εκατοστών – το στόμα του ήταν ανοιχτό, η ουρά του ανασηκωμένη και τα χέρια του υψωμένα, δίνοντας την εντύπωση ότι πέθανε ενώ υπέφερε από έντονους πόνους».

Το έντονο ενδιαφέρον του κοινού

Όμως εκείνη την εποχή, πολλοί επισκέπτες ήταν ανοιχτοί στο να πιστέψουν τους ισχυρισμούς σχετικά με τη φυσική ιστορία και την εξέλιξη.

Και παρά την εμφάνισή του, η ψεύτικη γοργόνα έκανε παγκόσμια αίσθηση και προσέλκυσε πλήθη κόσμου που λαχταρούσαν να ρίξουν μια ματιά στο υποτιθέμενο θαύμα, με τους θεατρικούς επιχειρηματίες να την προωθούν ως μία αυθεντική ανακάλυψη από μακρινούς ωκεανούς.

Μια διαφορετική Feejee Mermaid μεταφέρθηκε από την Ιαπωνία από έναν Αμερικανό ναυτικό και δωρήθηκε στο Clark County Historical Society στο Σπρίνγκφιλντ του Οχάιο το 1906. Διέθεται ένα ιδιαίτερα εκφραστικό πρόσωπο, παράξενα δόντια, υπερμεγέθη νύχια και κάτω μέρος που μοιάζει με ψάρι.

Τελικά μήπως ήταν πραγματικές γοργόνες;

Ενώ ορισμένοι παρατηρητές το θεωρούσαν πιθανό εξελικτικό σύνδεσμο, οι σύγχρονοι επιστήμονες απορρίπτουν κάθε τέτοια ερμηνεία.

Η λεπτομερής εξέταση έδειξε ότι πρόκειται για μια τεχνητή κατασκευή συναρμολογημένη από λείψανα διαφορετικών ζώων.

«Οι Feejee Mermaids, όπως εκτέθηκαν στην Αμερική, είναι χαρακτηριστικές ενός sideshow gaff που προκάλεσε το ενδιαφέρον του κοινού λόγω των συζητήσεων για την εξέλιξη και την επιστήμη», κατέληξε ο κ. Ντέιλι.