«Δεν αρκούν τα μέτρα»: Γιατί το «χαράτσι» των 3 ευρώ δεν θα ανακόψει τους κολοσσούς Τemu και Shein

Σε τροχιά σημαντικών αλλαγών εισέρχεται το ηλεκτρονικό εμπόριο από την 1η Ιουλίου, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενεργοποιεί το νέο σταθερό τέλος των 3 ευρώ ανά δέμα για τις εισαγωγές από ασιατικές πλατφόρμες, όπως το Temu και το Shein, σε μια προσπάθεια να αναχαιτίσει τον αθέμιτο ανταγωνισμό και να ελέγξει την ποιότητα των προϊόντων.

Ωστόσο, η αγορά εμφανίζεται διχασμένη ως προς την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Παρά την επιβολή του δασμού, οι καταναλωτές δεν δείχνουν να πτοούνται, καθώς οι εξαιρετικά χαμηλές τιμές που προσφέρουν οι συγκεκριμένοι κολοσσοί του e-commerce παραμένουν το ισχυρότερο κίνητρο, διατηρώντας αμείωτο το αγοραστικό ενδιαφέρον. Την ίδια ώρα, οι εκπρόσωποι του εγχώριου εμπορίου εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για το αν αυτή η επιβάρυνση αρκεί για να αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες.

Τα τέλη δεν θα αλλάξουν σημαντικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών

Το ευρωπαϊκό τέλος ύψους 3 ευρώ που επιβάλλεται από την 1η Ιουλίου σε κάθε δέμα που εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από ασιατικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου δεν αναμένεται να αποθαρρύνει σημαντικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών, εκτιμά ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών (ΕΣΑ).

Σε ανακοίνωσή του, ο ΕΣΑ επισημαίνει ότι το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο θεωρεί πως έχει κυρίως εισπρακτικό χαρακτήρα και δεν αρκεί για να περιορίσει ουσιαστικά τις αγορές από τις συγκεκριμένες πλατφόρμες. Όπως αναφέρει, η επιβάρυνση των 3 ευρώ σε προϊόντα χαμηλής ή μέσης αξίας δεν μεταβάλλει σε σημαντικό βαθμό τις αγοραστικές επιλογές των καταναλωτών.

Παράλληλα, ο Σύλλογος εκφράζει αμφιβολίες για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου, υποστηρίζοντας ότι είναι πρακτικά αδύνατος ο έλεγχος των δισεκατομμυρίων δεμάτων που εισέρχονται κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά τον ΕΣΑ, η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί ερωτήματα τόσο για την είσπραξη των πρόσθετων επιβαρύνσεων όσο και για τον ουσιαστικό έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών προτείνει, επίσης, να εξεταστεί για την Ελλάδα η επιβολή πρόσθετου εθνικού τέλους, εντός των ορίων που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, με στόχο την ουσιαστικότερη εξισορρόπηση του ανταγωνισμού υπέρ του νόμιμου ελληνικού εμπορίου.

Από 1η Ιουλίου σε ισχύ ο δασμός των 3 ευρώ στα δέματα που εισάγονται στις 27 χώρες-μέλη

Την ίδια ώρα, όπως έγινε νωρίτερα γνωστό, το θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πλέον έτοιμο να εφαρμοστεί στην πράξη. Ειδικότερα, από αύριο Τετάρτη 1η Ιουλίου η ΕΕ επιβάλλει δασμούς 3 ευρώ στα μικρά δέματα που εισάγονται στις 27 χώρες μέλη με στόχο τον περιορισμό της εισροής στην Ευρώπη προϊόντων -στην συντριπτική τους πλειονότητα κινέζικων-που δεν συμμορφώνονται πάντα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Ο δασμός των 3 ευρώ θα ισχύει για δέματα αξίας μικρότερης των 150 ευρώ που εισάγονται στην ΕΕ, τα οποία συνήθως αγοράζονται ηλεκτρονικά και μέχρι σήμερα εξαιρούνταν από όλους τους δασμούς.

Θα επιβάλλεται ανά είδος αντικειμένου ανεξαρτήτως αριθμού: αν ένα πακέτο περιέχει, για παράδειγμα, ένα μπλουζάκι και ένα ζευγάρι παπούτσια, ο αγοραστής θα πρέπει να πληρώσει δύο φορές τον δασμό των 3 ευρώ. Αντιθέτως, αν το πακέτο περιέχει δύο, πέντε ή και 15 μπλουζάκια και κανένα άλλο προϊόν, θα πληρώσει μόνο 3 ευρώ. Αυτή η ιδιομορφία σχετίζεται με τον τρόπο υπολογισμού των τελωνειακών δασμών εντός της ΕΕ.

Ο δασμός αυτός είναι προσωρινός: τίθεται σε εφαρμογή μέχρι να αλλάξει ριζικά το ευρωπαϊκό τελωνιακό σύστημα, κάτι που αναμένεται να γίνει σε διάστημα δύο ετών.

Εξάλλου από τον Νοέμβριο θα προστεθούν σε αυτόν και «τέλη επεξεργασίας», τα οποία θα βοηθήσουν στη χρηματοδότηση των τελωνειακών υπηρεσιών. Το ποσό των τελών αυτών δεν έχει ακόμη καθοριστεί, αλλά θα μπορούσε να φτάσει τα 2 ευρώ ανά δέμα.

Ποιος είναι ο στόχος;

Αρχικά η ΕΕ σκόπευε να επιβάλει δασμούς στις εισαγωγές μικρών δεμάτων από το 2028 μέσω της τελωνειακής μεταρρύθμισης. Όμως οι 27 χώρες μέλη αποφάσισαν να επιταχύνουν τη διαδικασία λόγω της κατακόρυφης αύξησης των αγορών μικρής αξίας μέσω ασιατικών κυρίως πλατφόρμων, όπως η Shein και η Temu.

Στόχος είναι τόσο η προστασία των καταναλωτών από δυνητικά επικίνδυνα προϊόντα όσο και η υπεράσπιση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και εμπόρων από αυτό που θεωρείται αθέμιτος ανταγωνισμός.

Περίπου 4,6 δισεκατομμύρια μικρά δέματα εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά το 2024, δηλαδή περισσότερα από 145 το δευτερόλεπτο, με το 91% αυτών να προέρχεται από την Κίνα. Αυτή η εισροή αφορολόγητων εισαγόμενων δεμάτων θεωρήθηκε άδικη από τους Ευρωπαίους παραγωγούς και λιανοπωλητές.

Επιπλέον, δεδομένου του μεγάλου αριθμού των δεμάτων, πολύ συχνά είναι αδύνατο να ελεγχθεί αν τα προϊόντα που περιέχουν συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, γεγονός που επιτρέπει την εισαγωγή στην ΕΕ επικίνδυνων προϊόντων ή απομιμήσεων.

Η ΕΕ πιστεύει ότι ο δασμός θα μειώσει αυτό το φαινόμενο αυξάνοντας το κόστος των παραγγελιών πολύ μικρής αξίας και ενθαρρύνοντας τις πλατφόρμες να εισάγουν σε μεγάλες ποσότητες τα προϊόντα τους.

Παράλληλα τα έσοδα από τον φόρο αυτό θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση ελέγχων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια και τα λιμάνια.

Ποιος θα πληρώσει τον δασμό;

Νομικά είναι ξεκάθαρο: οι εταιρείες θα πρέπει να πληρώσουν τον δασμό, αλλά έχουν το δικαίωμα να μετακυλήσουν το κόστος στους καταναλωτές, εφόσον τους έχουν ενημερώσει σχετικά.

«Οι καταναλωτές στο διαδίκτυο δεν είναι υπεύθυνοι για την καταβολή του φόρου», επεσήμανε ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος. Αυτή η ευθύνη βαρύνει τους εισαγωγείς ή τους πωλητές, οι οποίοι στη συνέχεια αποφασίζουν εάν θα τον μετακυλήσουν ή όχι στους καταναλωτές.

Οι ενώσεις καταναλωτών έχουν ήδη προειδοποιήσει τους πολίτες για το ενδεχόμενο απάτης.

Οι πλατφόρμες μπορούν να αποφύγουν τον δασμό;

Οι Βρυξέλλες διαβεβαιώνουν ότι θα ελέγχουν προσεκτικά τις στρατηγικές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν οι πλατφόρμες προκειμένου να προσπαθήσουν να αποφύγουν τον φόρο: για παράδειγμα στέλνοντας δέματα μέσω χωρών εταίρων της ΕΕ, όπως η Ελβετία, στις εισαγωγές από την οποία δεν επιβάλλονται τελωνειακοί δασμοί.

Αυτές οι πρακτικές απαγορεύονται ήδη από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς οι τελωνειακοί δασμοί εφαρμόζονται με βάση τη χώρα προέλευσης του προϊόντος και όχι τη χώρα που το εξάγει στην ΕΕ.

Επιπλέον, αρκετοί γίγαντες του ηλεκτρονικού εμπορίου κατασκευάζουν τεράστιες αποθήκες στην Ευρώπη για να εισάγουν προϊόντα χύμα και στη συνέχεια να τα μεταπωλούν σε λιανική τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά. Δεδομένου ότι η αξία αυτών των προϊόντων θα υπερβαίνει τα 150 ευρώ δεν θα καταβάλλουν τον φόρο των 3 ευρώ, αλλά θα υπόκεινται στους συνήθεις τελωνειακούς δασμούς που ισχύουν στην ΕΕ.

Με αυτό τον τρόπο οι πλατφόρμες θα επωφεληθούν: εισάγοντας προϊόντα χύμα (σε παλέτες ή ακόμα και ολόκληρα εμπορευματοκιβώτια), θα απλοποιήσουν και θα συντομεύσουν σημαντικά τις τελωνειακές διαδικασίες. Όμως αυτό ακριβώς ελπίζουν και οι Ευρωπαίοι, καθώς θέλουν να διευκολύνουν τον έλεγχο των αγαθών κατά την άφιξή τους στην ΕΕ: είναι πολύ πιο αποτελεσματικό για τα τελωνεία να ελέγχουν ολόκληρες αποστολές του ίδιου προϊόντος παρά μια συλλογή μικρών, διαφορετικών δεμάτων.