Βενεζουέλα: «Βόμβα» με έξοδο από τον ΟΠΕΚ - Στο τραπέζι συμφωνία με τις ΗΠΑ για το πετρέλαιο

Η Βενεζουέλα εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον ΟΠΕΚ, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση και επικαλείται το Bloomberg, προκαλώντας ένα νέο πλήγμα στο πετρελαϊκό καρτέλ που η ίδια βοήθησε να δημιουργηθεί πριν από περισσότερες από έξι δεκαετίες.

Η ιδέα της αποχώρησης έχει τεθεί στις συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση, ανέφεραν ορισμένες από τις πηγές, ζητώντας να μην κατονομαστούν καθώς μιλούν για ιδιωτικές πληροφορίες.

Μια απόφαση αποχώρησης από τον Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) θα καταδείκνυε τη σαρωτική πολιτική αναδιάταξη στο Καράκας, μετά την απαγωγή του επί μακρόν ηγέτη Νικολάς Μαδούρο από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και την ανάληψη από τις ΗΠΑ του ελέγχου των πωλήσεων πετρελαίου της χώρας.

Η αυξανόμενη αμερικανική επιρροή αποτυπώνεται επίσης στις συνομιλίες των ΗΠΑ με την ηγεσία της Βενεζουέλας για την απόκτηση μεγάλου μεριδίου στα πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας - μια εξέλιξη που θα ήταν αδιανόητη μόλις πριν από δύο χρόνια.

Διαπραγματευτές από τις δύο χώρες συζητούν την πρόταση, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση και ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς οι συνομιλίες είναι ιδιωτικές. Ορισμένες από τις πηγές ανέφεραν ότι ένα από τα πιθανά σενάρια που έχουν συζητηθεί προβλέπει μίσθωση αρκετών πετρελαϊκών κοιτασμάτων για 100 χρόνια.

Μια τέτοια συμφωνία θα αποτελούσε μια σχεδόν άνευ προηγουμένου παρέμβαση των ΗΠΑ στην οικονομία μιας άλλης χώρας, ωστόσο συνάδει με το λεγόμενο «Δόγμα Donroe» του Τραμπ, που προβλέπει την επέκταση της αμερικανικής επιρροής στο δυτικό ημισφαίριο.

Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη Βενεζουέλα ως την «51η πολιτεία» των ΗΠΑ και έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν το πετρέλαιό της.

Η κίνηση αυτή συνάδει επίσης με την ολοένα και πιο παρεμβατική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στον επιχειρηματικό τομέα, καθώς η κυβέρνησή του έχει αποκτήσει μερίδια σε εταιρείες από την Intel έως την παραγωγό σπάνιων γαιών MP Materials και την εταιρεία εξόρυξης λιθίου Lithium Americas. Ο Τραμπ έχει επίσης στραφεί προς τους φυσικούς πόρους του εξωτερικού. Πέρυσι, η κυβέρνησή του δημιούργησε ένα κοινό επενδυτικό ταμείο με την Ουκρανία, το οποίο χρηματοδοτείται από έσοδα από τα ορυκτά, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της χώρας.

Το ενδεχόμενο άμεσης εμπλοκής της αμερικανικής κυβέρνησης σε πετρελαϊκά έργα στη Βενεζουέλα καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο κλάδος αναδιαμορφώνεται ριζικά σε μια περίοδο πολιτικής μετάβασης. Οι μεγάλες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες τηρούν σε μεγάλο βαθμό επιφυλακτική στάση απέναντι στη Βενεζουέλα, ενώ ανεξάρτητες εταιρείες γεωτρήσεων και επενδυτές με μεγαλύτερη ανοχή στο ρίσκο σπεύδουν να αξιοποιήσουν αυτό που πολλοί θεωρούν τη μεγαλύτερη ευκαιρία στην αγορά πετρελαίου από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.

Η «ξεθωριασμένη» αίγλη της Βενεζουέλας

Κάποτε η Βενεζουέλα ήταν ένα από τα σημαντικότερα μέλη του πετρελαϊκού καρτέλ, όμως η σημασία της έχει περιοριστεί καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις και η εσωτερική αναταραχή έχουν αποδεκατίσει την πετρελαϊκή της βιομηχανία. Η χώρα παρήγαγε τον Ιούλιο 1,16 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg, λιγότερο από το ήμισυ της παραγωγής της πριν από μία δεκαετία. Ωστόσο, η παραγωγή έχει αυξηθεί φέτος.

Λόγω της μειωμένης παραγωγής της, μια ενδεχόμενη αποχώρηση της Βενεζουέλας από τον ΟΠΕΚ είναι απίθανο να έχει άμεση σημαντική επίδραση στις διεθνείς πετρελαϊκές αγορές, οι οποίες αυτή την περίοδο βρίσκονται υπό την έντονη επίδραση των αναταράξεων που προκαλεί ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν.

Ωστόσο, η ιδέα κερδίζει έδαφος εν μέσω της δημόσιας δυσαρέσκειας για τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η συμμετοχή στον ΟΠΕΚ, την οποία έχουν εκφράσει το Ιράκ και άλλες χώρες. Μόλις πριν από τέσσερις μήνες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από το καρτέλ, απειλώντας τη συνοχή του και την επιρροή του στις τιμές του αργού πετρελαίου.

Μια αποχώρηση της Βενεζουέλας θα ενίσχυε τις αμφιβολίες για το κατά πόσο ο ΟΠΕΚ, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, μπορεί να παραμείνει ενωμένος και να εξακολουθήσει να επηρεάζει τις τιμές του πετρελαίου. Μια περαιτέρω διάλυση της συνοχής του θα μπορούσε να οδηγήσει τα μέλη σε έναν σκληρό ανταγωνισμό για το μερίδιο αγοράς, επαναφέροντας στο προσκήνιο τον σύντομο «πόλεμο τιμών» του 2020.

Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι οραματίζονται τη δημιουργία μιας πετρελαϊκής υπερδύναμης μέσω μιας συμμαχίας ΗΠΑ και Βενεζουέλας, η οποία θα περιόριζε σημαντικά την επιρροή του ΟΠΕΚ, ανέφερε μία από τις πηγές.

Το Καράκας δεν υπόκειται σήμερα σε περιορισμούς παραγωγής από τον ΟΠΕΚ, δεδομένης της μεγάλης πτώσης που έχει καταγράψει η παραγωγή του τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με άλλη πηγή, η απαλλαγή της χώρας από τυχόν μελλοντικές ποσοστώσεις θα τη βοηθούσε να μεγιστοποιήσει μακροπρόθεσμα την παραγωγή της και, ως εκ τούτου, να συμβάλει στη μείωση των τιμών.

Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε έτσι να προωθήσει τα σχέδιά της για τον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας χωρίς να δεσμεύεται από υποχρεώσεις απέναντι σε έναν άλλο οργανισμό, ανέφερε η ίδια πηγή.

Ευκαιρία για αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες

Μια πιθανή αποχώρηση της Βενεζουέλας από τον ΟΠΕΚ θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη συμμετοχή διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της πετρελαϊκής βιομηχανίας της χώρας. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω το παγκόσμιο πλεόνασμα πετρελαίου που προβλέπουν τα επόμενα χρόνια ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας και άλλοι κορυφαίοι αναλυτές.

Η πιθανή αποχώρηση του Καράκας θα αποτελούσε νίκη για τον Τραμπ, ο οποίος εδώ και χρόνια επικρίνει τον ΟΠΕΚ και την ικανότητά του να αυξάνει τις τιμές του πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, το κόστος καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Από τότε που οι αμερικανικές δυνάμεις απήγαγαν τον Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου και η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε την εξουσία, οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Καράκας έχουν μετατραπεί από την απομόνωση και την αντιπαράθεση σε μια ολοένα βαθύτερη συνεργασία, καθώς ο Τραμπ ασκεί σημαντική επιρροή στη χώρα και στους τεράστιους φυσικούς πόρους της.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις, ανοίγοντας ξανά την αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας και πραγματοποιώντας απευθείας συνομιλίες με τη Ροντρίγκες και τους κορυφαίους υπουργούς της. Παράλληλα, χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό χαλάρωσης των κυρώσεων, πρόσβασης στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και ελέγχου των εσόδων από το πετρέλαιο για να επηρεάσει την πολιτική της χώρας.

Η Βενεζουέλα ήταν μία από τις πέντε πετρελαιοπαραγωγούς χώρες που ίδρυσαν τον ΟΠΕΚ το 1960 και θεωρείται ευρέως η χώρα που διαδραμάτισε τον σημαντικότερο ρόλο στη δημιουργία του, χάρη στις επίμονες διπλωματικές προσπάθειες του τότε υπουργού Πετρελαίου της, Χουάν Πάμπλο Πέρεθ Αλφόνσο.

Το καρτέλ και οι σύμμαχοί του έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις παγκόσμιες πετρελαϊκές αγορές έκτοτε, από το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο της δεκαετίας του 1970 έως τις μαζικές περικοπές παραγωγής που σταθεροποίησαν τις τιμές και στήριξαν μεγάλο μέρος της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού.

Η Βενεζουέλα διαδραμάτισε επίσης καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του ΟΠΕΚ+, της συμμαχίας που σχηματίστηκε το 2016 μεταξύ των βασικών μελών του καρτέλ και χωρών εκτός ΟΠΕΚ, όπως η Ρωσία, αναζωογονώντας έναν οργανισμό που τότε έχανε την επιρροή του.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η επιρροή της συμμαχίας φαίνεται να έχει υποχωρήσει και πάλι. Οι παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ και άλλοι ανταγωνιστές σε όλο τον κόσμο έχουν περιορίσει την ικανότητά της να επηρεάζει τις τιμές. Παράλληλα, τα τεράστια κοιτάσματα που έχουν ανακαλυφθεί στη Γουιάνα και τη Βραζιλία έχουν περιορίσει την κυριαρχία της στον τομέα της παραγωγής.