Ενεργειακός συναγερμός στην Ευρώπη: Εκτοξεύτηκε το φυσικό αέριο, στα 97 δολάρια έφτασε το πετρέλαιο

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται ξανά η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονη άνοδο στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, αναζωπυρώνοντας παράλληλα τους φόβους για ένα νέο κύμα ενεργειακών και πληθωριστικών πιέσεων.

Η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF, σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, ξεπέρασε την Τετάρτη τα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023.

Την ίδια ώρα, το Brent ενισχύθηκε ενδοσυνεδριακά έως και 2,5%, ξεπερνώντας προσωρινά τα 97 δολάρια το βαρέλι, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του και κινηθεί κοντά στα 95 δολάρια.

Πίσω από τη νέα αναταραχή βρίσκεται η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μετά το νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν. Οι εξελίξεις ενίσχυσαν τις ανησυχίες των επενδυτών ότι η σύγκρουση μπορεί να εισέλθει εκ νέου σε περίοδο έντονης κλιμάκωσης, με κρίσιμο σημείο τα Στενά του Ορμούζ.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ κρατούν τις αγορές σε συναγερμό

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και οποιαδήποτε νέα διαταραχή στις μεταφορές μπορεί να προκαλέσει άμεσες αναταράξεις στις διεθνείς τιμές.

Πριν από τη μεγάλη διαταραχή των φετινών ροών, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου ημερησίως περνούσαν από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Από τα Στενά διέρχεται επίσης σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Η σημασία του περάσματος έχει γίνει ακόμη πιο εμφανής μέσα στο 2026. Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών (EIA), οι μεταφορές αργού και πετρελαϊκών προϊόντων μέσω του Ορμούζ υποχώρησαν κατά μέσο όρο στα 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από 21,6 εκατ. βαρέλια το τέταρτο τρίμηνο του 2025, πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί κάθε νέα κλιμάκωση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης μεταφέρεται σχεδόν αμέσως στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στο αργό. Οι προηγούμενες διαταραχές των ροών από την περιοχή έχουν επηρεάσει σημαντικά και τις τιμές προϊόντων όπως το diesel, τα αεροπορικά καύσιμα και το υγραέριο, καθώς η αγορά προσπαθεί να αναπληρώσει ποσότητες που δεν μπορούν να μεταφερθούν μέσω των συνηθισμένων διαδρομών.

Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με χαμηλές αποθήκες αερίου

Στην Ευρώπη, όμως, υπάρχει ένας επιπλέον λόγος ανησυχίας: τα αποθέματα φυσικού αερίου.

Οι αποθήκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν γεμάτες μόλις κατά περίπου 63% την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, την ώρα που ο συνήθης μέσος όρος για την εποχή βρίσκεται περίπου στο 80%.

Πρόκειται για τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 13 ετών για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας ενόψει της αυξημένης χειμερινής ζήτησης.

Η κατάσταση έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η τιμή του TTF έχει πραγματοποιήσει εντυπωσιακή άνοδο μέσα σε λίγους μήνες. Από επίπεδα κάτω των 40 ευρώ/MWh στα τέλη Ιουνίου, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο έχει πλέον ξεπεράσει τα 75 ευρώ/MWh.

Οι ενεργειακές εταιρείες βρίσκονται έτσι αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα: να αγοράσουν τώρα ακριβό φυσικό αέριο για να γεμίσουν τις αποθήκες ή να περιμένουν ενδεχόμενη αποκλιμάκωση της κρίσης και χαμηλότερες τιμές.

Το ρίσκο της δεύτερης επιλογής είναι προφανές. Εάν η γεωπολιτική ένταση συνεχιστεί ή ο χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός, η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις τιμές.

Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει και για τη Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη και έχει ήδη προειδοποιήσει για τον κίνδυνο να μην επιτευχθεί ο στόχος πλήρωσης των αποθηκών της κατά 70% έως τον Νοέμβριο.

Τι σημαίνει η νέα άνοδος για καύσιμα, ρεύμα και πληθωρισμό

Η νέα άνοδος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν σημαίνει ότι οι αυξήσεις περνούν αυτομάτως και στον ίδιο βαθμό στις τελικές τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές. Ωστόσο, εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνεται η πίεση σε καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, μεταφορές και συνολικά στο κόστος παραγωγής.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο λόγω της εξάρτησης της οικονομίας και των μεταφορών από τα πετρελαϊκά καύσιμα όσο και λόγω του ρόλου που εξακολουθεί να παίζει το φυσικό αέριο στη διαμόρφωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής.

Η επίδραση στις τιμές της βενζίνης και του diesel εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη διάρκεια της ανόδου του αργού, τις διεθνείς τιμές των διυλισμένων προϊόντων, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και το επίπεδο φορολογίας. Το κρίσιμο στοιχείο, επομένως, είναι αν το σημερινό άλμα θα αποδειχθεί προσωρινό ή θα εξελιχθεί σε παρατεταμένο ενεργειακό ράλι.

Οι φόβοι έχουν ήδη επεκταθεί πέρα από την αγορά ενέργειας. Η άνοδος πετρελαίου και φυσικού αερίου αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για νέα πληθωριστική πίεση και έχει συμβάλει στην αναταραχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων και μετοχών.

Για την Ευρώπη, το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Με το φυσικό αέριο σε υψηλό άνω των τριών ετών, το Brent να κινείται ξανά κοντά στα 100 δολάρια και τις αποθήκες αερίου αισθητά χαμηλότερα από το συνηθισμένο, η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο λίγο πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.