Η σύγκρουση Baby Boomers και Gen Z στη Γαλλία: Πώς το κόστος των συντάξεων «ευθύνεται» για τις μαθητικές διαμαρτυρίες

Η αναταραχή στην αγορά ομολόγων και οι ταυτόχρονες μαζικές μαθητικές διαμαρτυρίες στα γαλλικά σχολεία δεν αποτελούν σύμπτωση, αλλά αναδεικνύουν τους γενεακούς συμβιβασμούς στις κρατικές δαπάνες, σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Κρούγκμαν.

Σε ανάρτησή του στο Substack την Πέμπτη, ο καθηγητής οικονομικών στο Graduate Center του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (CUNY) αναγνώρισε ότι το υψηλό χρέος και τα ελλείμματα που εκτοξεύουν τις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων δεν αποτελούν αποκλειστικότητα της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης.

Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ είναι ένοχες για τα ίδια δημοσιονομικά αμαρτήματα, καθώς η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις δαπάνες για κοινωνικές παροχές ταχύτερα από τα δημόσια έσοδα.

Γιατί η Γαλλία, ενώ δεν είναι η μόνη, ξεχωρίζει;

«Ωστόσο, η Γαλλία ξεχωρίζει, ακόμη και μεταξύ των δημοσιονομικά προβληματικών κρατών, σε ένα βασικό σημείο: στην επίμονη αδυναμία της να δει με ρεαλισμό το ζήτημα της συνταξιοδότησης», πρόσθεσε ο Κρούγκμαν.

Κι αυτό γιατί το επίσημο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στη Γαλλία για πλήρη δικαιώματα ήταν μόλις τα 62 έτη το 2023, ενώ η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης ήταν η χαμηλότερη σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη, μόλις στα 60,4 έτη.

Την ίδια ώρα, οι Γάλλοι μαθητές διαδηλώνουν στους δρόμους για τις ελλείψεις καθηγητών, τις εγκαταλελειμμένες σχολικές αίθουσες και τα κτίρια που δεν είναι εξοπλισμένα για τις υψηλές θερμοκρασίες, αποδίδοντας ευθύνες για τα χρόνια που πέρασαν χωρίς καμία επένδυση στη δημόσια παιδεία.

Τεράστιες επιδοτήσεις στους μεγαλύτερους εις βάρος των άλλων;

Ο Κρούγκμαν συνέδεσε ευθέως τις γενναιόδωρες συνταξιοδοτικές παροχές της Γαλλίας με τη μαθητική αναταραχή, υπογραμμίζοντας τις γενεακές εντάσεις σχετικά με την κατανομή των δημοσίων πόρων ανάμεσα στους baby boomers και τη νεολαία της χώρας.

«Έτσι, η δημοσιονομική πίεση που προκαλείται σε μεγάλο βαθμό από το εξαιρετικά γενναιόδωρο συνταξιοδοτικό σύστημα της Γαλλίας έχει οδηγήσει σε περικοπές σε άλλους τομείς, ιδίως στην εκπαίδευση», έγραψε. «Η Γαλλία ουσιαστικά μεταφέρει τεράστιες επιδοτήσεις στους μεγαλύτερους σε ηλικία πολίτες εις βάρος όλων των υπολοίπων. Οι μαζικές εθνικές μαθητικές διαδηλώσεις δεν θα έπρεπε να προκαλούν έκπληξη».

Φυσικά, και το αμερικανικό χρέος βρίσκεται σε μια μη βιώσιμη τροχιά, καθώς οι δαπάνες για τους ηλικιωμένους αυξάνονται λόγω της συνταξιοδότησης των baby boomers. Ωστόσο, ακόμη και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί έχουν εμφανιστεί ανοιχτοί σε αυξήσεις φόρων προκειμένου να διατηρηθεί η βιωσιμότητα του ταμείου της Κοινωνικής Ασφάλισης.

Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προσπάθησε να αυξήσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στα 64 έτη, όμως οι έντονες πολιτικές αντιδράσεις έχουν μπλοκάρει τις προσπάθειες αυτές.

Παράλληλα, το φαβορί για τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας το επόμενο έτος, η ακροδεξιά ηγέτιδα Μαρίν Λεπέν, έχει δεσμευτεί να επαναφέρει το νόμιμο όριο συνταξιοδότησης στα 62 έτη, ενώ στο παρελθόν είχε προτείνει ακόμα και τη μείωσή του στα 60.

«Αυτό θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρό και είναι συμπτωματικό της γενικότερης απροθυμίας της ανερχόμενης γαλλικής δεξιάς να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα», ανέφερε ο Κρούγκμαν. «Και πάλι, αυτό δεν συμβαίνει μόνο στη Γαλλία -αναλογιστείτε όλες τις ψευδείς υποσχέσεις και τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά προς το παρόν τουλάχιστον, οι χρηματοπιστωτικές αγορές πιστεύουν ότι τα "οικονομικά της φαντασίας" αποτελούν ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Γαλλία από ό,τι για τους υπόλοιπους από εμάς».

«Η Γαλλία διολισθαίνει προς μια γενικευμένη κοινωνική και πολιτική κρίση»

Πράγματι, οι αγορές αποτιμούν με αυξημένες πιθανότητες το ενδεχόμενο μιας γαλλικής αθέτησης χρέους. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι αποδόσεις των 10ετών γαλλικών ομολόγων εκτοξεύθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002, ενώ η διαφορά απόδοσης (spread) έναντι των αντίστοιχων γερμανικών διευρύνθηκε στο μεγαλύτερο σημείο από την κρίση χρέους της ευρωζώνης το 2011.

Αν και οι δείκτες αυτοί υποχώρησαν στη συνέχεια, τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη της Γαλλίας παραμένουν ανησυχητικά, με αναιμική αύξηση του ΑΕΠ, δημοσιονομικό έλλειμμα που εκτιμάται γύρω στο 5,4% του ΑΕΠ και αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους λόγω της ανόδου των αποδόσεων, όπως γράφει το Fortune.

Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Γαλλίας αναμένεται να σκαρφαλώσει στο 122% το επόμενο έτος από 119% φέτος, ενώ το τελευταίο σχέδιο της κυβέρνησης απέτυχε να ανακόψει την αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων, καθώς οι επενδυτές αμφισβήτησαν την αξιοπιστία του.

Οι Τιερί Ουίζμαν και Γκάρεθ Μπέρι, παγκόσμιοι στρατηγικοί αναλυτές της Macquarie, συνέδεσαν επίσης την κρίση του γαλλικού χρέους με τις μαθητικές διαμαρτυρίες.

Σε σημείωμά τους την Τετάρτη, προειδοποίησαν ότι όσο παρατείνονται οι διαδηλώσεις, τόσο πιθανότερο είναι η κυβέρνηση να υποχωρήσει και να εγκρίνει περισσότερες δαπάνες, γεγονός που θα επιδεινώσει την κατάσταση του χρέους.

Αυτό θα αυξήσει περαιτέρω τις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων, κάνοντας τον δανεισμό για τη χρηματοδότηση αυτών των δαπανών ακόμη πιο ακριβό -επιδεινώνοντας έτσι το ίδιο το πρόβλημα για το οποίο διαμαρτύρονται οι διαδηλωτές.

«Η Γαλλία διολισθαίνει προς μια γενικευμένη κοινωνική και πολιτική κρίση λόγω της πολιτικής της πόλωσης, η οποία μέχρι πρότινος εκδηλωνόταν κυρίως στο ίδιο το πολιτικό πεδίο και μόνο στην κάλπη», έγραψαν. «Και αντί να πρόκειται για μεμονωμένα γεγονότα, θεωρούμε ότι μπορεί να χαραχθεί μια άμεση και αυτοενισχυόμενη αιτιώδης συνάφεια ανάμεσα στην άνοδο των αποδόσεων του γαλλικού χρέους και τις διαδηλώσεις των τελευταίων ημερών στους δρόμους».