Γιατί θα πάρουν ξανά «φωτιά» οι τιμές στα τρόφιμα το 2027 - Πού θα σημειωθούν οι μεγαλύτερες αυξήσεις

Νέο κύμα αυξήσεων στα τρόφιμα αναμένεται το 2027, επαναφέροντας στο προσκήνιο την ακρίβεια και τις πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά.

Παρά την πρόσφατη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, η ανάπαυλα ενδέχεται να αποδειχθεί προσωρινή, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα απειλούν να πυροδοτήσουν νέες αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ευρωζώνη αναμένεται να επιταχυνθεί στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, από 1,3% τον Σεπτέμβριο του 2026.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των τροφίμων παραμένουν περίπου 30% υψηλότερες σε σχέση με τα τέλη του 2021, ενώ η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών ως προς τα είδη διατροφής δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα πριν από το κύμα πληθωρισμού.

Το παράδοξο της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού στα τρόφιμα

Σύμφωνα με ανάλυση του ΕΚΤ, από τις αρχές του 2026, ο γενικός πληθωρισμός αυξήθηκε από 1,7% τον Ιανουάριο σε 3,8% τον Σεπτέμβριο. Η άνοδος αυτή οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση των διεθνών τιμών των ενεργειακών εμπορευμάτων μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η οποία οδήγησε τον πληθωρισμό της ενέργειας για τους καταναλωτές στο 18,9% τον Σεπτέμβριο.

Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα υποχώρησε από 2,6% τον Ιανουάριο σε 1,1% τον Αύγουστο, στο χαμηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2021, προτού ανακάμψει ελαφρώς στο 1,3% τον Σεπτέμβριο. Στη συνέχεια θα εξετάσουμε τι κρύβεται πίσω από αυτή τη μικρή άνοδο. Πώς συμβιβάζεται, όμως, αυτή η εικόνα με την καθημερινή εμπειρία των καταναλωτών στα σούπερ μάρκετ και ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν τις συγκεκριμένες τάσεις;

Καταρχάς, σύμφωνα με ανάλυση της ΕΚΤ, τα στοιχεία του πληθωρισμού δείχνουν ότι ο ρυθμός αύξησης των τιμών των τροφίμων έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι τιμές έχουν μειωθεί συνολικά. Αντίθετα, εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα.

Όσον αφορά τους παράγοντες που εξηγούν την εξέλιξη αυτή, η ανάλυση των βασικών κατηγοριών τροφίμων δείχνει ότι ο πληθωρισμός υποχώρησε σχεδόν σε όλες, αν και ορισμένες περιπτώσεις ξεχωρίζουν. Ο καφές, η σοκολάτα, τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, για παράδειγμα, είχαν καταγράψει έντονες ανατιμήσεις το 2025, αλλά έως τον Σεπτέμβριο του 2026 η συμβολή τους στον συνολικό πληθωρισμό των τροφίμων είχε γίνει σχεδόν αμελητέα.

Εξετάζοντας βαθύτερα την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι ο χαμηλός πληθωρισμός αντανακλά κυρίως ευνοϊκές συνθήκες που διαμορφώθηκαν το προηγούμενο διάστημα και εξακολουθούν να επηρεάζουν τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Πέρυσι, οι αποδόσεις των καλλιεργειών στην Ευρώπη ήταν γενικά καλές, με συγκομιδές πάνω από τον μέσο όρο σε προϊόντα όπως τα δημητριακά και οι ελαιούχοι σπόροι. Παράλληλα, οι διεθνείς τιμές βασικών αγαθών, όπως ο καφές, το τσάι, το κακάο και η ζάχαρη, υποχώρησαν από τα προηγουμένως υψηλά επίπεδά τους. Οι καλές σοδειές και η πτώση των διεθνών τιμών οδήγησαν επίσης σε μείωση των τιμών που λαμβάνουν οι παραγωγοί στην Ευρωζώνη. Συνολικά, οι παράγοντες αυτοί συνέβαλαν στη συγκράτηση του πληθωρισμού στα τρόφιμα.

Θα διατηρηθεί ο χαμηλός πληθωρισμός στα τρόφιμα;

Αρκετοί δείκτες που καταγράφουν τις πιέσεις στα αρχικά στάδια της παραγωγής υποδηλώνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα αρχίζουν και πάλι να ενισχύονται. Ένα διπλό πλήγμα από την άνοδο του ενεργειακού κόστους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων.

Αρχικά, οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ δεν εμφανίζονται αμέσως στις τιμές των τροφίμων. Παρότι η ενέργεια επηρεάζει άμεσα την παραγωγή, η αύξηση του κόστους της έχει και σημαντικές έμμεσες συνέπειες. Οι επιβαρύνσεις μεταφέρονται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, επηρεάζοντας τις μεταφορές, τα λιπάσματα, τη συσκευασία και την επεξεργασία των προϊόντων. Οι έμμεσες αυτές επιδράσεις μπορεί να χρειαστούν αρκετούς μήνες για να αποτυπωθούν στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Το πρόσφατο ενεργειακό σοκ έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά τις τιμές παραγωγού της ενέργειας στα αρχικά στάδια της παραγωγής τροφίμων. Οι επιπτώσεις του καταγράφονται επίσης στις τιμές παραγωγού των λιπασμάτων, οι οποίες εκτινάχθηκαν μετά την επιβολή του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.

Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη το 2022, η πρόσφατη αύξηση των τιμών των λιπασμάτων αντανακλά άμεσα τόσο τις διαταραχές στην προσφορά όσο και το υψηλότερο ενεργειακό κόστος.

Στα μεταγενέστερα στάδια της παραγωγής, ωστόσο, οι τιμές παραγωγού των τροφίμων δεν είχαν ακόμη αυξηθεί έως τον Αύγουστο, καθώς συνήθως μεσολαβεί χρονική υστέρηση μέχρι να ενσωματωθούν οι μεταβολές στο κόστος των εισροών.

Οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ δεν αναμένεται να είναι ομοιόμορφες για όλα τα τρόφιμα, καθώς τα προϊόντα διαφέρουν ως προς την έκθεσή τους στο υψηλότερο ενεργειακό κόστος και στις ενεργοβόρες εισροές.

Ισχυρότερες επιδράσεις αναμένονται στα προϊόντα που συνδέονται με ενεργοβόρες γεωργικές δραστηριότητες. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα δημητριακά, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και το κριθάρι, καθώς και τα προϊόντα που παράγονται από αυτά, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα λοιπά αρτοσκευάσματα. Οι ανατιμήσεις αναμένεται να επεκταθούν και στις ζωοτροφές, με τις υψηλότερες τιμές των σιτηρών να μεταφέρονται σταδιακά στα γαλακτοκομικά προϊόντα και το κρέας.

Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί λιγότερο σε σύγκριση με την περίοδο μετά την πανδημία. Ωστόσο, παραμένουν υψηλότερες, ιδίως μετά το καλοκαίρι. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις τιμές των τροφίμων, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί βασική εισροή στην παραγωγή τους, κυρίως μέσω της παραγωγής λιπασμάτων.

Ως εκ τούτου, οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου μπορούν να αυξήσουν το κόστος παραγωγής καλλιεργειών όπως τα δημητριακά, οι ελαιούχοι σπόροι, τα νωπά λαχανικά και οι πατάτες. Παράλληλα, αυξάνουν το κόστος θέρμανσης των θερμοκηπίων.

Αντίθετα, οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν τις τιμές των τροφίμων κυρίως μέσω των μεταφορών και άλλων έμμεσων επιβαρύνσεων. Οι επιπτώσεις αυτές δεν εμφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη: ένα πετρελαϊκό σοκ μπορεί να χρειαστεί ακόμη και χρόνια για να μεταφερθεί πλήρως στις τιμές των τροφίμων.

Για το φυσικό αέριο, η διαδικασία μπορεί να είναι ακόμη πιο αργή. Κατά μέσο όρο, οι μεταβολές στις τιμές χονδρικής χρειάζονται μήνες για να αποτυπωθούν στους λογαριασμούς ενέργειας και ακόμη περισσότερο χρόνο για να μετακυλιστούν πλήρως στις τιμές των τροφίμων.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα απειλούν τις σοδειές

Ο δεύτερος παράγοντας που επηρεάζει αυτή την περίοδο τον πληθωρισμό στα τρόφιμα είναι ο καιρός. Ο καύσωνας και η ξηρασία έπληξαν τις καλλιέργειες σε μια κρίσιμη φάση της καλλιεργητικής περιόδου του 2026.

Οι εξαιρετικά ξηρές συνθήκες και οι παρατεταμένα υψηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν το 2026 σε μεγάλα τμήματα της Ευρώπης επιδείνωσαν σημαντικά τις προοπτικές της αγροτικής παραγωγής. Ως αποτέλεσμα, εκτιμάται ότι θα ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές των τροφίμων κατά το επόμενο έτος.

Οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) κάνουν λόγο για επίδραση της τάξης των 0,3 έως 0,8 ποσοστιαίων μονάδων στον πληθωρισμό των τροφίμων στην Ευρωζώνη μέσα στο επόμενο έτος. Η ένταση των επιπτώσεων, πάντως, θα διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και το προϊόν.

Οι επιδράσεις των καιρικών φαινομένων αναμένεται να εμφανιστούν ταχύτερα από εκείνες της ενέργειας, καθώς ο καιρός επηρεάζει άμεσα την προσφορά μη επεξεργασμένων τροφίμων.

Τον Σεπτέμβριο, οι επιπτώσεις αυτές φαίνεται ότι άρχισαν να γίνονται σταδιακά ορατές, καθώς ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αυξήθηκε στο 1,3%. Η μικρή αυτή άνοδος σε σχέση με τον Αύγουστο προήλθε εξ ολοκλήρου από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, ο πληθωρισμός των οποίων ανήλθε στο 4%.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι τιμές των λαχανικών, οι οποίες επηρεάζονται έντονα από τις καιρικές συνθήκες. Η εξέλιξη αυτή πιθανότατα αντανακλά ήδη μέρος των επιπτώσεων του ακραίου καλοκαιρινού καιρού.

Αντίθετα, ο πληθωρισμός στα επεξεργασμένα τρόφιμα, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του σχετικού καλαθιού, υποχώρησε ελαφρώς, στο μόλις 0,4%. Το εξαιρετικά χαμηλό αυτό ποσοστό πιθανότατα αντανακλά τη συνεχιζόμενη επίδραση της προηγούμενης αποκλιμάκωσης των πιέσεων στις τιμές των τροφίμων, ενώ οι πρόσφατες αυξήσεις του ενεργειακού κόστους δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί.

Νέα άνοδος του πληθωρισμού στα τρόφιμα το 2027

Τι αναμένεται, λοιπόν, από εδώ και πέρα; Σύμφωνα με τις τελευταίες μακροοικονομικές προβλέψεις της ΕΚΤ για την Ευρωζώνη, που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να αυξηθεί απότομα, φτάνοντας στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, και να αρχίσει να υποχωρεί μόνο στη συνέχεια.

Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και οι πιέσεις που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες μεταφέρονται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης τροφίμων, ενώ οι παράγοντες που συγκρατούσαν έως τώρα τον πληθωρισμό εξασθενούν.

Πρόσθετες πιέσεις προκαλεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο συμβάλλει επίσης στην άνοδο των τιμών των αγροτικών εμπορευμάτων.

Το σημερινό ενεργειακό σοκ διαφέρει από εκείνο του 2022. Είναι μικρότερης έντασης και, μέχρι στιγμής, οφείλεται περισσότερο στο πετρέλαιο και τα προϊόντα του παρά στο φυσικό αέριο. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα είναι ηπιότερος σε σύγκριση με το 2022.

Συνολικά, η κορύφωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στο ένα πέμπτο του επιπέδου που καταγράφηκε μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η ζήτηση, η οποία είναι σήμερα ασθενέστερη σε σχέση με το 2022. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις ενδέχεται να δυσκολευτούν περισσότερο να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος στις τελικές τιμές των τροφίμων.

Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα. Νέα μοντέλα μηχανικής μάθησης, τα οποία λαμβάνουν υπόψη και τις επιδράσεις των καιρικών συνθηκών, προβλέπουν ότι η αντίδραση των τιμών θα εκδηλωθεί με μεγαλύτερη καθυστέρηση. Την ίδια στιγμή, άλλα μοντέλα βραχυπρόθεσμων προβλέψεων του πληθωρισμού δείχνουν σήμερα ακόμη εντονότερη αύξηση σε σχέση με τις τελευταίες προβλέψεις της ΕΚΤ.

Το κοινό συμπέρασμα όλων των μοντέλων, πάντως, είναι ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να αυξηθεί το 2027. Η ακριβής πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των ενεργειακών σοκ και των καιρικών συνθηκών.

Υπάρχουν, ωστόσο, και παράγοντες που θα μπορούσαν να μετριάσουν τις επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγει μέρος των λιπασμάτων που καταναλώνει ενώ έχουν ληφθεί μέτρα για τη στήριξη των αγροτών που αντιμετωπίζουν εκρηκτική αύξηση του κόστους των λιπασμάτων.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις του καιρού, η εικόνα διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Η Δυτική Ευρώπη ήταν η περιοχή που επλήγη περισσότερο από την ξηρασία και τους καύσωνες το καλοκαίρι, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη η κατάσταση ήταν πιο σύνθετη.

Γιατί το καλάθι του σούπερ μάρκετ παραμένει ακριβό

Από το 2022, οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί περισσότερο από τις τιμές άλλων αγαθών και υπηρεσιών. Ως έναν βαθμό, σύμφωνα με την ΕΚΤ, αυτό είναι φυσιολογικό, καθώς σε βάθος χρόνου οι τιμές των τροφίμων τείνουν να αυξάνονται ελαφρώς ταχύτερα από τις υπόλοιπες τιμές.

Ωστόσο, η απόκλιση που δημιουργήθηκε την περίοδο 2022-2025 ήταν ασυνήθιστα μεγάλη και επίμονη.

Η πρόσφατη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα περιόρισε μέρος αυτής της απόκλισης, αλλά δεν την εξάλειψε. Σε σύγκριση με τις τιμές των μη διατροφικών αγαθών, τα τρόφιμα παραμένουν πολύ ακριβότερα από ό,τι πριν από το κύμα ανατιμήσεων. Σύμφωνα, μάλιστα, με τις προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο, η κατάσταση αυτή αναμένεται να διατηρηθεί.

Σημαντικές διαφορές καταγράφονται μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών των τροφίμων μετά το πληθωριστικό κύμα του 2022-2023.

Συνολικά στην Ευρωζώνη, οι τιμές των τροφίμων είναι περίπου 30% υψηλότερες σε σύγκριση με το τέλος του 2021. Το ποσοστό αυτό, ωστόσο, αποκρύπτει σημαντικές αποκλίσεις. Η αύξηση κυμαίνεται από περίπου 24% στη Φινλανδία έως περίπου 48% στην Εσθονία.

Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι οι δυσκολίες πρόσβασης σε οικονομικά προσιτά τρόφιμα διαφέρουν επίσης σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Το τελευταίο διάστημα, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα εμφανίζει ηπιότερη δυναμική σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες προϊόντων, ιδίως την ενέργεια. Αυτό, όμως, δεν αλλάζει το γεγονός ότι το καλάθι του σούπερ μάρκετ παραμένει ακριβότερο από ό,τι στο παρελθόν. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Οι μισθοί ανακάμπτουν αλλά τα τρόφιμα παραμένουν ακριβά

Η εξέλιξη των μισθών βοηθά να αποτιμηθεί καλύτερα η επίδραση του πληθωρισμού. Αν ληφθεί υπόψη ο γενικός πληθωρισμός, οι πραγματικοί μισθοί -δηλαδή οι μισθοί προσαρμοσμένοι στις μεταβολές των τιμών - έχουν επιστρέψει στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από την έξαρση του πληθωρισμού.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, έκτοτε, η αύξηση των μισθών κινήθηκε κοντά στον ρυθμό αύξησης του γενικού επιπέδου των τιμών.

Όταν, όμως, εξετάζουμε ειδικά πόσα τρόφιμα μπορούν να αγοράσουν οι μισθοί, η εικόνα είναι διαφορετική. Η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών ως προς τα τρόφιμα παραμένει χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από το πληθωριστικό κύμα.

Με άλλα λόγια, οι μισθοί έχουν ανακάμψει, αλλά το καλάθι των τροφίμων έχει γίνει ακριβότερο. Η διαφορά αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής σε προϊόντα που αγοράζονται συχνά, όπως ο καφές, τα προϊόντα με ζάχαρη και η σοκολάτα, το γάλα και τα γαλακτοκομικά, καθώς και το κρέας.

Αυτό εξηγεί γιατί η δυνατότητα των καταναλωτών να αγοράζουν τρόφιμα σε προσιτές τιμές εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, το 55% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι οι προσιτές τιμές των τροφίμων πρέπει να αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Είναι, επομένως, πρόωρο να θεωρήσουμε ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έχει χάσει τη δυναμική του. Οι πιέσεις που συσσωρεύονται στα αρχικά στάδια της παραγωγής ενισχύονται, ενώ οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών συνθηκών του καλοκαιριού δεν έχουν ακόμη περάσει πλήρως στις τελικές τιμές.

Όλα δείχνουν, συνεπώς, ότι οι τιμές των τροφίμων ενδέχεται να αρχίσουν και πάλι να αυξάνονται. Και επειδή οι καταναλωτές αγοράζουν τρόφιμα συχνά, οι συγκεκριμένες τιμές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον πληθωρισμό στην καθημερινότητά τους.

Γι' αυτό και οι τιμές βασικών προϊόντων, όπως το ψωμί, το γάλα και η σοκολάτα, εξακολουθούν να έχουν σημασία για τη νομισματική πολιτική» καταλήγει η ΕΚΤ στην ανάλυσή της.