Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας: Τι προβλέπει το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή

Στη Βουλή κατατέθηκε το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με ρυθμίσεις που αφορούν άμεσα τους καταναλωτές, τους προμηθευτές, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τις συνδέσεις στα δίκτυα και την απανθρακοποίηση των νησιών.

Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις», εισάγεται την Τρίτη (3/11) προς επεξεργασία στην κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου.

Στον πυρήνα του βρίσκεται η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711 στην εθνική έννομη τάξη. Η αιτιολογική έκθεση συνδέει την παρέμβαση με τη μεταβλητότητα και το υψηλό κόστος στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως μετά την αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και την ενεργειακή κρίση που ξεκίνησε το 2021.

Τι αλλάζει για τους καταναλωτές

Το νομοσχέδιο προβλέπει περισσότερες επιλογές για τα νοικοκυριά και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους λογαριασμούς ρεύματος. Στις βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η κατοχύρωση της υποχρέωσης των προμηθευτών να προσφέρουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους.

Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των καταναλωτών στις σχέσεις τους με τους προμηθευτές, ενώ το ΥΠΕΝ συνδέει το σχέδιο νόμου και με τη δέσμευση για μείωση του ενεργειακού κόστους μέσω των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.

Στόχος των ρυθμίσεων είναι να περιοριστεί η έκθεση νοικοκυριών και επιχειρήσεων στις έντονες διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς και να υπάρχει πιο διαφανής και δίκαιη λειτουργία στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας.

Προμηθευτές, ΡΑΑΕΥ και έλεγχος κινδύνων

Για τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, το νομοσχέδιο εισάγει πλαίσιο διαχείρισης του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών στη χονδρική αγορά. Οι εταιρείες θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα περιορισμού του κινδύνου μέσω στρατηγικών αντιστάθμισης, των λεγόμενων hedging.

Προβλέπονται επίσης δοκιμές αντοχής, ώστε να αξιολογείται αν οι προμηθευτές μπορούν να ανταποκριθούν σε δύσκολες συνθήκες της αγοράς. Το σχετικό πλαίσιο θα καθορίζεται από τη ΡΑΑΕΥ.

Οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ ενισχύονται και σε πεδία όπως η προστασία των καταναλωτών, η διαχείριση κινδύνων των προμηθευτών, οι ευέλικτες συνδέσεις και η άρση αδικαιολόγητων εμποδίων στην αυτοκατανάλωση, στην κοινή χρήση ενέργειας και στις ενεργειακές κοινότητες.

Συνδέσεις στα δίκτυα και αυτοκατανάλωση

Το νομοσχέδιο προβλέπει πιο διαφανείς, ψηφιακές και ευέλικτες διαδικασίες για τις συνδέσεις με το ηλεκτρικό δίκτυο. Σκοπός είναι να αξιοποιείται καλύτερα ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος και να μπορούν να προχωρούν νέες επενδύσεις, παράλληλα με τα έργα ενίσχυσης των δικτύων.

Ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο πληροφορίες για τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο. Παράλληλα, εισάγονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές όπου υπάρχει περιορισμένος ηλεκτρικός χώρος.

Οι δυνατότητες συμμετοχής στην ενεργειακή μετάβαση διευρύνονται για πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, ώστε να μπορούν να παράγουν και να μοιράζονται καθαρή ενέργεια. Προϋπόθεση για την κοινή χρήση ενέργειας είναι να μην αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.

Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται και ρυθμίσεις για επαγγελματίες αγρότες, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οικιακούς αυτοκαταναλωτές, καθώς και μέτρα για την ωρίμανση και υλοποίηση έργων καθαρής ενέργειας.

Επενδύσεις στα νησιά και κανόνες για data centers

Για τα ελληνικά νησιά ενεργοποιείται εθνικός μηχανισμός διαχείρισης και αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων. Το επενδυτικό πρόγραμμα ανέρχεται σε 2,3 δισ. ευρώ και στοχεύει στον περιορισμό της εξάρτησης των νησιών από την πετρελαϊκή ηλεκτροπαραγωγή.

Η παρέμβαση συνδέεται με τη μείωση του υψηλού κόστους ηλεκτροδότησης, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και αυτονομίας και τη δημιουργία υποδομών για καθαρότερη και πιο προσιτή ενέργεια για κατοίκους και επιχειρήσεις.

Το νομοσχέδιο βάζει επίσης κανόνες για τα Κέντρα Δεδομένων. Οι επενδυτές θα καλύπτουν το κόστος σύνδεσης και τα αναγκαία έργα ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος, ενώ θα δεσμεύουν ηλεκτρικό χώρο όταν υπάρχει πραγματική οικονομική και επενδυτική ωριμότητα.

Προβλέπεται ακόμη ότι τα Κέντρα Δεδομένων θα καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσής τους από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Τα ειδικότερα ποσοστά κάλυψης της ζήτησης από σταθμούς ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης θα εξειδικευτούν με υπουργική απόφαση.

Πέρα από τις ενεργειακές διατάξεις, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε χωροταξικές, πολεοδομικές και περιβαλλοντικές εκκρεμότητες