Πλειστηριασμοί και κόκκινα δάνεια: Το «κυνήγι» των εγγυητών και η ασφυξία για χιλιάδες νοικοκυριά

Σε καθεστώς αβεβαιότητας βρίσκονται χιλιάδες οικογένειες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πλειστηριασμού εξαιτίας των κόκκινων δανείων, με τις πιέσεις από τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων να εντείνονται. Η δυσκολία εξυπηρέτησης των οφειλών, οι απαιτήσεις για νέες ρυθμίσεις και η απουσία ουσιαστικής προστασίας για κρίσιμες κατηγορίες δανειοληπτών δημιουργούν ένα περιβάλλον ασφυξίας.

Οι εγγυητές στην πρώτη γραμμή: «βροχή» εξωδίκων

Κεντρικό πρόσωπο της νέας φάσης πίεσης αναδεικνύεται ο εγγυητής. Όπως καταγγέλλεται, τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφεται μπαράζ εξωδίκων και καταγγελιών συμβάσεων προς εγγυητές, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου ο πρωτοφειλέτης έχει υπαχθεί σε ρυθμίσεις ή δικαστικές αποφάσεις. Η ευθύνη του εγγυητή θεωρείται «ακέραια», με αποτέλεσμα να καλείται να πληρώσει όχι το τυχόν «κουρεμένο» ποσό που επιβλήθηκε στον πρωτοφειλέτη, αλλά το σύνολο της οφειλής.

Την εικόνα επιβαρύνει το γεγονός ότι ο νόμος Κατσέλη εξ αρχής δεν προστάτευσε εγγυητές, ενώ είχε αφήσει εκτός και όσους είχαν εμπορική ιδιότητα. Έτσι, πολλοί βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με χρέη που διογκώνονται επί χρόνια και με κινήσεις αναγκαστικής εκτέλεσης «εξ απίνης».

Χρέη που εκτινάχθηκαν και νομικά κενά

Μετά από μια μακρά περίοδο διαδοχικών κρίσεων –οικονομική, υγειονομική, ενεργειακή– οι οφειλές πολλών νοικοκυριών έχουν εκτοξευθεί λόγω τόκων και προσαυξήσεων. Η κριτική εστιάζει στο ότι η νομοθεσία δεν έχει προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον και αφήνει απροστάτευτους τους εγγυητές, παρά το ότι σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για πρώτες κατοικίες χτισμένες με «κόπο δεκαετιών». Ζητείται άμεση παρέμβαση ώστε να μπει «φρένο» σε πλειστηριασμούς κατοικιών εγγυητών.

Υπόθεση Θεσσαλονίκης και το κύμα συμπαράστασης

Ενδεικτική της κοινωνικής έντασης είναι η πρόσφατη υπόθεση στη Θεσσαλονίκη, που προκάλεσε αντιδράσεις. Σύμφωνα με τις καταγγελίες συγγενών, ενώ επιχειρήθηκε πλειστηριασμός στην κατοικία του πρωτοφειλέτη, η οικογένεια ανέβασε την προσφορά ώστε να καλυφθεί το χρέος και η διαδικασία ανεστάλη. Ακολούθως, όμως, στοχοποιήθηκε το ακίνητο των ηλικιωμένων εγγυητών, με τιμή που φερόταν να είναι περί τις 86.000€, έναντι συνολικής οφειλής περίπου 140.000€, με αποτέλεσμα νέα αναστάτωση. Η λύση που βρέθηκε, όπως μεταφέρθηκε, ήρθε μετά το δημόσιο κύμα συμπαράστασης.

Ποιος αγοράζει τα ακίνητα

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι στους πλειστηριασμούς σπανίως εμφανίζονται φυσικά πρόσωπα, λόγω περιορισμένης αγοραστικής δύναμης. Τονίζουν ότι μεγάλο μέρος των ακινήτων καταλήγει σε εταιρείες real estate που συνδέονται με τις τράπεζες, γεγονός που τροφοδοτεί επικρίσεις και αιτήματα για αλλαγή πρακτικών.

Αίτημα για οριζόντια προστασία της πρώτης κατοικίας

Επανέρχεται με ένταση η πρόταση για επαναφορά οριζόντιας προστασίας της πρώτης κατοικίας. Υπενθυμίζεται ότι στο παρελθόν είχε εφαρμοστεί πλαίσιο γενικής προστασίας με παρατάσεις έως και το 2014. Σήμερα ζητείται ανάλογη ομπρέλα ασφάλειας, που να καλύπτει και τους εγγυητές, προκειμένου να αποτραπούν μαζικές απώλειες σπιτιών.

Τα «business plan» των servicers και οι φορολογικές ενστάσεις

Στον δημόσιο διάλογο μεταφέρθηκε και πολιτική τοποθέτηση σύμφωνα με την οποία τα business plan των εταιρειών διαχείρισης προβλέπουν είσπραξη έως και 35 δισ. ευρώ. Παράλληλα, καταγγέλθηκε ότι τα funds απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές και ακόμη και απαλλαγή από δικαστικό ένσημο με πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις. Οι αναφορές αυτές εντείνουν την πίεση για διαφάνεια και επανεξέταση του πλαισίου.

Το «βάρος» των εισφορών και ο διάλογος για τα όρια ηλικίας

Στο ίδιο πλέγμα πιέσεων, επαγγελματίες επισημαίνουν ότι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ τοκίζονται με υψηλά επιτόκια, καθιστώντας μη βιώσιμες τις ρυθμίσεις, ενώ η πρόσφατη ρύθμιση των 120 δόσεων δεν έχει φέρει τη συμμετοχή προηγούμενων ετών. Παράλληλα, άνοιξε εκ νέου συζήτηση για τα όρια συνταξιοδότησης, την οποία –όπως τονίστηκε– η κυβέρνηση απορρίπτει, με το δημογραφικό να τροφοδοτεί τον προβληματισμό.

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις για ρεαλιστικές ρυθμίσεις, διαφάνεια στις διαδικασίες και ουσιαστική θωράκιση της πρώτης κατοικίας, ο «εφιάλτης» των πλειστηριασμών απειλεί να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις για χιλιάδες οικογένειες και εγγυητές.