Συνταγματική Αναθεώρηση: Όλα τα βήματα και οι κρίσιμες πλειοψηφίες στη Βουλή

Το εναρκτήριο λάκτισμα για την κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, την Αναθεώρηση του Συντάγματος, έγινε το πρωί της Δευτέρας (02/02), κατά το τηλεοπτικό μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η βάση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος εδράζεται στην αναζήτηση ευρύτερων συναινέσεων και σε αυτήν ακριβώς τη βάση έχουν προσδιοριστεί από τον συνταγματικό νομοθέτη, τα επόμενα βήματα.

Η τελευταία αναθεώρηση ολοκληρώθηκε στις 24/12/2019 (ΦΕΚ Α211). Έκτοτε, έχει παρέλθει η πενταετία, όπως προβλέπεται από το άρθρο 110 του Συντάγματος. Οποιαδήποτε πρόταση, για να είναι έγκυρη, πρέπει να φέρει την υπογραφή τουλάχιστον 50 βουλευτών. Σε αυτήν θα προσδιορίζονται οι προς αναθεώρηση διατάξεις. Οι 50 υπογράφοντες, δηλαδή, υποβάλλουν την πρότασή τους στην οποία θα προσδιορίζονται τα άρθρα του Συντάγματος που, κατά τη γνώμη τους, πρέπει να αναθεωρηθούν.
Μετά την υποβολή της πρότασης (ή των προτάσεων), ο Πρόεδρος της Βουλής, θα συγκροτήσει την διακομματική Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Ρόλος της Επιτροπής είναι η εξέταση της (κάθε) πρότασης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, πρόσθετες προτάσεις μπορούν να κατατίθενται όσο διαρκούν οι εργασίες της Επιτροπής η οποία, μέσα στην ταχθείσα προθεσμία, πρέπει να υποβάλλει, στην Ολομέλεια της Βουλής, την έκθεσή της. Στη συνέχεια, ακολουθεί συζήτηση για την λήψη της απόφασης η οποία θα διαπιστώνει την ανάγκη για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και θα καθορίζει συγκεκριμένα τις αναθεωρητέες διατάξεις. Για την απόφαση της Βουλής διεξάγονται δύο, ονομαστικές ψηφοφορίες που απέχουν τουλάχιστον έναν μήνα μεταξύ τους.

Ο Πρόεδρος της επόμενης Βουλής που θα προκύψει από τις εκλογές είναι αυτός που θα συστήσει την Επιτροπή Αναθεώρησης η οποία και θα επεξεργαστεί το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων που πήραν το «πράσινο φως» στις ψηφοφορίες. Η Επιτροπή της αναθεωρητικής Βουλής είναι αυτή που καταθέτει προς την Ολομέλεια την έκθεση με τις αναθεωρητέες διατάξεις. Μεταξύ προτείνουσας και αναθεωρητικής Βουλής πρέπει να μεσολαβήσουν εκλογές οι οποίες, αποκτούν ένα ειδικό βάρος καθώς, εκ των πραγμάτων, αποτυπώνουν την βούληση για την αναθεώρηση. Το σκεπτικό του συνταγματικού νομοθέτη πίσω από τις εκλογές που παρεμβάλλονται είναι ότι, με αυτό τον τρόπο, διασφαλίζονται οι εγγυήσεις αλλά και η νομιμοποιητική βάση για τις διευρυμένες αρμοδιότητες που έχει η αναθεωρητική Βουλή.

Οι κρίσιμες πλειοψηφίες στη Βουλή

Οι πλειοψηφίες που θα σχηματιστούν αποτελούν κομβικό στοιχείο των δυο φάσεων της αναθεώρησης του Συντάγματος. Εάν οι προς αναθεώρηση διατάξεις, στην προτείνουσα Βουλή, «περάσουν» στην επόμενη με αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων, στην αναθεωρητική αρκεί η πλειοψηφία των 151 ψήφων. Εάν, όμως, οι προς αναθεώρηση διατάξεις δεν «περάσουν» με αυξημένη πλειοψηφία από την προτείνουσα Βουλή, στην δεύτερη φάση απαιτούνται 180 ψήφοι. H απόφαση της Βουλής που περιέχει τις αναθεωρoύμενες διατάξεις λαμβάνεται με μία και μόνη oνoμαστική ψηφoφoρία. Δεν περνούν στην επόμενη φάση οι διατάξεις που δεν θα λάβουν την ελάχιστη πλειοψηφία των 151 ψήφων, όπως είχε γίνει το 2019 με την πρόταση της ΝΔ για την αναθεώρηση του Άρθρου 16, το οποίο στην ψηφοφορία στις 14/02, έλαβε 93 «ναι» και 168 «όχι» και, συνεπώς, δεν προωθήθηκε στην αναθεωρητική Βουλή που προέκυψε μετά τις εκλογές του Ιουλίου της ίδιας χρονιάς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, κατά τη προηγούμενη αναθεώρηση του Συντάγματος κυριάρχησε η συζήτηση για το κατά πόσο οι διατάξεις στις οποίες καταλήγει η προτείνουσα Βουλή είναι δεσμευτικές για την επόμενη (αναθεωρητική). Η πλειοψηφία τότε (κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ / ΑΝΕΛ) υποστήριζε πως πρόκειται για δύο αναθεωρητικές Βουλές, με την πρώτη να προσδιορίζει προς τα πού θα κινηθούν τα αναθεωρητέα άρθρα και την δεύτερη να δεσμεύεται από την απόφαση. Η αξιωματική αντιπολίτευση της ΝΔ, τότε, υποστήριχε την άποψη ότι, η αναθεωρητική Βουλή είναι αυτή που προσδιορίζει το περιεχόμενο των προς αναθεώρηση διατάξεων, οι οποίες καθορίζονται από την προτείνουσα.