Ο απόηχος της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα: Το θετικό μήνυμα διαλόγου, οι συμφωνίες, οι αιχμές για ΑΟΖ και μειονότητες

Υπογραφές επτά διμερών συμφωνιών, διατήρηση του θετικού κλίματος και σαφείς τοποθετήσεις για Αιγαίο, μεταναστευτικό και Κυπριακό χαρακτήρισαν το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας - Τουρκίας, μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στην Άγκυρα.

Η αρχική υποδοχή στο αεροδρόμιο της τουρκικής πρωτεύουσας και ο σύντομος, τυπικός on camera διάλογος μεταξύ Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν προδιέθεταν για το εύρος των συζητήσεων που ακολούθησαν. Ωστόσο, η περίπου μιάμιση ώρα κλειστή συνάντηση, οι συμφωνίες που υπεγράφησαν και οι δημόσιες δηλώσεις αποτύπωσαν πρόθεση συνέχισης της προσέγγισης και ενίσχυσαν το κλίμα συνεννόησης των τελευταίων ετών.

Οι δύο ηγέτες έστειλαν μήνυμα διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, με την Αθήνα να θέτει ζήτημα άρσης απειλών στις διμερείς σχέσεις και τον Τούρκο πρόεδρο να επαναλαμβάνει ότι τα εκκρεμή ζητήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αποκαλώντας τον Έλληνα πρωθυπουργό «πολύτιμο φίλο».

Μήνυμα ψυχραιμίας και συνεργασίας

Στις δηλώσεις του, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι μέσω του διαλόγου αποκαταστάθηκε ένα σαφές πλέγμα επικοινωνίας προς όφελος των δύο λαών. Τόνισε πως Ελλάδα και Τουρκία, ως γειτονικές χώρες, οφείλουν να διαχειρίζονται τις διαφορές τους με ψυχραιμία και υπευθυνότητα, με σταθερή αναφορά στο διεθνές δίκαιο.

Όπως σημείωσε, ακόμη και όταν υπάρχουν διαφωνίες, είναι κρίσιμο να αποφεύγονται κρίσεις και εντάσεις, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο, με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο μεταναστευτικό, μιλώντας για «πολύ καλή συνεργασία» των δύο χωρών. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί κατά σχεδόν 60% τον τελευταίο χρόνο, εξέλιξη που αποδίδεται στη συστηματική φύλαξη συνόρων και στον βελτιωμένο συντονισμό. Τόνισε ότι η καταπολέμηση των δικτύων διακινητών αποτελεί σταθερό κοινό στόχο, ειδικά μετά το πρόσφατο τραγικό περιστατικό ανοιχτά της Χίου.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στις αμοιβαίες επενδύσεις ελληνικών και τουρκικών εταιρειών, κάνοντας λόγο για βήματα προόδου που στηρίζονται στην πολιτική βούληση των δύο πλευρών, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη κοινής συμβολής στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

Διαφωνίες για ΑΟΖ, Κυπριακό και μειονότητες

Κεντρικό σημείο των δηλώσεων Μητσοτάκη αποτέλεσε η ελληνική θέση για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Όπως τόνισε, η υφαλοκρηπίδα και η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο συνιστούν τη μοναδική διαφορά που θα μπορούσε να παραπεμφθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Στο ίδιο πλαίσιο έθεσε το ερώτημα: «Να αρθεί κάθε απειλή στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;»

Για το Κυπριακό επανέλαβε ότι οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ δημιουργούν παράθυρο ευκαιρίας για επανεκκίνηση ουσιαστικού διαλόγου, εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Αναφερόμενος στις μειονότητες, σημείωσε ότι το καθεστώς τους καθορίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προβλέπει θρησκευτική μειονότητα στη Θράκη. Υπογράμμισε ότι Έλληνες μουσουλμάνοι και χριστιανοί πολίτες συνυπάρχουν με βάση τις αρχές της ισονομίας και της ισοπολιτείας, ενώ έκανε λόγο για τη συμβολή της ελληνικής μειονότητας στην Τουρκία. Κάλεσε, τέλος, οι μειονότητες να λειτουργήσουν ως «γέφυρες» φιλίας.

Κλείνοντας, μίλησε για την ανάγκη καλής γειτονίας, επισημαίνοντας ότι, παρότι η γεωγραφία δεν αλλάζει, μπορεί να γίνει σύμμαχος μέσω σύγκλισης, διαλόγου και σεβασμού στο διεθνές δίκαιο.

Οι τοποθετήσεις Ερντογάν και οι συμφωνίες

Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνισε ότι οι συμφωνίες και τα μνημόνια που υπεγράφησαν δημιουργούν καλύτερο έδαφος για ενίσχυση των επαφών. Υπενθύμισε τη συνάντηση του 2023 στην Αθήνα και την κοινή απόφαση συνέχισης του διαλόγου.

Ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι τα ζητήματα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, αν και σύνθετα, μπορούν να επιλυθούν στη βάση του διεθνούς δικαίου, με καλή θέληση και εποικοδομητικό διάλογο. Μίλησε για πρόοδο στην αντιμετώπιση αλληλένδετων προβλημάτων και για συνεργασία στην καταπολέμηση τρομοκρατίας και οργανωμένου εγκλήματος.

Για τις μειονότητες έκανε λόγο για ιστορική ευθύνη, εκφράζοντας προσδοκίες σχετικά με τις θρησκευτικές και εκπαιδευτικές ελευθερίες της - όπως την αποκάλεσε - τουρκικής μειονότητας της δυτικής Θράκης.

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ζητήματα ασφάλειας στο ΝΑΤΟ, στη συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες και στις περιφερειακές εξελίξεις, ιδίως στη Γάζα. Υποστήριξε τη λύση δύο κρατών για το Παλαιστινιακό και κάλεσε την Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, να διατηρήσει το θέμα στην ατζέντα.

Στο περιθώριο του Συμβουλίου υπεγράφησαν επτά συμφωνίες, που αφορούν συνεργασία στον πολιτισμό, στην έρευνα και τεχνολογία, στην ετοιμότητα έναντι σεισμών, στην οικονομική συνεργασία, καθώς και στη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης - Σμύρνης, επιβεβαιώνοντας την πρόθεση διεύρυνσης της διμερούς συνεργασίας.