Δημοσκοπήσεις: Η μάχη της δεύτερης θέσης

Η μάχη για τη δεύτερη θέση έχει αποκτήσει νέο πολιτικό και εκλογικό ενδιαφέρον και το συμπέρασμα αυτό δεν προκύπτει από μία μεμονωμένη μέτρηση ούτε από αυθαίρετες εκτιμήσεις αναλυτών ή κύκλων προσκείμενων στις ηγεσίες των κομματικών επιτελείων. Η Interview και η GPO, με διαφορετικές έρευνες, καταγράφουν την ίδια τάση: το ΠΑΣΟΚ πλησιάζει την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, η οποία παραμένει δεύτερη αλλά έχει χάσει μέρος της ορμής που εμφάνισε αμέσως μετά την επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού στην κεντρική πολιτική σκηνή. Η σύγκλιση αποτυπώνεται τόσο στην πρόθεση ψήφου όσο και στην εκτίμηση αποτελέσματος και είναι αρκετή ώστε να καταστήσει ξανά αμφίρροπη μια αναμέτρηση που πριν από λίγες εβδομάδες έμοιαζε σαφώς πιο άνιση.

Η πολιτική σημασία της μεταβολής είναι προφανής. Η ΕΛΑΣ επιχείρησε από την πρώτη στιγμή να παγιώσει την εικόνα ότι ο Αλέξης Τσίπρας αποτελεί τον βασικό αντίπαλο του Κυριάκου Μητσοτάκη και ότι το ΠΑΣΟΚ έχει υποχωρήσει σε δεύτερο ρόλο μέσα στην αντιπολίτευση. Το προβάδισμα της ΕΛΑΣ εξακολουθεί να υπάρχει στις τελευταίες μετρήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, όμως δεν έχει πλέον το εύρος που είχε στις αρχές του καλοκαιριού. Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι η απόσταση μπορεί να μειωθεί ακόμη περισσότερο, ενώ στο επιτελείο Τσίπρα γνωρίζουν ότι η επόμενη φάση θα κριθεί λιγότερο από το στοιχείο της επιστροφής και περισσότερο από την αντοχή του νέου εγχειρήματος στα πεδία του προγράμματος, της στελέχωσης και της πολιτικής διεύρυνσης.

Η Interview δείχνει καθαρή σύγκλιση

Στην τελευταία έρευνα της Interview, που δημοσιεύθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου, η ΕΛΑΣ καταγράφεται στο 13,7% στην πρόθεση ψήφου και το ΠΑΣΟΚ στο 11,9%. Στην αμέσως προηγούμενη μέτρηση, που δημοσιεύθηκε στις 25 Αυγούστου, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 14,5% και 10%, με τη διαφορά να υποχωρεί από τις 4,5 στις 1,8 μονάδες. Η ίδια κίνηση φαίνεται και στην εκτίμηση αποτελέσματος: 15,5% για την ΕΛΑΣ και 13,2% για το ΠΑΣΟΚ. Στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος της Interview στις αρχές Ιουλίου, η ΕΛΑΣ βρισκόταν στο 17,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,3%, με τη μεταξύ τους απόσταση στις 5,1 μονάδες, ενώ στην τελευταία μέτρηση η διαφορά έχει περιοριστεί στις 2,3.

Ανάλογη τάση αποτυπώνει και η GPO. Στην έρευνα που παρουσιάστηκε στις 9 Σεπτεμβρίου η ΕΛΑΣ βρίσκεται στο 13,5% στην πρόθεση ψήφου και το ΠΑΣΟΚ στο 10,8%. Τον Ιούλιο τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 14,5% και 9,5%, άρα η μεταξύ τους απόσταση μειώθηκε από πέντε μονάδες στις 2,7. Στην εκτίμηση ψήφου η ΕΛΑΣ υποχωρεί από 16,6% σε 16%, ενώ το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει από 10,8% σε 12,8%. Η ψαλίδα, επομένως, πέφτει από 5,8 στις 3,2 μονάδες.

Η ΔΕΘ, η GPO και η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ

Η δημοσκόπηση της GPO προκάλεσε έντονη αντίδραση στη Χαριλάου Τρικούπη, τόσο για τον χρόνο στον οποίο παρουσιάστηκε όσο και για τον τρόπο με τον οποίο αναγνώστηκαν τα ευρήματά της. Το ΠΑΣΟΚ έθεσε καταρχάς ζήτημα για τον χρονισμό της δημοσιοποίησης, καθώς η μέτρηση δημοσιοποιήθηκε ακριβώς μετά τη συνέντευξη Τύπου του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ, αλλά πριν από την ομιλία και τη συνέντευξη Τύπου του Νίκου Ανδρουλάκη. Παρ’ όλα αυτά, στην έρευνα υπήρχε αξιολόγηση για το ποιος από τους πολιτικούς αρχηγούς «έπεισε» περισσότερο, με τη Χαριλάου Τρικούπη να θεωρεί προβληματικό το γεγονός ότι ο πρόεδρός της αξιολογούταν πριν ακόμη εμφανιστεί στο ίδιο πολιτικό πεδίο.

Η αντίδραση επεκτάθηκε και στην ανάγνωση των ποσοστών. Στο ΠΑΣΟΚ στάθηκαν στη σύγκριση με την προηγούμενη μέτρηση της GPO τον Ιούλιο, επισημαίνοντας ότι στην εκτίμηση ψήφου το κόμμα ανεβαίνει από το 10,8% στο 12,8%, ενώ η ΕΛΑΣ υποχωρεί από το 16,6% στο 16%. Για τη Χαριλάου Τρικούπη, επομένως, το βασικό εύρημα δεν είναι η «στασιμότητα», αλλά η αισθητή μείωση της απόστασης από την ΕΛΑΣ. Πίσω από αυτή την αντίδραση υπάρχει και σαφής πολιτική αιχμή, αφού στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι επιχειρείται να παγιωθεί νέο δίπολο Μητσοτάκη-Τσίπρα, την ώρα που οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν ότι η μεταξύ τους απόσταση περιορίζεται.

Η ΕΛΑΣ έχασε την αρχική της ορμή

Για την ΕΛΑΣ, η υποχώρηση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη Θεσσαλονίκη. Η κάμψη που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στις έρευνες της Interview είχε αρχίσει πριν από την παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος, γεγονός που δείχνει ότι η μεταβολή έχει βαθύτερα χαρακτηριστικά. Η πρώτη ώθηση από την επιστροφή Τσίπρα φαίνεται να έχει εξασθενήσει, ενώ η ΕΛΑΣ περνά πλέον στη δυσκολότερη φάση, στο πλαίσιο της οποίας η δημόσια παρουσία του αρχηγού δεν αρκεί από μόνη της. Η συζήτηση για την κοστολόγηση, την «πατριωτική εισφορά» και οι δηλώσεις για κινητή περιουσία και θυρίδες τροφοδότησαν νέα πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το πρόγραμμα, σε μια περίοδο κατά την οποία η δημοσκοπική κάμψη είχε ήδη αρχίσει να καταγράφεται. Στη GPO μόλις το 20,4% θεωρεί το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ ρεαλιστικό και κοστολογημένο.

Στην Αμαλίας δεν αντιμετωπίζουν τις μετρήσεις ως συναγερμό. Πηγές του επιτελείου Τσίπρα μιλούν για «πολλή δουλειά» που χρειάζεται, εκτιμούν ότι υπάρχουν περιθώρια ανόδου και αναφέρουν ότι η ΕΛΑΣ έχει δεσμευτεί να υποβάλει το πρόγραμμα προς αξιολόγηση στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, θεωρώντας ότι η ανεξάρτητη κοστολόγηση θα ενισχύσει την επιχειρηματολογία τους. Στη Χαριλάου Τρικούπη, αντίθετα, αντιμετωπίζουν τη ΔΕΘ του Ανδρουλάκη ως ευκαιρία να δώσουν συνέχεια στην ανάκαμψη που ήδη καταγράφεται και να πιέσουν περισσότερο την ΕΛΑΣ σε ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε να έχει κριθεί υπέρ του Αλέξη Τσίπρα.