Η Γκιλφόιλ και τα αμείλικτα ερωτήματα της αμερικανικής στρατηγικής στην Ελλάδα

Με τον θόρυβο από την αποπομπή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, να μην έχει ακόμη κοπάσει και τα δημοσιεύματα να «οργιάζουν» για τα έργα και της ημέρες της πρώην πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, τα ερωτήματα που προκύπτουν για την ουσία της αμερικανικής στρατηγικής στη χώρα μας, κυρίως στον ενεργειακό τομέα, είναι αμείλικτα.

Το πρώτο δημοσίευμα της Wall Street Journal, που ήταν και η αρχή του τέλους για την Γκιλφόιλ, την εμφάνιζε ως ατζέντισσα αμερικανικών αλλά και εγχώριων συμφερόντων με στόχο την πώληση και μεταφορά αμερικανικού lng, από την Ελλάδα και μέσω του Κάθετου Διαδρόμου κυρίως σε χώρες των Βαλκανίων.

Έφτασε, μάλιστα, στο σημείο να απειλεί, όπως λέει η αμερικανική εφημερίδα, ακόμη και με ανατροπή κυβερνήσεων εάν οι κυβερνήσεις δε συμμορφώνονταν στις υποδείξεις της.

Στην πραγματικότητα, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ υπηρετούσε πιστά την αμερικανική στρατηγική που δεν ήταν άλλη από την ενεργειακή κυριαρχία στην Ευρώπη με αφετηρία το σχέδιο ενεργειακής απεξάρτησης από τη φθηνή ρωσική ενέργεια μετά από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Δεν απειλείται ο κάθετος διάδρομος

Αυτή η πολιτική δεν έχει κατ’ελάχιστον την υπογραφή της Γκιλφόιλ, αλλά υπήρξε από το 2015 κομβική αμερικανική στρατηγική η οποία κατέληξε, όσον αφορά τη χώρα μας σε συμφωνία ανάμεσα στην ελληνική και την αμερικανική κυβέρνηση, πολύ πριν η ίδια πατήσει το πόδι της στην Αθήνα.

Η Γκιλφόιλ, βέβαια, βρέθηκε εκεί στην οικογενειακή φωτογραφία όταν έπεφταν οι υπογραφές για το έργο στο Ζάππειο το Νόέμβριο του 2025 και στη συνέχεια το προχώρησε.

Υπό αυτή την έννοια ο Κάθετος Διάδρομος ως στρατηγική επιλογή δεν εξαρτάται από το ποιο πρόσωπο βρίσκεται στην Πρεσβεία και επομένως, δεν απειλείται.

Θέμα βιωσιμότητας

Ωστόσο, ένα δεύτερο δημοσίευμα της ίδιας εφημερίδας, αμέσως μετά την αποπομπή Γκιλφόιλ επεσήμανε ένα πολύ σημαντικό στοιχείο.

Ότι πλέον, η Αλβανία με την οποία έχει υπογραφεί δεσμευτική 20ετής συμφωνία για αγορά lng μέσω του Διαδρόμου, έθεσε θέμα βιωσιμότητας του έργου, η Ουκρανία δήλωσε ότι οι συζητήσεις έχουν σταματήσει και η Ρουμανία ότι έχει λήξει το σχετικό μνημόνιο κατανόησης με την Κοινοπραξία.

Παρά τις απαντήσεις του Ακτορα ότι οι συμφωνίες που έχουν υπογραφεί είναι δεσμευτικές, ότι οι Ουκρανοί θα αγοράζουν στη spot αγορά και ότι για τη Ρουμανία ότι θα ξαναρχίσουν οι συζητήσεις, το ερώτημα είναι αν τελικά οι ίδιες οι ΗΠΑ κάνουν στροφή στην πολιτική τους και μείνει η Κοινοπραξία του Άκτορα και της ΔεΠΑ με τη Venture Global, εγκλωβισμένη με ένα 20ετές συμβόλαιο μέχρι το 2050.

Το αμερικανικό LNG μεταπωλείται ελεύθερα στη διεθνή αγορά, οπότε ένα φορτίο πάντα βρίσκει αγοραστή. Το ερώτημα είναι σε ποια τιμή. Αν τα βαλκανικά deals δεν κλειδώσουν, η κοινοπραξία Ακτωρ-ΔΕΠΑ θα πουλά στην spot αγορά, πιθανώς με ζημιά, αν η τιμή που αγόρασε είναι υψηλότερη από την τιμή που πουλάει. Δεν πρόκειται λοιπόν για άμεση κρίση, αλλά για αυξημένο εμπορικό ρίσκο.

Και αυτό γιατί δεν είναι μυστικό ότι το αμερικανικό lng είναι τρεις φορές πιο ακριβό από το αντίστοιχο ρωσικό που προμηθευόταν η Ευρώπη και σε αυτή την τιμή προστίθενται και τα τέλη διέλευσης που οι χώρες του Διαδρόμου επιβάλλουν με αποτέλεσμα η τιμή να αγγίζει τελικά δυσθεώρητα ύψη όταν το καύσιμο φτάσει στον όποιο προορισμό του.

Ο κάθετος αγωγός της Πολωνίας

Σε όλα αυτά, μπαίνει σφήνα και ο αγωγός της Πολωνίας που είναι ευθέως ανταγωνιστικός με τον Κάθετο Διάδρομο.

Κατά το Green Tank, η μεταφορά μέσω Κάθετου Διαδρόμου κοστίζει 11,2–13,1 €/MWh, δηλαδή 21–76% ακριβότερα από διαδρομές με αφετηρία Πολωνία, Κροατία, Γερμανία ή Λιθουανία. Με τιμή LNG 45 €/MWh, η μεταφορά αντιστοιχεί στο 25–29% της τελικής τιμής στην Ουκρανία.

Το θέμα λοιπόν, είναι εάν τελικά η αποπομπή της Κίμπερλι σχετίζεται όχι μόνο με τις καταγγελίες Ντίτερς, όχι μόνο με τη χλιδάτη ζωή της αλλά με κάτι πολύ σοβαρότερο που θα μπορούσε να αφήσει έκθετη την Ελλάδα.

Τα πράγματα περιπλέκονται και από την περαιτέρω προσέγγιση Τραμπ-Πούτιν για το ντίζελ που φέρνει τους δύο πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή να συνδέονται όσο ποτέ πριν. Ο Τραμπ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, είναι ιδιαιτέρως πιεσμένος και ψάχνει απεγνωσμένα μία μεγάλη νίκη.

Και πάντως το μεγάλο ενεργειακό παζάρι βρίσκεται σε εξέλιξη και ο χρόνος θα δείξει εάν είναι βάσιμες οι ανησυχίες που έχουν εκφράσει κόμματα της Αντιπολίτευσης.

Τελικά, ο Κάθετος Διάδρομος θα προχωρήσει ή όπως στη μάχη του Βατερλώ, αυτοί που πανηγύριζαν για τη μετατροπή της χώρας μας σε ενεργειακό κόμβο, τελικά καταλήξουν ότι ίσως έφταιγε ο... καιρός.