Το «προφίλ» του ρωσικού δεξαμενόπλοιου και γιατί το κατέσχεσαν οι ΗΠΑ - Η σύνδεσή του με το Ιράν

Μουδιασμένος παρακολουθεί ο πλανήτης για ακόμα μια φορά τις ραγδαίες διεθνείς εξελίξεις, μετά την κατάληψη του ρωσικού τάνκερ Marinera από τις ΗΠΑ.

Σημειώνεται πως λίγη ώρα αργότερα την Τετάρτη (7/1) οι ΗΠΑ κατάσχεσαν και δεύτερο ρωσικό πετρελαιοφόρο, το «M/T Sophia» στην Καραϊβική.

Στις 5 Ιανουαρίου 2026, το πετρελαιοφόρο Marinera βρισκόταν στον Ατλαντικό Ωκεανό, δυτικά της Ιρλανδίας, περίπου 250 μίλια μακριά, κατευθυνόμενο προς τη Βόρεια Θάλασσα, με άγνωστο προορισμό. Στις 7 Ιανουαρίου, οι αμερικανικές δυνάμεις με αιχμή του δόρατος το 160ο αερομεταφερόμενο Σύνταγμα Ειδικών Επιχειρήσεων Αεροπορίας των ΗΠΑ, τους αποκαλούμενους «Nightstalkers», κατέλαβαν το ρωσικό πλοίο.

Η διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ που είναι υπεύθυνη για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη, επιβεβαίωσε την κατάσχεση του πλοίου, με ανάρτηση στον λογαριασμό της στο Twitter, λέγοντας: «Το πλοίο κατασχέθηκε στον Βόρειο Ατλαντικό σύμφωνα με ένταλμα που εκδόθηκε από ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ, αφού εντοπίστηκε από το USCGC Munro. Η κατάσχεση αυτή υποστηρίζει τη διακήρυξη του Ντόναλντ Τραμπ που στοχεύει σε πλοία που έχουν υποστεί κυρώσεις και απειλούν την ασφάλεια και τη σταθερότητα του Δυτικού Ημισφαιρίου. Η επιχείρηση εκτελέστηκε από τμήματα του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ με την υποστήριξη του υπουργείου Πολέμου, επιδεικνύοντας μια συνολική κυβερνητική προσέγγιση για την προστασία της πατρίδας».

Σε μια ανάρτηση όπου σχολίαζε την κατάσχεση του Bella 1 / Marinera, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε: «Ο αποκλεισμός του πετρελαίου της Βενεζουέλας που υπόκειται σε κυρώσεις και είναι παράνομο παραμένει σε ΠΛΗΡΗ ΙΣΧΥ, οπουδήποτε στον κόσμο».

Τι προηγήθηκε της κατάληψης του Marinera

Στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, η Αμερικανική Ακτοφυλακή προσπάθησε να αναχαιτίσει ένα πετρελαιοφόρο πλοίο που είχε υποβληθεί σε κυρώσεις και κατευθυνόταν προς τη Βενεζουέλα για να παραλάβει φορτίο αργού πετρελαίου. Αφού οι ΗΠΑ άρχισαν να επιβιβάζονται σε υπό κυρώσεις πετρελαιοφόρα στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας και η Αμερικανική Ακτοφυλακή έβαλε στο στόχαστρο το Bella 1, το πλοίο άλλαξε πορεία, απομακρυνόμενο από τη Βενεζουέλα σε μια προσπάθεια να αποφύγει την κατάσχεση από τις ΗΠΑ. Παρά τις προσπάθειες της Αμερικανικής Ακτοφυλακής, το πετρελαιοφόρο δε σταμάτησε και αρνήθηκε να επιβιβαστούν σε αυτό.

Το Bella 1 χρησιμοποίησε γνωστές τακτικές που εφαρμόζουν τα πετρελαιοφόρα πλοία που έχουν υποστεί κυρώσεις για να κρύψουν την ταυτότητα και τη θέση τους. Ο πομπός AIS του είχε απενεργοποιηθεί από τα μέσα Δεκεμβρίου. Αργότερα επανέλαβε τις μεταδόσεις καθώς κατευθυνόταν βόρεια στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Πριν από μερικές ημέρες, το δεξαμενόπλοιο καταχωρήθηκε ως ρωσικό πλοίο, άλλαξε το όνομά του από «Bella 1» σε «Marinera» και σχεδίασε μια ρωσική σημαία στο κύτος. Το Bella 1 έχει πλέον ως λιμάνι καταγωγής το Σότσι της Ρωσίας, οπότε τώρα φέρει τη ρωσική σημαία, πράγμα που θέτει το πλοίο υπό την προστασία της Ρωσίας. Αυτό έχει περιπλέξει την κατάσταση για τις ΗΠΑ, δημιουργώντας ζητήματα δικαιοδοσίας και αυξάνοντας τις εντάσεις με τη Ρωσία. Καθ’ όσον το πλοίο ήταν ύποπτο ότι δεν έφερε έγκυρη εθνική σημαία, μπορούσαν να επιβιβαστούν σε αυτό οι αμερικανικές αρχές, αλλά, τώρα, υπό τη ρωσική σημαία, η επιβίβαση στο πετρελαιοφόρο γίνεται προβληματική. Η Ρωσία έχει υποβάλει διπλωματικό αίτημα ζητώντας από τις ΗΠΑ να σταματήσουν την καταδίωξη του πετρελαιοφόρου.

Το χρονικό της «μαύρης λίστας»

Το πλοίο ανήκει σε έναν παράνομο στόλο που μεταφέρει πετρέλαιο για τη Ρωσία και το Ιράν, παραβιάζοντας τις κυρώσεις. Από το 2002, έχει αλλάξει επτά φορές όνομα. Το Bella 1 είχε κάποτε σημαία του Παναμά. Στα μέσα Δεκεμβρίου, το Bella 1 έφερε τη σημαία της Γουιάνας. Του επιβλήθηκαν κυρώσεις από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ το 2024 για την προηγούμενη συμμετοχή του στο εμπόριο πετρελαίου του Ιράν, καθώς και για τη μεταφορά αργού πετρελαίου από τη Βενεζουέλα στην Κίνα. Το πλοίο είναι ένα δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου που ναυπηγήθηκε το 2002. Έχει μέση ταχύτητα 10 κόμβων. Οι διαδικτυακοί ιχνηλάτες πλοίων δείχνουν ότι έχει επισκεφθεί λιμάνια στην Κίνα, τη Μεσόγειο και την Καραϊβική. Το Bella 1 / Marinera είναι ένα δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου κατηγορίας VLCC. Έχει μήκος πάνω από 300 μέτρα και πλάτος 60 μέτρα.

Η Louis Marine Shipholding Enterprises SA, μια εταιρεία με έδρα την Τουρκία, κατηγορήθηκε από την κυβέρνηση Μπάιντεν ότι έχει δεσμούς με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC). Σε δημόσια ανακοίνωση που εκδόθηκε από αξιωματούχους των ΗΠΑ αναφέρθηκε ότι η εταιρεία μετέφερε εμπορεύματα για λογαριασμό της Δύναμης Quds, του τμήματος του IRGC που είναι αρμόδιο για τις επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Το τμήμα αυτό υποστηρίζει ένοπλες ομάδες που είναι σύμμαχοι του Ιράν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των Χούτι στο Υεμένη και της Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Έγγραφα του υπουργείου Οικονομικών από τον Ιούνιο του 2024 δείχνουν ότι η Louis Marine Shipholding Enterprises S.A., είχε χαρακτηριστεί ως υπεύθυνη για τη μεταφορά ελεγχόμενου φορτίου για λογαριασμό της Concepto Screen SAL Off-Shore, ιδιοκτησίας της Χεζμπολάχ, προς τη Νοτιοανατολική Ασία. Η απόφαση ανέφερε ότι η εταιρεία «παρείχε ουσιαστική βοήθεια, χρηματοδότηση ή υλική ή τεχνολογική υποστήριξη, ή αγαθά ή υπηρεσίες προς ή για την υποστήριξη» του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν - Δύναμη Κουντς.

Το πλοίο φαίνεται πλέον ότι κατευθύνεται προς τη Σκωτία. Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα για τις επόμενες ώρες είναι αν υπήρξε -ή, πιο πιθανό, ποια ήταν- η συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην αμερικανική επιχείρηση κατάληψης του Bella 1 / Marinera.

Η δεύτερη κατάσχεση δεξαμενόπλοιου

Οι ΗΠΑ κατάσχεσαν ακόμη ένα πλοίο, αυτή τη φορά στην Καραϊβική, ανακοίνωσε η Αμερικανική Διοίκηση Νότου (US Southern Command). Το «M/T Sophia» είχε σπάσει τις αμερικανικές κυρώσεις γύρω από το εμπόριο καυσίμων. Μάλιστα, το πλοίο φέρεται να ανήκει στον σκιώδη στόλο, που σχετίζεται με ρωσικά συμφέροντα και «διεξήγαγε παράνομες δραστηριότητες», σύμφωνα με την Αμερικανική Διοίκηση Νότου.

Η επιχείρηση διεξήχθη από τα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικής Ασφάλειας. Το πλοίο συνοδεύεται τώρα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Αμερικανική Διοίκηση Νότου. Η κατάσχεση αυτού του οχήματος έρχεται σε μια στιγμή που οι ΗΠΑ κατάσχεσαν επίσης ένα πετρελαιοφόρο με ρωσική σημαία που συνδέεται με τη Βενεζουέλα.