Pandorogate: Το... ζαχαρένιο σκάνδαλο με χριστουγεννιάτικα γλυκά που αποκαθήλωσε το πιο viral ζευγάρι της Ιταλίας

Ένα σκάνδαλο απάτης με πωλήσεις χριστουγεννιάτικου γλυκού παντόρο στην Ιταλία, έχοντας στο επίκεντρο το πιο πολιτικά επιδραστικό ζευγάρι των κοινωνικών δικτύων στη χώρα, έχει ξεσηκώσει πολυεπίπεδη θύελλα.

Μάλιστα, μία από αυτές τις προεκτάσεις αφορά και στην πολιτική, με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τον αντιπρόεδρό της, Ματέο Σαλβίνι, να πραγματοποιούν απρόσμενες παρεμβάσεις για το σκάνδαλο.

Όπως σημειώνει και το Politico, η Κιάρα Φεράνι, άλλοτε το απόλυτο πρόσωπο της ιταλικής μόδας στα social media και αγαπημένο πρόσωπο της αριστεράς, βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο φυλάκισης, στο πλαίσιο του αποκαλούμενου σκανδάλου «Pandorogate». Κατηγορείται ότι το 2023 παραπλάνησε τους καταναλωτές προωθώντας την πώληση πολυτελών, πασπαλισμένων με ζάχαρη μπριός, με φουσκωμένες τιμές, υποστηρίζοντας ότι τα έσοδα θα ενίσχυαν άρρωστα παιδιά.

Το πολιτικό background του ζευγαριού

Η δίκη της ξεκίνησε σε δικαστήριο του Μιλάνο στα τέλη Νοεμβρίου, με την απόφαση να αναμένεται στις 14 Ιανουαρίου. Οι εισαγγελείς έχουν ζητήσει ποινή φυλάκισης 20 μηνών. Η Φεράνι αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε παρανομία. «Ό,τι κάναμε, το κάναμε καλή τη πίστει. Κανείς μας δεν αποκόμισε κέρδος», δήλωσε στο δικαστήριο στις 25 Νοεμβρίου. Ο πρώην σύζυγός της, ράπερ που εξελίχθηκε σε ακτιβιστή, Φεντερίκο Λούτσια, γνωστός ως Fedez, δεν κατηγορήθηκε στην υπόθεση, ωστόσο ο γάμος τους κατέρρευσε υπό το βάρος της δημόσιας έκθεσης, ενώ ο ίδιος πραγματοποίησε μια εντυπωσιακή πολιτική στροφή προς τη δεξιά.

Ακόμη και πριν από την έναρξη της δίκης, η υπόθεση είχε έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Το λαμπερό ζευγάρι είχε γίνει γνωστό για τη στήριξη προοδευτικών αιτημάτων, ερχόμενο συχνά σε σύγκρουση με το παραδοσιακό καθολικό κατεστημένο. Είχαν ασχοληθεί με την καταπολέμηση των διακρίσεων, την προώθηση των δικαιωμάτων της LGBTQ+ κοινότητας και τη συγκέντρωση χρημάτων για μονάδες εντατικής θεραπείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid.

Οι πολιτικές αντιδράσεις για το σκάνδαλο

Με το ξέσπασμα του σκανδάλου, η συντηρητική πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έσπευσε να στοχοποιήσει τη Φεράνι ως λανθασμένο πρότυπο. «Τα πραγματικά πρότυπα δεν είναι influencers που βγάζουν τεράστια ποσά προωθώντας ακριβά πανετόνε που υποτίθεται ότι προορίζονται για φιλανθρωπία», είχε δηλώσει από το βήμα της εκδήλωσης Atreju της ιταλικής ακροδεξιάς το 2023. Μήνες αργότερα, το 2024, η Μελόνι παρουσίασε νομοσχέδιο, γνωστό πλέον ως «νόμος Φεράνι», που στοχεύει άμεσα influencers οι οποίοι φέρονται να παραπλανούν το κοινό τους μέσω εντυπωσιακών διαφημιστικών προωθήσεων. Αν και η συγκεκριμένη νομοθεσία δεν αποτελεί τη νομική βάση της δίωξης της Φεράνι, η οποία βασίζεται σε υφιστάμενους νόμους περί προστασίας καταναλωτή και απάτης, ερμηνεύθηκε ευρέως ως πολιτική απάντηση στο σκάνδαλο που φέρει το όνομά της.

Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και επικεφαλής της Λέγκα, Ματέο Σαλβίνι, υπερασπίστηκε τη Φεράνι, δηλώνοντας ότι είναι «σοκαρισμένος» από την «κακία και το μένος» που εκδηλώθηκαν εναντίον της ίδιας και της οικογένειάς της. Μάλιστα, μετά το Pandorogate φαίνεται να διαμορφώνεται ένας δεσμός μεταξύ Fedez και Σαλβίνι. Ο Fedez, άλλοτε έντονα προοδευτικός και σφοδρός επικριτής της ακροδεξιάς, εμφανίζεται πλέον δίπλα σε δεξιές προσωπικότητες, φιλοξένησε τον σκληροπυρηνικό της Λέγκα, Ρομπέρτο Βαννάτσι, στο podcast του και συμμετείχε στο συνέδριο νεολαίας του συντηρητικού Φόρτσα Ιτάλια. Στα απομνημονεύματά του, μάλιστα, επαινεί τον Σαλβίνι, αναφέροντας ότι ήταν από τους λίγους δημόσιους παράγοντες που επικοινώνησαν μαζί του κατά τη δύσκολη περίοδο μετά το διαζύγιο.

Η διαδικτυακή «αυτοκρατορία»

Πριν από τη δικαστική περιπέτεια, η Φεράνι, 38 ετών, και ο Fedez, 36 ετών, είχαν περάσει σχεδόν μία δεκαετία χτίζοντας κάτι μοναδικό για τα ιταλικά δεδομένα: μια αυτοκρατορία της γενιάς των millennials που συνδύαζε μόδα, επιχειρηματικότητα, ακτιβισμό και ψυχαγωγία σε έναν εξαιρετικά κερδοφόρο μηχανισμό επιρροής.

Η Φεράνι, πρώην φοιτήτρια Νομικής, ίδρυσε το blog The Blonde Salad το 2009. Μέχρι το 2016, είχε εξελιχθεί σε ψηφιακό lifestyle περιοδικό και πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου, που πουλούσε προϊόντα σχεδιασμένα από την ίδια. Οι οίκοι πολυτελείας σύντομα αναγνώρισαν τη δυναμική της, οδηγώντας τη στις πρώτες σειρές των εβδομάδων μόδας και μετατρέποντάς τη σε μελέτη περίπτωσης του Harvard Business School. Η πορεία του Fedez ήταν διαφορετική. Ήδη επιτυχημένος ράπερ στις αρχές της δεκαετίας του 2010, επαναπροσδιόρισε τον εαυτό του ως πολιτικό ακτιβιστή, αμφισβητώντας δημόσια την Τζόρτζια Μελόνι, γράφοντας το επίσημο τραγούδι του Κινήματος Πέντε Αστέρων το 2014 και χρησιμοποιώντας εμφανίσεις του στο φεστιβάλ του Σανρέμο για να επικρίνει δεξιούς πολιτικούς. Η γνωριμία τους το 2016 μετέτρεψε τη σχέση τους σε κοινό brand. Ο γάμος τους το 2018 αποτέλεσε ένα υπερπροβεβλημένο, χορηγούμενο media event, ενώ η καθημερινότητά τους εξελίχθηκε σε ένα λαμπερό reality show με εκατομμύρια ακόλουθους.

Στηρίξανε τον νόμο Ζαν, ένα προτεινόμενο νομοσχέδιο για την προστασία των ανθρώπων από βία και διακρίσεις λόγω φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου και αναπηριών, ο οποίος όμως ποτέ δεν εφαρμόστηκε. Χρησιμοποίησαν επίσης το βήμα τους για να αναδείξουν την υπόθεση της Μαλίκα, υποστηρίζοντας μια νεαρή γυναίκα που την είχαν διώξει από το σπίτι της επειδή αγαπούσε άλλη γυναίκα, και συγκέντρωσαν εκατομμύρια για τις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid.

Το δίδυμο έγινε ένα είδος «ήπιας ισχύος», προσφέροντας διέξοδο σε μια νεαρή Ιταλία που αντιτίθεται στα παραδοσιακά εθνικιστικά και καθολικά πλαίσια. Δεν ήταν πολιτικοί, αλλά η επιρροή τους ανταγωνιζόταν αυτή των πολιτικών που αντιμετώπιζαν μια μεταβαλλόμενη πραγματικότητα των μέσων ενημέρωσης.

Το ξέσπασμα του σκανδάλου

Το σκάνδαλο ξέσπασε στα τέλη του 2023, όταν η Φεράνι συνεργάστηκε με τη ζαχαροπλαστική εταιρεία Μπαλόκο για την προώθηση ροζ, συλλεκτικού παντόρο με σκοπό την υποστήριξη του παιδιατρικού νοσοκομείου Ρετζίνα Μαργκερίτα στο Τορίνο. Ωστόσο, αποκαλύφθηκε ότι η δωρεά είχε ήδη πραγματοποιηθεί, ανεξάρτητα από τις πωλήσεις, ενώ η Φεράνι είχε λάβει εμπορική αμοιβή. Η Ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού (AGCM) επιβεβαίωσε ότι δημιουργήθηκε παραπλανητική εντύπωση στο κοινό, ενώ οι εταιρείες της Φεράνι αποκόμισαν πάνω από 1 εκατ. ευρώ.

Οι αρχές ανταγωνισμού επέβαλαν πρόστιμο στη Φεράνι και στην Μπαλόκο ύψους άνω του 1,4 εκατομμυρίου ευρώ για παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, υποστηρίζοντας ότι εταιρείες συνδεδεμένες με τη Φεράνι επωφελήθηκαν από το σχέδιο. Οργανώσεις καταναλωτών κάλεσαν τους εισαγγελείς να διερευνήσουν πιθανή απάτη και να εξετάσουν το ενδεχόμενο κατάσχεσης των λογαριασμών των εταιρειών της. Μέχρι το 2025, το κατηγορητήριο είχε μετατοπιστεί σε ποινικές διαδικασίες. Οι εισαγγελείς του Μιλάνου υιοθέτησαν τα πορίσματα της AGCM στην υπόθεσή τους, κατηγορώντας τη Φεράνι για διακεκριμένη απάτη, επειδή φέρεται να δημιουργούσε ψευδείς προσδοκίες στους αγοραστές.

Για τους πολιτικούς της εχθρούς, το Pandorogate ήταν μια υπόθεση όπου η φιλανθρωπία αντιμετωπιζόταν ως εργαλείο μάρκετινγκ. Ο γενικός εισαγγελέας ανέφερε στο διάταγμα που αποφάσισε ότι η δίκη θα διεξαχθεί στο Μιλάνο, πως η Φεράνι «χρησιμοποίησε» τη φιλανθρωπία «για να ενισχύσει την εικόνα της».

Το σκάνδαλο δεν έπληξε μόνο το εμπορικό τους προφίλ, αλλά και την προοδευτική εικόνα που είχαν καλλιεργήσει. Η Φεράνι επέλεξε τη σιωπή, ενώ ο Fedez επανατοποθετήθηκε δημόσια, μετατρέποντας τον ακτιβισμό σε ψυχαγωγικό σχολιασμό μέσω podcast. Η κοινή τους κληρονομιά ως συμβόλου προοδευτικής επιχειρηματικότητας και αισιοδοξίας έχει πλέον εξατμιστεί. Όπως σημειώνει ο δημοσιογράφος Φραντσέσκο Οτζιάνο, «πρέπει να διαλέξεις ανάμεσα στην προσοχή και τη φήμη. Πολλοί διαλέγουν το δεύτερο, όμως τη στιγμή που ξεσπά έστω και το παραμικρό σκάνδαλο, όλα καταρρέουν».