Ιράν: Το καθεστώς των Αγιατολλάχ πιο αδύναμο από ποτέ σε ένα ριζικά αλλαγμένο διεθνές περιβάλλον

Μπορεί το Ιράν να προετοιμάζεται εδώ και χρόνια για τη μεγάλη αναμέτρηση με τη Δύση, ωστόσο, αυτή τη φορά, το καθεστώς μοιάζει πιο αδύναμο και μόνο από ποτέ.

Η διακυβέρνηση των Αγιατολλάχ διαμορφώθηκε από τον οκταετή πόλεμο που ξεκίνησε το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεϊν μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Το κοινωνικό σύμφωνο που άντεξε από τότε ήταν ότι οι Ιρανοί θα άντεχαν τους περιορισμούς με αντάλλαγμα ένα ισχυρό κράτος που τους προστατεύει από ξένες επιθέσεις.

Αυτό το σύμφωνο «έσπασε» μετά τον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς, που οδήγησε αφενός στην εξουδετέρωση όλων των συμμάχων του Ιράν στη Μέση Ανατολή, αφετέρου το ίδιο το Ιράν δέχτηκε επιθέσεις από Ισραήλ και ΗΠΑ, με χτυπήματα που έπληξαν τη στρατιωτική του ηγεσία, το πυρηνικό του πρόγραμμα αλλά ακόμη περισσότερο το γόητρό του.

Και ο προφανής λόγος για τις σημερινές αναταραχές είναι η οικονομική εξάντληση, ωστόσο το υπόβαθρο συνδέεται απολύτως με την απομόνωση του Ιράν και με τις επιλογές του Ανώτατου Ηγέτη στην εξωτερική πολιτική.

Το τέλος της περιφερειακής στρατηγικής και η απώλεια των συμμάχων του Ιράν

Και αυτό, γιατί ακόμη και μετά τον πόλεμο των 12 ημερών με το Ισραήλ, η Τεχεράνη συνέχισε στην ίδια πορεία και δεν επιδίωξε καν να ξεκινήσει ένα διάλογο για το πυρηνικό της πρόγραμμα με τον Τραμπ που θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει στην άρση κάποιων από τις κυρώσεις που έχουν στραγγαλίσει την οικονομία.

Και μπορεί το καθεστώς να έχει επιβιώσει και τις αναταραχές του 2009, 2019 και 2022 και ίσως να επιβιώσει και τώρα, αλλά σίγουρα όχι με την ίδια μορφή. Το Ιράν παραμένει το ίδιο, αλλά το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει πλήρως με την άνοδο του Τραμπ στις ΗΠΑ που έχει επηρεάσει εχθρούς και συμμάχους.

Το Ιράν έχασε τους δορυφόρους του, από τη Χεζμπολά, τη Χαμάς, μέχρι τους Χούθι, όπως και τον Ασαντ στη Συρία και οι εξωτερικοί του σύμμαχοι είναι άγνωστο εάν μπορούν ή θέλουν σε αυτή τη φάση να επέμβουν. Οι Ρώσοι που έχουν και εκείνοι υποστεί πλήγμα στη Μέση Ανατολή με την πτώση Ασαντ, είναι απασχολημένοι με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ φαίνεται ότι δε θέλουν να τα «σπάσουν» με τον Τραμπ και η Κίνα που έχει συμφέροντα στην περιοχή έχει δείξει και στο παρελθόν ότι δεν ενδιαφέρεται να εμπλακεί άμεσα σε οποιαδήποτε σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ο παράγοντας Τραμπ και ο φόβος της επόμενης ημέρας χωρίς ξεκάθαρη εναλλακτική

Και οι γείτονες του Ιράν, ακόμη και οι αντίπαλοί του, όπως η Σαουδική Αραβία δε θα εύχονταν μία κατάρρευση του καθεστώτος αλλά μία εσωτερική διευθέτηση, από τη στιγμή που δεν υπάρχει κάποιος ξεκάθαρος εκφραστής της κοινωνικής αντίδρασης που αυτή τη στιγμή εκδηλώνεται στους δρόμους του Ιράν.

Γιατί το Ιράν δεν είναι ούτε Συρία ούτε Βενεζουέλα. Είναι μία τεράστια χώρα 92 εκατομμυρίων κατοίκων που συνθέτουν ένα μωσαϊκό εθνοτήτων. Μία ενδεχόμενη πτώση του καθεστώτος χωρίς έτοιμη εναλλακτική να αναλάβει τη διακυβέρνηση, θα οδηγούσε σίγουρα σε χαοτικές καταστάσεις που θα έθεταν σε κίνδυνο συνολικά την περιφερειακή σταθερότητα.

Τα ίδια διλήμματα είχαν τεθεί και στο παρελθόν, όταν στο Λευκό Οίκο ήταν ο Ομπάμα, ο οποίος το 2009 δεν είχε στηρίξει τη λεγόμενη «Πράσινη Επανάσταση» και είχε επενδύσει στη διπλωματία και στις διαπραγματεύσεις με το Χαμενεϊ για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Σήμερα, ο Τραμπ στηρίζει ανοιχτά τις διαδηλώσεις και έχει αφήσει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα, ακόμη και τις πιο σκληρές επιλογές. Είχε δώσει μία ευκαιρία στο Χαμενεϊ τον Ιούνιο όταν είχε δηλώσει ότι «ξέρω πού κρύβεται, αλλά για την ώρα είναι ασφαλής». Δεν είναι βέβαιο ότι το ίδιο ισχύει ακόμη.

Και όπως καθόλου βέβαιο δεν είναι ότι είτε η επόμενη μέρα έρθει μέσα από το ίδιο το καθεστώς, είτε από κάποιο άλλο πρόσωπο, θα ικανοποιήσει το σύνολο του ιρανικού λαού που σήμερα φαίνεται έτοιμος να φτάσει μέχρι τέλους.