Ένας χρόνος Τραμπ… η επιστροφή: 365 μέρες που άλλαξαν τους συσχετισμούς παγκοσμίως

Ένας χρόνος έχει συμπληρωθεί από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η δεύτερη θητεία του έχει ήδη αφήσει βαθύ αποτύπωμα τόσο στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και στη διεθνή σκηνή. Από τις πρώτες ημέρες της ορκωμοσίας του, τον Ιανουάριο του 2025, ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε ότι δεν είχε καμία πρόθεση να λειτουργήσει ως «διορθωτική» εκδοχή του παρελθόντος του, αλλά ως μια ακόμη πιο αποφασιστική και συγκρουσιακή δύναμη.

Ο πρώτος χρόνος Τραμπ χαρακτηρίστηκε από ταχύτητα, μονομερείς αποφάσεις, σκληρή ρητορική και ανατροπή ισορροπιών, επιβεβαιώνοντας ότι η δεύτερη θητεία του δε θα είναι επανάληψη, αλλά κλιμάκωση.

Οι πρώτες ημέρες: Εκτελεστικά διατάγματα και επίδειξη ισχύος

Από τις πρώτες ώρες στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υπέγραψε σειρά εκτελεστικών διαταγμάτων, δίνοντας τον τόνο της προεδρίας του. Ανάμεσά τους, αποφάσεις για τη μετανάστευση, την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων, την αναστολή περιβαλλοντικών ρυθμίσεων και την επαναφορά πολιτικών που είχαν καταργηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση.

«Η Αμερική επιστρέφει για να κυβερνάται από τους πολίτες της και όχι από τις ελίτ», δήλωσε στην εναρκτήρια ομιλία του, επαναλαμβάνοντας τον πυρήνα του δόγματος “America First”. Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα προς τη γραφειοκρατία της Ουάσινγκτον, προαναγγέλλοντας «εκκαθάριση» των ομοσπονδιακών υπηρεσιών από στελέχη που θεωρούσε πολιτικά εχθρικά.

Εσωτερική πολιτική: Μετανάστευση, κράτος και θεσμοί

Η μετανάστευση αποτέλεσε και πάλι κεντρικό άξονα. Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε αυστηρότερα μέτρα στα σύνορα με το Μεξικό, αύξησε τις απελάσεις και περιόρισε τις διαδικασίες ασύλου, προκαλώντας αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτείες που ελέγχονται από Δημοκρατικούς.

Ταυτόχρονα, ο Τραμπ συγκρούστηκε ανοιχτά με δικαστικές αποφάσεις, ΜΜΕ και πανεπιστήμια, μιλώντας για ένα «βαθύ κράτος» που επιχειρεί να υπονομεύσει τη λαϊκή εντολή. Η ρητορική αυτή οδήγησε σε πολιτική πόλωση χωρίς προηγούμενο, με τις ΗΠΑ να εμφανίζονται πιο διχασμένες από ποτέ.

Οικονομία: Προστατευτισμός και εμπορικές συγκρούσεις

Στο οικονομικό πεδίο, ο Τραμπ επέστρεψε στον εμπορικό προστατευτισμό, επιβάλλοντας νέους δασμούς σε στρατηγικούς εμπορικούς εταίρους. Η πολιτική αυτή παρουσιάστηκε ως αναγκαία για την προστασία της αμερικανικής βιομηχανίας και των θέσεων εργασίας, αλλά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από συμμάχους.

Η απειλή ή η επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και σε παραδοσιακούς συμμάχους, κατέστησε σαφές ότι ο Τραμπ δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει την οικονομία ως εργαλείο πολιτικής πίεσης.

Ρήξη με την Ευρώπη και πίεση στο ΝΑΤΟ

Οι σχέσεις με την Ευρώπη δοκιμάστηκαν όσο ποτέ άλλοτε. Ο Τραμπ αμφισβήτησε δημόσια τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας ευρωπαϊκές χώρες ότι «εκμεταλλεύονται» τις ΗΠΑ στο ζήτημα της άμυνας.

Η υπόθεση της Γροιλανδίας, με τις δημόσιες αναφορές του σε πιθανή αμερικανική «ιδιοκτησία», λειτούργησε ως καταλύτης έντασης, προκαλώντας διπλωματικό σεισμό και κοινή αντίδραση ευρωπαϊκών κρατών.

Ρωσία, Κίνα και παγκόσμια ισορροπία

Απέναντι στη Ρωσία, η στάση του Τραμπ υπήρξε αντιφατική. Ενώ διατήρησε σκληρή ρητορική σε ζητήματα ισχύος, απέφυγε τη μετωπική σύγκρουση, προκαλώντας ερωτήματα για τις στρατηγικές του προθέσεις.

Με την Κίνα, η αντιπαράθεση εντάθηκε, τόσο σε εμπορικό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο, με τον Τραμπ να μιλά για «υπαρξιακή απειλή» για την αμερικανική κυριαρχία.

Δηλώσεις που καθόρισαν την ατζέντα

Ο πρώτος χρόνος σημαδεύτηκε από δηλώσεις που συχνά προκαλούσαν παγκόσμιες αντιδράσεις. Από την αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών, μέχρι την ευθεία επίθεση σε συμμάχους και διεθνείς οργανισμούς, ο Τραμπ συνέχισε να κυβερνά και μέσω της ρητορικής.

Για τους υποστηρικτές του, μιλά «χωρίς φίλτρα». Για τους επικριτές του, υπονομεύει τη διεθνή σταθερότητα.

Ένα χρόνο μετά την επιστροφή του, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταφέρει να αναδιατάξει πολιτικές, οικονομικές και γεωπολιτικές ισορροπίες, χωρίς όμως να μειώσει τον διχασμό στο εσωτερικό της χώρας του.

Η δεύτερη θητεία του δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι ο επόμενος χρόνος θα είναι ακόμη πιο καθοριστικός – για τις ΗΠΑ, για τους συμμάχους τους και για τον κόσμο.