Πώς η εταιρεία που «ανέστησε» τον ανταρόλυκο προσπαθεί να σώσει χιλιάδες απειλούμενα είδη

Η Colossal Biosciences, η εταιρεία βιοτεχνολογίας που προσπαθεί να επαναφέρει στη ζωή είδη όπως το ντόντο, το μαμούθ και η τίγρη της Τασμανίας, ανακοίνωσε ότι δημιουργεί ένα «βιοθησαυροφυλάκιο» (biovault) για απειλούμενα είδη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).

Το Colossal Biovault, που θα στεγάζεται στο Μουσείο του Μέλλοντος στο Ντουμπάι, θα αποθηκεύει εκατομμύρια κατεψυγμένα δείγματα ιστών και άλλων βιολογικών υλικών από 10.000 είδη, συμπεριλαμβανομένων των 100 πιο απειλούμενων τόσο παγκοσμίως όσο και στα ΗΑΕ, σύμφωνα με την εταιρεία.

Τον περασμένο Απρίλιο, η Colossal ανακοίνωσε ότι «ανέστησε» τον εξαφανισμένο ανταρόλυκο, δημιουργώντας τρεις λύκους - δύο αρσενικούς και ένα θηλυκό - χρησιμοποιώντας αρχαίο DNA, κλωνοποίηση και τεχνολογίες γονιδιακής επεξεργασίας για να τροποποιήσει τα γονίδια ενός γκρίζου λύκου. Ειδικοί επισήμαναν ότι δεν είναι δυνατόν να αναστηθεί ένα ακριβές αντίγραφο ενός εξαφανισμένου ζώου και ότι οι λύκοι αυτοί είναι ουσιαστικά υβρίδια ανταρόλυκου και γκρίζου λύκου, παρόμοια στην εμφάνιση με τον εξαφανισμένο πρόγονό τους.

Η Colossal, με έδρα το Ντάλας των ΗΠΑ, αναφέρει ότι θα ακολουθήσει μια διπλή προσέγγιση για τα δείγματα στο θησαυροφυλάκιο των ΗΑΕ: αφενός για την έρευνα των απειλούμενων ειδών και αφετέρου ως μέσο επαναφοράς ειδών στη ζωή, σε περίπτωση που αυτά εξαφανιστούν.

Θησαυροφυλάκια - αναχώματα στην περιβαλλοντική καταστροφή

Σε συνέντευξή του στο CNN, ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος Μπεν Λαμ παρομοίασε το νέο βιοθησαυροφυλάκιο με το Παγκόσμιο Θησαυροφυλάκιο Σπόρων του Σβάλμπαρντ στον Αρκτικό Κύκλο - μια εγκατάσταση που διατηρεί σχεδόν 1,4 εκατομμύρια δείγματα σπόρων - λέγοντας ότι τα ζώα χρειάζονται παρόμοια διατήρηση. «Πρέπει να αρχίσουμε να δημιουργούμε αντίγραφα ασφαλείας όλης της ζωής στη Γη, γιατί ενώ η διατήρηση λειτουργεί, δεν λειτουργεί με την ταχύτητα με την οποία εξαλείφουμε τα είδη», είπε.

Η Κόκκινη Λίστα της Διεθνούς Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (IUCN) περιλαμβάνει πάνω από 48.000 είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, από τα 172.600 είδη που έχουν αξιολογηθεί. Οι εκτιμήσεις για το πόσα είδη εξαφανίζονται κάθε χρόνο ποικίλλουν, εν μέρει επειδή πολλά είδη παραμένουν άγνωστα ή δεν έχουν επισήμως αναγνωριστεί. Ο Λαμ δήλωσε ότι στόχος είναι να διατηρούνται πολλαπλά δείγματα από κάθε είδος, ώστε να διασφαλίζεται η γενετική ποικιλομορφία - βασικός παράγοντας για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των πληθυσμών.

Υποστήριξε ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για τη διάσωση των απειλούμενων ζώων, περιγράφοντας πολλά από αυτά ως είδη-κλειδιά στα οικοσυστήματά τους. Η απώλεια ενός είδους μπορεί να αποσταθεροποιήσει ένα περιβάλλον, προκαλώντας υπερπληθυσμό ή εξαφάνιση άλλων ειδών, με επιπτώσεις που διαχέονται σε όλη την τροφική αλυσίδα. «Χάνουμε επίσης τεράστιες ποσότητες δεδομένων όταν ένα είδος εξαφανίζεται», είπε. «Τα πουλιά έχουν σημαντικά καλύτερο ανοσοποιητικό σύστημα από εμάς. Άρα θα έπρεπε να το μελετήσουμε, για να δούμε πώς μπορεί να εφαρμοστεί και στους ανθρώπους». «Αν δεν σας ενδιαφέρουν τα ζώα, θα έπρεπε να σας ενδιαφέρουν επειδή βοηθούν τους ανθρώπους», πρόσθεσε.

Μια αντίστοιχη πρωτοβούλια στις ΗΠΑ

Παρά το φιλόδοξο μέγεθος του εγχειρήματος, δεν είναι η μόνη τέτοια εγκατάσταση παγκοσμίως.

Το «Frozen Zoo» της San Diego Zoo Wildlife Alliance περιέχει δείγματα από περισσότερα από 1.300 είδη και υποείδη. Από την ίδρυσή του το 1975, η γενετική επιστήμη έχει εξελιχθεί σημαντικά. Κλώνοι τεσσάρων απειλούμενων ειδών — το άλογο του Πρζεβάλσκι από την Κεντρική Ασία, ο ινδικός γκάουρ, τα βοοειδή μπαντένγκ από τη Νοτιοανατολική Ασία και το μαυροπόδαρο κουνάβι της Βόρειας Αμερικής - έχουν δημιουργηθεί από γενετικό υλικό που φυλάσσεται εκεί. Άλλα έργα περιλαμβάνουν χιλιάδες δείγματα DNA ζώων με διαφορετικές επιστημονικές εφαρμογές σε ζωντανά κύτταρα. Το Frozen Ark, μια φιλανθρωπική οργάνωση, έχει συγκεντρώσει 48.000 δείγματα — κυρίως DNA — συμπεριλαμβανομένων της λεοπάρδαλης του χιονιού και του όρυγα ντάμμα (είδος που έχει εξαφανιστεί στη φύση), σε πολλαπλές τοποθεσίες στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ερωτηθείσα για το βιοθησαυροφυλάκιο της Colossal, η San Diego Zoo Wildlife Alliance δήλωσε στο CNN ότι η επιτάχυνση της «κρυοσυντήρησης ζωντανών κυττάρων» αποτελεί «μια πρωτοφανή ευκαιρία και επείγουσα αναγκαιότητα για τη διασφάλιση του μέλλοντος της βιολογικής ποικιλότητας της Γης», επισημαίνοντας ότι «καμία οργάνωση δεν μπορεί να το κάνει μόνη της».

Η οργάνωση προειδοποίησε ότι τέτοιες προσπάθειες πρέπει να αντιμετωπίσουν ζητήματα ρυθμιστικών πλαισίων, μακροπρόθεσμης διακυβέρνησης και συντονισμού πέρα από πολιτικά σύνορα, καθώς και να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στη συμμόρφωση με διεθνείς πολιτικές και συμφωνίες. «Μια βιώσιμη στρατηγική για τη βιοτραπεζική είναι ένα κατανεμημένο μοντέλο που ευνοεί την ανάπτυξη εθνικής ικανότητας βιοτραπεζών σε χώρες με υψηλή βιοποικιλότητα, σε συνεργασία με ιδρύματα που διαθέτουν μακροχρόνια γνώση και εμπειρία στις συλλογές», πρόσθεσε.

Επιτυχημένα εγχειρήματα ή... πυροτεχνήματα;

Ο Ντούσκο Ίλιτς, καθηγητής επιστήμης βλαστοκυττάρων στο King’s College London, δήλωσε μέσω email ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν επαρκείς δημόσιες πληροφορίες για να αξιολογηθεί το βιοθησαυροφυλάκιο της Colossal και ότι θα ήθελε να δει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το «εύρος (ειδών, τύπους δειγμάτων), τη διακυβέρνηση, την πρόσβαση, τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση και την ενσωμάτωση σε πλαίσια διατήρησης». «Η κρυοτραπεζική από μόνη της δεν ισοδυναμεί με ουσιαστικό αντίκτυπο στη διατήρηση», είπε. «Για το κοινό, τα “παγωμένα ζωολογικά πάρκα” είναι μια ελκυστική ιδέα και βοηθούν στην ευαισθητοποίηση για την απώλεια της βιοποικιλότητας», πρόσθεσε. «Στην πράξη, είναι καλύτερο να θεωρούνται συμπληρωματικά εργαλεία και όχι υποκατάστατα της επιτόπιας διατήρησης, της προστασίας των οικοτόπων ή της διαχείρισης πληθυσμών».

Το νέο εγχείρημα βιοτράπεζας αποτελεί μέρος μιας πρωτοβουλίας εκατομμυρίων στα ΗΑΕ, μια χώρα που πρόσφατα επένδυσε 60 εκατομμύρια δολάρια στην Colossal, η οποία έχει συγκεντρώσει συνολικά 615 εκατομμύρια δολάρια από την ίδρυσή της το 2021.

Το βιοθησαυροφυλάκιο, που βρίσκεται μέσα σε ένα μουσείο στην καρδιά του Ντουμπάι, έχει στόχο να φέρει το κοινό σε άμεση επαφή με τη συνεχιζόμενη επιστημονική εργασία. «Συνεργαζόμαστε με το Μουσείο του Μέλλοντος γιατί θέλουμε να το έχουμε σε κοινή θέα», υποστήριξε ο Λαμ. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε ζωντανά εργαστήρια που θα είναι εκτεθειμένα και να εμπνεύσουμε παιδιά και ανθρώπους να ενθουσιαστούν με την επιστήμη».

Τα 100 πιο απειλούμενα είδη των οποίων δείγματα θα αποθηκευτούν δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας, και καταρτίζονται στο πλαίσιο κοινής ερευνητικής προσπάθειας με τα ΗΑΕ. Η Colossal αναφέρει ότι το βιοθησαυροφυλάκιο αυτό είναι το πρώτο από ένα σχεδιαζόμενο παγκόσμιο δίκτυο τέτοιων εγκαταστάσεων.