Ινδία: Ποιος είναι ο «γκουρού του εγκλήματος» που έχει αποφυλακιστεί 15 φορές... και φυλακιστεί άλλες τόσες

Με ανησυχητική συχνότητα, οι πύλες μιας φυλακής υψίστης ασφαλείας στην Ινδία ανοίγουν για έναν προβεβλημένο γκουρού, καταδικασμένο σε ισόβια για φόνο, επιτρέποντάς του να βγαίνει έξω και να κηρύττει την αρετή στα εκατομμύρια των πιστών του.

Ένας φανταχτερός ιεροκήρυκας με... γούστα ροκ σταρ, ο Γκουρμίτ Ραμ Ραχίμ Σινγκ φυλακίστηκε για πρώτη φορά το 2017 με κατηγορίες για βιασμό και δύο χρόνια αργότερα καταδικάστηκε για φόνο. Παρ’ όλα αυτά, έχει αποφυλακιστεί με άδεια 15 φορές και μέχρι σήμερα έχει περάσει περισσότερες από 400 ημέρες εκτός φυλακής.

Η ιστορία της Ινδίας είναι γεμάτη από χαρισματικές – και συχνά αμφιλεγόμενες – προσωπικότητες που συγκέντρωσαν τεράστια αφοσίωση. Όμως η επαναλαμβανόμενη αποφυλάκιση του Σινγκ θεωρείται από πολλούς μια ζοφερή απόδειξη της διαρκούς ισχύος της πνευματικής επιρροής στη πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου – ένα μέρος όπου, όπως λένε οι επικριτές, η ζυγαριά της δικαιοσύνης μπορεί να γείρει από την τεράστια πολιτική επιρροή και το κεφάλαιο αυτών των λεγόμενων «θεανθρώπων».

Ο Σινγκ αποφυλακίστηκε βάσει νόμου του κρατιδίου Χαριάνα που επιβραβεύει την καλή διαγωγή. Και από τη στιγμή που βγήκε από τη φυλακή στις αρχές Ιανουαρίου, δεν έχασε χρόνο: άρχισε να διαδίδει το ευαγγέλιό του μέσα από μια σειρά νέων τραγουδιών που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ωστόσο, η αποφυλάκιση του γκουρού έχει εξοργίσει συγγενείς των θυμάτων του, μεταξύ των οποίων και ο Ανσούλ Τσατραπάτι, γιος του δημοσιογράφου Ραμ Τσάντερ Τσατραπάτι, τον οποίο ο Σινγκ καταδικάστηκε ότι δολοφόνησε το 2002, επειδή είχε αποκαλύψει καταγγελίες για κακοποίηση εντός της πνευματικής του οργάνωσης, της Dera Sacha Sauda (γνωστής απλώς ως «η Dera»). «Αγωνίζομαι για τον πατέρα μου από το 2002 μέχρι σήμερα», δήλωσε ο Ανσούλ Τσατραπάτι στο CNN. Σε δήλωσή της στο ίδιο μέσο, η Dera ανέφερε ότι ο Σινγκ δικαιούται άδεια όπως χιλιάδες άλλοι κρατούμενοι στο κρατίδιο και ότι δεν του έχει παραχωρηθεί ως «ειδική χάρη ή προνόμιο».

Μια σύντομη βιογραφία του... γκουρού του ποινικού κώδικα

Ο Σινγκ δεν είναι απλώς ένας γκουρού, αλλά ένας πλήρους κλίμακας μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης. Είναι ο πρωταγωνιστής πέντε αυτοπαραγόμενων ταινιών, ανάμεσά τους το «Messenger of God», όπου υποδύεται έναν υπερήρωα που σώζει το έθνος. Η μουσική του παραγωγή είναι εξίσου εκκεντρική, με αποκορύφωμα το viral τραγούδι «Love Charger», το οποίο θεωρείται μεγάλη επιτυχία ανάμεσα στους θαυμαστές του.

Η Dera ιδρύθηκε το 1948 από τον μυστικιστή Μαστάνα Μπαλοχιστάνι στην πόλη Σίρσα του Χαριάνα, κοντά στα σύνορα με το Παντζάμπ – τον σιτοβολώνα της Ινδίας – και το ερημικό κρατίδιο του Ρατζαστάν. Ο βίαιος διαμελισμός της Βρετανικής Ινδίας από τους αποικιοκράτες το 1947 διέλυσε την υποήπειρο, απελευθερώνοντας ένα κύμα βίας καθώς εκατομμύρια Μουσουλμάνοι κατέφευγαν στο νεοσύστατο Πακιστάν και Ινδουιστές και Σιχ κινούνταν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Για τους ανθρώπους του Παντζάμπ και των γύρω περιοχών, η ζωή ορίστηκε από την απώλεια και τον εκτοπισμό.

Μέσα σε αυτό το τοπίο χάους και αποσύνθεσης, η Dera προσέφερε ένα ισχυρό αντίδοτο: κοινότητα και καταφύγιο. Η αποστολή της, σύμφωνα με τον ιστότοπό της, ήταν να δημιουργήσει ένα καταφύγιο για ανθρώπους «κάθε κάστας, θρησκείας και φυλής». Η σύγχρονη μορφή της σφυρηλατήθηκε το 1990 υπό τον τρίτο γκουρού της, τον Σινγκ. Πολύ πριν από τα κηρύγματα, τη λάμψη και τις ποινικές καταδίκες, ο Σινγκ ήταν ο μοναχογιός ενός γαιοκτήμονα σε ένα ήσυχο χωριό του Ρατζαστάν, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της οργάνωσης. Γεννημένος το 1967 σε μια ευσεβή οικογένεια Σιχ, συμμετείχε στη Dera Sacha Sauda από μικρή ηλικία. Ο πατέρας του ήταν ακόλουθος και σε ηλικία επτά ετών το αγόρι μυήθηκε στην ομάδα από τον τότε ηγέτη της, Σαχ Σάτναμ Σινγκ.

Σύμφωνα με τη Dera, η άνοδος του Σινγκ στην εξουσία είναι μια ιστορία θεϊκού χρίσματος. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1990, ο ηλικιωμένος τότε ηγέτης τον όρισε δημόσια διάδοχό του, σε μια στιγμή που, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα, ήταν «πέρα από τη φαντασία ενός κοινού ανθρώπου». Όταν ο νεαρός Σινγκ ανέλαβε τον έλεγχο, άνοιξε ο δρόμος για τη μεταμόρφωση της Dera από πνευματική ομάδα σε μια αμφιλεγόμενη αυτοκρατορία πολλών εκατομμυρίων δολαρίων – με εκτιμώμενη αξία 14,5 δισεκατομμυρίων ρουπιών (161 εκατ. δολάρια) το 2017.

Οι πρώτες καταδίκες και η σύνθεση της ινδικής κοινωνίας

Τον Αύγουστο εκείνης της χρονιάς, ο Σινγκ καταδικάστηκε σε 20 χρόνια φυλάκιση – δύο συνεχόμενες δεκαετείς ποινές – για τον βιασμό δύο ακολούθων του, σε υπόθεση που χρονολογείται από το 1999. Καθώς ανακοινωνόταν η απόφαση, οι οπαδοί του εξαπέλυσαν κύμα βίας σε Παντζάμπ και Χαριάνα. Όχλοι επιτέθηκαν σε τηλεοπτικά βαν και πυρπόλησαν αυτοκίνητα, ενώ τα νοσοκομεία, υπερπλήρη, πάλευαν να περιθάλψουν δεκάδες τραυματίες. Περισσότεροι από 30 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις, προκαλώντας την καταδίκη του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι, ο οποίος επικαλέστηκε την ειρηνική κληρονομιά της χώρας. Η Ινδία, είπε, είναι η πατρίδα του «Γκάντι και του Λόρδου Βούδα».

Δύο χρόνια αργότερα, ο Σινγκ καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για την ενορχήστρωση της δολοφονίας του Τσατραπάτι, του δημοσιογράφου που βοήθησε να αποκαλυφθεί η σεξουαλική κακοποίηση γυναικών εντός της αίρεσής του. Μαζί του καταδικάστηκαν και δύο συνεργάτες του. Για τον γιο του δημοσιογράφου, Ανσούλ Τσατραπάτι, η απόφαση ήταν μια στιγμή βαθιάς ανακούφισης μετά από έναν αγώνα σχεδόν δύο δεκαετιών. «Λένε ότι η καθυστερημένη δικαιοσύνη είναι άρνηση δικαιοσύνης. Υπήρξε καθυστέρηση, αλλά όταν ήρθε η δικαιοσύνη, ήταν μια πολύ συναισθηματική στιγμή για εμάς», είπε. «Ήταν μεγάλη χαρά… ότι έστω και αργά, δικαιωθήκαμε».

Η Ινδία φιλοξενεί μια ευρέως διαδεδομένη πνευματική αγορά, γεμάτη χαρισματικούς «θεανθρώπους» και «θεογυναίκες». Εν μέρει τροφοδοτούμενη από ένα άκαμπτο σύστημα καστών και βαθιά ριζωμένη φτώχεια, πολλοί από αυτούς συγκεντρώνουν ισχυρή λαϊκή στήριξη. Για εκατομμύρια ανθρώπους στο χαμηλότερο κοινωνικό στρώμα, που συχνά έχουν απογοητευτεί από το κράτος, το άσραμ ενός γκουρού προσφέρει μια ελκυστική εναλλακτική: έναν χώρο αξιοπρέπειας, μια κοινότητα που υπόσχεται ισότητα και μια άμεση σύνδεση με το θείο.

Πώς δρουν οι γκουρού

Ο Ραφαέλ Άρον, διευθυντής της Cult Consulting Australia, δήλωσε ότι οι Ινδοί γκουρού αναζητούν οπαδούς στο εξωτερικό, αλλά στην πατρίδα τους βρίσκουν το πιο πιστό ακροατήριο. «Υπήρχε κάτι στην Ινδία που φαινόταν να ευνοεί την ανάπτυξη αυτών των οργανώσεων», είπε ο Άρον, συγγραφέας τριών βιβλίων για τις αιρέσεις. «Υπάρχει μια ιδιαίτερη χαρισματικότητα στους γκουρού. Ξέρουν πώς να χειρίζονται το πλήθος, πώς να κάνουν τον κόσμο να ενδιαφερθεί».

Ένα κοινό στοιχείο για πολλούς από αυτούς, σύμφωνα με τον Άρον, είναι ο ισχυρισμός μυστικής γνώσης – η δύναμη να θεραπεύουν ασθένειες και να λύνουν προβλήματα ζωής. Αυτή η δυναμική έχει γεννήσει ποικίλες μορφές, από τον εκλιπόντα Σάθια Σάι Μπάμπα, που ισχυριζόταν ότι έκανε θαύματα, μέχρι τον Σρι Σρι Ράβι Σάνκαρ, του οποίου η απήχηση βασίζεται στο ιδιαίτερα δημοφιλές Ίδρυμα Art of Living, που προσφέρει γιόγκα και πνευματικές συμβουλές. Μόλις εδραιωθεί η βάση της αφοσίωσης, η ανάπτυξη μπορεί να γίνει εκθετική, σύμφωνα με τον Άρον. «Γίνεται θέμα αριθμών», είπε. «Όταν έχεις μερικές εκατοντάδες, γίνονται χιλιάδες. Οι χιλιάδες γίνονται εκατοντάδες χιλιάδες και μετά εκατομμύρια».

Πολλοί λεγόμενοι θεάνθρωποι έχουν επίσης επαινεθεί για τη φιλανθρωπία τους, για την ανέγερση σχολείων για τους φτωχούς και την ανάπτυξη υποδομών σε μικρά χωριά. Όμως η άνοδός τους συνοδεύτηκε και από έντονη κριτική, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω του πολυτελούς τρόπου ζωής και των ποινικών καταδικών ορισμένων.

Τη δεκαετία του 1980, ο Μπαγκουάν Σρι Ρατζνίς, γνωστότερος ως «Όσο», παρέλαυνε μπροστά στους οπαδούς του με τον στόλο των Rolls-Royce του, φορώντας ρολόγια με διαμάντια και ειδικά σχεδιασμένες ρόμπες. Σήμερα, το κίνημά του θυμίζει λιγότερο διαφώτιση και περισσότερο εγκλήματα – μεταξύ αυτών απάτη μαζικής μετανάστευσης και μια μαζική δηλητηρίαση τροφίμων στο Όρεγκον το 1984, τη μεγαλύτερη βιοτρομοκρατική επίθεση σε αμερικανικό έδαφος. Και ο Ασαράμ Μπάπου, γνωστός ως «Μπαπούτζι» στους πιστούς του, έχτισε μια παγκόσμια αυτοκρατορία με 400 σχολεία και εκατοντάδες χιλιάδες οπαδούς από τη δεκαετία του 1970 – μια κληρονομιά που σήμερα επισκιάζεται από τις καταδίκες του το 2018 και το 2023 για βιασμό και σοδομισμό.

Πώς εμπλέκεται η πολιτική

Παρά ορισμένες ηχηρές ατιμωτικές καταπτώσεις, οι πνευματικοί ηγέτες στην Ινδία χαίρουν ευρείας λατρείας. Και σε μια χώρα όπου η θρησκεία και η πίστη καθορίζουν μεγάλο μέρος της κοινωνίας, η σχέση αυτών των μορφών με τους πολιτικούς συχνά θεωρείται μια καλολαδωμένη συναλλακτική μηχανή. Οι γκουρού μπορούν να προσφέρουν εκατομμύρια αφοσιωμένους ψηφοφόρους ως ενιαίο εκλογικό σώμα και, σε αντάλλαγμα, οι πολιτικοί ενδέχεται να παρέχουν προστασία και ευνοιοκρατία, σύμφωνα με τον Ρόνκι Ραμ, καθηγητή στο Ινστιτούτο Ανάπτυξης και Επικοινωνίας στο Τσαντιγκάρ, ο οποίος έχει ερευνήσει τον Σινγκ και τη Dera Sacha Sauda.

Οι επικριτές επισημαίνουν την οργάνωση ως βασικό ωφελημένο αυτής της σχέσης, μια ομάδα που έχει τελειοποιήσει την τέχνη της μετατροπής της κοινωνικής πρόνοιας σε τεράστια πολιτική επιρροή. Αν και ο δικηγόρος του Σινγκ, Τζιτέντερ Κουράνα, αρνείται κάθε πολιτικό κίνητρο για τις άδειες του πελάτη του, οι προηγούμενες αποφυλακίσεις του συνέπεσαν με κρίσιμες κρατιδιακές εκλογές, τροφοδοτώντας εικασίες ότι η ελευθερία του αποτελεί ανταμοιβή για την εκλογική στήριξη της Dera.

Η πιο πρόσφατη άδεια συμπίπτει με μια μεγάλη γιορτή της πνευματικής του οργάνωσης, τον μήνα ενσάρκωσης του δεύτερου γκουρού της, Σαχ Σάτναμ Σινγκ. Η κυβέρνηση του Χαριάνα έχει στο παρελθόν υπερασπιστεί την αποφυλάκιση του Σινγκ, υποστηρίζοντας ότι η πρόβλεψη για άδεια λειτουργεί ως «εργαλείο επανένταξης» και δίνει στους κρατούμενους την ευκαιρία να «διατηρούν τους δεσμούς τους με την κοινωνία». 

«Είμαι τα πάντα, είμαι Θεός»

Σήμερα, τα κεντρικά της Dera Sacha Sauda αποτελούν μια αυτοτελή αυτοκρατορία, απλωμένη σε 700 στρέμματα. Εντός των τειχών της υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος, με δικές του ιατρικές εγκαταστάσεις, κινηματογράφο, καταστήματα και μεγάλες αναπαραστάσεις εμβληματικών μνημείων, όπως το Ταζ Μαχάλ και ο Πύργος του Άιφελ. Η ομάδα διαθέτει ακόμη και διαδικτυακή επιχείρηση που πουλά προϊόντα με τη δική της επωνυμία, όπως όσπρια, αποξηραμένα φρούτα, καλλυντικά και βαφές μαλλιών. Η προσεκτικά κατασκευασμένη εικόνα του Σινγκ θυμίζει εν μέρει αρχηγό μηχανόβιας συμμορίας και εν μέρει επικό ήρωα, με φανταχτερά γιλέκα και χρυσά δαχτυλίδια. Στο βίντεο του «Love Charger», ο Σινγκ, ντυμένος με ένα γιλέκο στολισμένο με στρας και ένα λιοντάρι στην πλάτη, τραγουδά μπροστά σε ένα πλήθος που τον θαυμάζει.

Η Σουντές Κουμάρι, ακτιβίστρια που βοήθησε τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης του Σινγκ, δήλωσε στο CNN ότι για χρόνια επικρατούσε ένα κλίμα φόβου γύρω από τον γκουρού. «Λέει ότι “είμαι τα πάντα. Είμαι θεός. Πρέπει να κάνετε ό,τι λέω”», θυμήθηκε. «Είναι ένας πολύ ισχυρός άνθρωπος». Για το γεγονός ότι μίλησε ανοιχτά, η Κουμάρι ισχυρίστηκε ότι δέχθηκε απειλές, λέγοντας πως σε έναν κόσμο απόλυτου ελέγχου, η δικαιοσύνη έμοιαζε αδύνατη. «Υπήρχε απόλυτος τρόμος εδώ», είπε. «Δεν υπήρχε ελπίδα ότι θα τιμωρηθεί». 

«Μια πληγή που διαρκώς ανοίγει»

Οπαδοί όπως ο Άμρες Τσάουλα λένε ότι τους ελκύουν οι αρχές της ομάδας, όπως η χορτοφαγία και ο αυστηρός ηθικός κώδικας, ιδιαίτερα η απαγόρευση των ναρκωτικών και του αλκοόλ. «Εστιάζει στο να κηρύττει την αποχή από τα ναρκωτικά… η νεολαία σήμερα παλεύει με τον εθισμό», είπε ο Τσάουλα στο CNN. «Ακολουθούμε αυτούς τους κανόνες. Κανείς στην οικογένειά μου δεν πίνει αλκοόλ ούτε καπνίζει». Ο Τσάουλα ήταν πέντε ετών όταν μυήθηκε στην ομάδα και σήμερα μεταδίδει τις ίδιες αξίες στα παιδιά του. Απέρριψε τις κατηγορίες και τις καταδίκες που οδήγησαν τον Σινγκ στη φυλακή ως «αβάσιμες». «Ακολουθούμε τις καλές του διδασκαλίες και είμαι αυτός που είμαι επειδή ο Γκουρούτζι με ενέπνευσε», είπε, χρησιμοποιώντας έναν παραδοσιακό τιμητικό τίτλο. «Βρίσκω γαλήνη όταν επισκέπτομαι τη Dera», είπε ο Τσάουλα, προσθέτοντας ότι τον κατέκλυσαν τα συναισθήματα όταν αντίκρισε για πρώτη φορά από κοντά τον πνευματικό του ηγέτη. «Δεν μπορώ να το περιγράψω ακριβώς», είπε. «Όλα άλλαξαν για μένα».

Από την αποφυλάκισή του τον περασμένο μήνα, ο Σινγκ έχει κυκλοφορήσει περισσότερα από δύο ντουζίνες νέα τραγούδια στο YouTube. Υπάρχει το «Drugs», ένας ύμνος που κηρύττει την αποχή από τις ουσίες, και το «Charge Me», ένα αίτημα προς το θείο για καθοδήγηση. Πολλά από τα σχόλια κάτω από τα βίντεο περιέχουν ευχές προς τον καταδικασμένο εγκληματία. Ο Σινγκ έχει χρόνο να κυκλοφορήσει μερικά ακόμη κομμάτια πριν λήξει η τρέχουσα άδειά του στις 12 Φεβρουαρίου – αν και η «περιστρεφόμενη πόρτα» του δικαστικού συστήματος στο Χαριάνα σημαίνει ότι θα μπορούσε να βρεθεί ξανά εκτός φυλακής πριν τελειώσει η χρονιά.

Ο Ανσούλ Τσατραπάτι λέει ότι κάθε φορά που ο Σινγκ αποφυλακίζεται, η οικογένειά του βιώνει ένα νέο κύμα οδύνης. «Όλες οι οικογένειες των θυμάτων… νιώθουμε μεγάλο πόνο όταν συμβαίνει αυτό», είπε. «Είναι σαν να ανοίγει ξανά μια πληγή».