«Μανιφέστο» Μερτς: Η παλιά τάξη πραγμάτων έχει τελειώσει, συζήτησα με Μακρόν για μια κοινή πυρηνική αποτροπή

Κατά την ομιλία του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (MSC) ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προχώρησε σε μια ηχηρή προειδοποίηση ότι η παγκόσμια τάξη πραγμάτων όπως την ξέραμε «δεν υπάρχει πλέον». Ο Γερμανός καγκελάριος τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να «γυρίσει τον διακόπτη στο μυαλό της» για να αντιμετωπίσει το χάος μιας νέας εποχής που σημαδεύεται από την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων. 

Αναφερόμενος στη σημερινή κατάσταση τη χαρακτήρισε πιο ζοφερή από το σύνθημα της διάσκεψης («υπό καταστροφή») δηλώνοντας μάλιστα πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας». Όπως υποστήριξε, βρισκόμαστε σε μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από την πλευρά της Ρωσίας και μιας Κίνας που χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της.

«Η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία έχει χαθεί»

Ο Μερτς σημείωσε επίσης ότι η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως χαθεί», ενώ προειδοποίησε ότι αυτή η αστάθεια ωθεί τους ανθρώπους προς «εύκολες και σκληρές απαντήσεις», δοκιμάζοντας τα όρια των δημοκρατικών συστημάτων. Παράλληλα, αναφερόμενος στη γερμανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών έκανε λόγο για ένα «κανονιστικό πλεόνασμα βέλτιστων προθέσεων» που όμως στερούνταν μέσων επιβολή, θέλοντας να ασκήσει αυτοκριτική.

«Η Γερμανία συχνά νουθετούσε και επέπληττε, αλλά δεν ανησυχούσε αρκετά για το γεγονός ότι της έλειπαν τα μέσα για να λύσει το πρόβλημα», τόνισε. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι ενώ το ΑΕΠ της ΕΕ είναι σχεδόν 10 φορές μεγαλύτερο, «η Ευρώπη δεν είναι σήμερα 10 φορές ισχυρότερη από τη Ρωσία».

Ο Καγκελάριος υπογράμμισε τη σημασία της πρώτης γερμανικής ξένης ανάπτυξης στη Λιθουανία, αφού δεσμεύτηκε να καταστήσει την Bundeswehr την ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε σε συζήτηση για το Άρθρο 42 των συνθηκών της ΕΕ περί «αμοιβαίας συνδρομής», ώστε η Ευρώπη να αποτελέσει έναν «αυτόνομο, ισχυρό πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ.
Μάλιστα, όπως αποκάλυψε ξεκίνησε «πρώτες συνομιλίες» με τον Εμανουέλ Μακρόν για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής, το οποίο θα ενσωματωθεί στον πυρηνικό διαμοιρασμό του ΝΑΤΟ.\

«H Ευρώπη πρέπει αποτινάξει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ»

Απευθυνόμενος απευθείας στην αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Μερτς απάντησε στις περσινές επικρίσεις του Τζέι Ντι Βανς, τονίζοντας ότι «η μάχη της κουλτούρας του MAGA στις ΗΠΑ δεν είναι δική μας στην Ευρώπη». Υπογράμμισε ότι η ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη τελειώνει εκεί που παραβιάζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το Σύνταγμα.

«Στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι αρκετά ισχυρές για να προχωρήσουν μόνες τους», προειδοποίησε, συμπληρώνοντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ ήταν «αυτοεπιβαλλόμενη» και ότι η ήπειρος πρέπει να την αποτινάξει το συντομότερο δυνατό.

Ρωσία, Ουκρανία, Γροιλανδία και ΕΕ

Σε ό,τι αφορά την εισβολή στην Ουκρανία, ο Μερτς ξεκαθάρισε πως η σύγκρουση «θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί τουλάχιστον οικονομικά και ενδεχομένως στρατιωτικά». Παράλληλα, ο γερμανός Καγκελάριος άσκησε κριτική στον Βίκτορ Όρμπαν για τις προσωπικές του πρωτοβουλίες με το Κρεμλίνο, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά πως «δεν πέτυχε τίποτα».

Αναφερόμενος στην πρόσφατη ένταση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και τη Δανία για το ζήτημα της Γροιλανδίας, εξέφρασε την «απεριόριστη» στήριξή του στην πρωθυπουργό Φρεντέρικσεν. Επισήμανε πως η Ευρώπη κινείται πλέον με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στις διαπραγματεύσεις της, θεωρώντας πως μια πιο ισότιμη -αν και ενίοτε συγκρουσιακή- σχέση με τις ΗΠΑ θα είναι επωφελής μακροπρόθεσμα.

Τέλος, εκφράστηκε έντονος προβληματισμός για την καθυστέρηση της ευρωπαϊκής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων. Απευθυνόμενος σε χώρες όπως το Μαυροβούνιο, ο Καγκελάριος δήλωσε:

Η γερμανική πλευρά ευελπιστεί πως οι εκλογές στην Ουγγαρία τον προσεχή Απρίλιο θα ανοίξουν τον δρόμο για να αρθούν τα εμπόδια που θέτει η Βουδαπέστη στη διεύρυνση της ΕΕ.

Η φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου γνωστή και ως «Νταβός με όπλα», πραγματοποιείται με φόντο:

• τον πόλεμο στην Ουκρανία,
• την άνοδο της Κίνας,
• τη συζήτηση για νέα πυρηνική ισορροπία στην Ευρώπη,
• και την αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη αμερικανική δέσμευση στο ΝΑΤΟ.

Όλα δείχνουν πως ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς επιχείρησε να κρατήσει ισορροπίες ανάμεσα σε δύο γραμμές: από τη μία, τη διατήρηση της διατλαντικής συμμαχίας από την άλλη, την προετοιμασία της Ευρώπης για ένα σενάριο όπου θα χρειαστεί να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο βάρος ασφάλειας. 

Η γερμανική ηγεσία επαναπροσδιορίζει τη θέση της στη διεθνή σκηνή.

Ρούμπιο: «Ο παλιός κόσμος έχει φύγει»

Σημειώνεται ότι λίγο πριν από την ομιλία Μερτς και καθώς βρισκόταν καθ'οδόν προς το Μόναχο, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αναγνώρισε τη «νέα εποχή» στη γεωπολιτική δηλώνοντας χαρακτηριστικά «Ο παλιός κόσμος έχει φύγει. Ζούμε σε μια νέα εποχή και όλοι πρέπει να επανεξετάσουμε τον ρόλο μας».

Η παρέμβασή του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών έρχεται σε μια περίοδο έντασης στις διατλαντικές σχέσεις: από τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις για τη Γροιλανδία έως τις εμπορικές τριβές και την αυξανόμενη ευρωπαϊκή συζήτηση περί «στρατηγικής αυτονομίας».

«Η ΕΕ να συνεχίσει τις προσπάθειες στην άμυνα χωρίς τον Τραμπ»

Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να συνεχίσουν να παίρνουν περισσότερο τον έλεγχο της δικής τους άμυνας, ακόμη και χωρίς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία, δήλωσε σήμερα στο Γαλλικό Πρακτορείο ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, ο Δημοκρατικός Γκάβιν Νιούσομ.

«Νομίζω πως είναι βιώσιμο και ότι στην πραγματικότητα είναι υγιές», δήλωσε ο Νιούσομ, ο οποίος θεωρείται πιθανό φαβορί των Δημοκρατικών για τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2028, στο περιθώριο της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια.

Νομίζω ότι αυτό είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης και πιστεύω ότι είναι σίγουρα, από την άποψη των Ηνωμένων Πολιτειών, προς το δικό μας συμφέρον επίσης», τονίζει.

Υπό την πίεση του Ντόναλντ Τραμπ, οι ευρωπαϊκές χώρες μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν να αυξήσουν μαζικά τους προϋπολογισμούς τους για την άμυνα ενώ είναι αντιμέτωπες με τη ρωσική απειλή.

Η Ουάσινγκτον απαιτεί από την Ευρώπη για διασφαλίσει τη συμβατική άμυνα της ηπείρου έπειτα από δεκαετίες εξάρτησης από την αμερικανική στρατιωτική ισχύ.

Η κρίση που προκλήθηκε τον περασμένο μήνα από τις διεκδικήσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία έχει ακόμη κλονίσει την εμπιστοσύνη και έχει ενισχύσει την αποφασιστικότητα των Ευρωπαίων ηγετών να ενισχύσουν την άμυνά τους.

Ο Νιούσομ, δεινός επικριτής του Τραμπ, δήλωσε ότι δεν «θέλει να δει την Ευρώπη να στρέφεται προς τον υπόλοιπο κόσμο και να γυρίσει την πλάτη στις ΗΠΑ», επικαλούμενος τις πρόσφατες εμπορικές συμφωνίες που σύναψε η ΕΕ με χώρες της Νότιας Αμερικής και την Ινδία.

«Θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη», δήλωσε.

«Θα πρέπει να επιδείξουμε αποφασιστικότητα και δέσμευση για να ανοικοδομήσουμε τις συμμαχίες και να ανοικοδομήσουμε αυτό που ο πρόεδρος αυτός καταστρέφει σε πραγματικό χρόνο, αλλά είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι αυτό είναι εφικτό και ότι θα γίνει», δήλωσε τέλος ο κυβερνήτης.