Διάσκεψη Μονάχου: Η ομιλία Ρούμπιο, το χειροκρότημα που άργησε να έρθει και η ανακούφιση της Ευρώπης

Παγκόσμιοι ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, συγκεντρώθηκαν στο Μόναχο για τη μεγαλύτερη διάσκεψη ασφάλειας και άμυνας της Ευρώπης.

Το φλέγον ερώτημα που απασχολεί τους πάντες: εξακολουθούν να είναι οι ΗΠΑ σύμμαχος της Ευρώπης;

Όπως σημειώνει και το BBC, η κεντρική ομιλία που όλοι περίμεναν ήταν του Μάρκο Ρούμπιο, υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ. Θα επαναλάμβανε τις επιθέσεις που είχε εξαπολύσει πέρυσι κατά της Ευρώπης ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς; Ή θα κρατούσε πιο συμφιλιωτικό τόνο;

Η αίθουσα ήταν κατάμεστη. Στρατηγοί και ναύαρχοι, παρασημοφορημένοι με τις στολές τους, πρωθυπουργοί και πρόεδροι, διπλωμάτες, πρεσβευτές, μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι ειδικοί τους σύμβουλοι — όλοι περίμεναν με αγωνία να ακούσουν τι είχε να πει ο κορυφαίος διπλωμάτης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

«Είμαστε ένα παιδί της Ευρώπης»

Το χειροκρότημα δεν ήρθε αμέσως. Μάλιστα, στα πρώτα λεπτά, καθώς ο Ρούμπιο έμπαινε στο θέμα, έμοιαζε πολύ με επανάληψη επίθεσης κατά της Ευρώπης. Το ελεύθερο εμπόριο, η μαζική μετανάστευση, οι «πράσινες» πολιτικές για την κλιματική αλλαγή — όλα δέχθηκαν έντονη κριτική. Μίλησε ακόμη και για μια κλιματική... αίρεση που βλάπτει την αμερικανική οικονομία, ενώ επέκρινε και τα Ηνωμένα Έθνη, λέγοντας ότι απέτυχαν να επιλύσουν τις συγκρούσεις στη Γάζα και την Ουκρανία.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, άψογα ντυμένος και περιποιημένος, στάθηκε με το ένα χέρι χαλαρά στην τσέπη του παντελονιού, εκφωνώντας την ομιλία από προετοιμασμένο κείμενο στο βήμα. Στη συνέχεια, όμως, είπε τα λόγια που όλοι στην αίθουσα ήθελαν να ακούσουν: «Το πεπρωμένο μας θα είναι πάντοτε αλληλένδετο με το δικό σας (στην Ευρώπη)». «Το τέλος της διατλαντικής εποχής», συνέχισε, «δεν είναι ούτε ο στόχος μας ούτε η επιθυμία μας... θα είμαστε πάντοτε παιδί της Ευρώπης».

Ο Ρούμπιο μίλησε για «απελευθέρωση της δημιουργικότητας», για κοινούς στόχους στην ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, και για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό που τόσο θαυμάζει — μια ήπειρο που χάρισε στον κόσμο τον Σαίξπηρ, τον Μότσαρτ και τους Rolling Stones (προκαλώντας ένα συγκρατημένο γέλιο). Υπήρχε όμως και μια αιχμή στο τέλος. Αυτό που έχουμε μαζί, είπε, είναι μοναδικό και «εμείς στις ΗΠΑ δεν έχουμε κανέναν σκοπό να είμαστε ευγενικοί και τακτικοί διαχειριστές της ελεγχόμενης παρακμής της Δύσης».

Πώς το υποδέχθηκαν οι παρευρισκόμενοι;

Σε γενικές γραμμές θετικά. Περίπου οι μισοί από το ακροατήριο σηκώθηκαν όρθιοι στο τέλος για να τον χειροκροτήσουν. Υπήρχε σαφώς μια απτή αίσθηση ανακούφισης ότι, μετά τις αναταράξεις των τελευταίων μηνών, με τους δασμούς και την απειλή αμερικανικής διεκδίκησης της Γροιλανδίας, η διατλαντική συμμαχία δεν είχε πεθάνει.

«Ήταν μια καλή ομιλία», είπε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας. «Νομίζω ότι οι Ευρωπαίοι αναστέναξαν με ανακούφιση, γιατί ειπώθηκε ότι η Ευρώπη είναι σημαντική, ότι Ευρώπη και Αμερική είναι πολύ στενά συνδεδεμένες και καλοί σύμμαχοι, και ότι αυτό ισχύει εδώ και πολύ καιρό και θα ισχύει και στο μέλλον».

Δεν αρνήθηκε, ωστόσο, ότι παραμένουν πραγματικές διαφορές πολιτικής σε ορισμένους τομείς μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρώπης. Και ενώ και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη δική της άμυνα, εδώ στο Μόναχο διακρίνεται μια σιωπηρή αγανάκτηση για την άρνηση του Τραμπ να ασκήσει επαρκή πίεση στη Ρωσία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος οδεύει προς το πέμπτο, αιματηρό του έτος.