Θάνατος Ναβάλνι: Τι είναι και πώς δρα η τοξίνη του δηλητηριώδους βατράχου - Τι λέει γιατρός

Ο ρωσικός κρατικός μηχανισμός έχει κατηγορηθεί εδώ και καιρό ότι χρησιμοποιεί εξωτικά δηλητήρια για να δολοφονεί τους αντιπάλους του — είτε τον νευροτοξικό παράγοντα Novichok, είτε ραδιενεργά ισότοπα πλουτωνίου.

Θα μπορούσε ο Αλεξέι Ναβάλνι να έχει σκοτωθεί από την τοξίνη ενός δηλητηριώδους βατράχου;

«Μπορώ να φανταστώ ότι αυτού του είδους τα δηλητήρια είναι ενδιαφέροντα [για τη Ρωσία] επειδή είναι αρκετά δύσκολο να ανιχνευθούν», λέει ο Δρ. Ερίκ Φράνσεν, γιατρός κλινικής τοξικολογίας και φαρμακολογίας στο Τμήμα Κλινικής Φαρμακευτικής του νοσοκομείου Onze Lieve Vrouwe Gasthuis στην Ολλανδία. Ο Δρ. Franssen δήλωσε: «Στα νοσοκομεία δεν μπορούμε να τα ανιχνεύσουμε σε έναν συνηθισμένο τοξικολογικό έλεγχο. Ίσως λοιπόν αυτός να είναι ένας τρόπος να συγκαλυφθούν δηλητηριάσεις».

Πώς δρα η εν λόγω τοξίνη

Το Ηνωμένο Βασίλειο και οι σύμμαχοί του αναφέρουν ότι η τοξίνη προερχόταν από έναν δηλητηριώδη βάτραχο μέλος των Δενδροβατιδών του Ισημερινού. Οι τοξίνες αυτές παράγονται φυσικά για να αποτρέπουν θηρευτές. Το Sky News κατανοεί ότι είναι πιθανό η τοξίνη να κατασκευάστηκε σε εργαστήριο και όχι να λήφθηκε απευθείας από βατράχους. Στους ανθρώπους, οι επιδράσεις είναι θανατηφόρες.

Ο Δρ. Φράνσεν πρόσθεσε: «Δεν γνωρίζουμε πολλά για αυτές τις τοξίνες στους ανθρώπους, γιατί φυσικά δεν μπορείς να πειραματιστείς με τέτοιες τοξίνες στην πραγματική ζωή — μόνο σε ζώα. Υπάρχουν όμως αναφορές ότι άνθρωποι μπορεί να πεθάνουν μέσα σε 10 έως 20 λεπτά από τη λήψη μιας ορισμένης ποσότητας αυτών των τοξινών.

Αυτό μπορεί να γίνει μέσω κατάποσης ή έγχυσης στην κυκλοφορία του αίματος. Υποθέτω ότι τότε έχει άμεση επίδραση στους μύες και στην καρδιά. Παραλύει τους μύες, συμπεριλαμβανομένων και των αναπνευστικών. Τότε τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα πέφτουν δραματικά. Και λόγω καρδιακής ανεπάρκειας, ο εγκέφαλος δεν λαμβάνει πλέον οξυγόνο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. Η ναυτία και ο εμετός είναι παρενέργειες αυτών των τοξινών.»

Η περιγραφή του Δρ. Φράνσεν συνάδει με φωτογραφίες που δημοσίευσε το ίδρυμα του Ναβάλνι από το κελί της φυλακής όπου αρρώστησε: ο εμετός είναι εμφανής.

Το χρονικό της υπόθεσης Ναβάλνι

Ο Ναβάλνι ήταν πολιτικός αντιφρονών που αμφισβήτησε τον Πούτιν. Επέζησε από δηλητηρίαση με τον νευροτοξικό παράγοντα Novichok. Όταν επέστρεψε στη Ρωσία το 2021, φυλακίστηκε και καταδικάστηκε με χαλκευμένες κατηγορίες.

Τον Δεκέμβριο του 2023 μεταφέρθηκε από φυλακή έξω από τη Μόσχα σε ποινική αποικία στον ρωσικό Άπω Βορρά, στο Χαρπ: την αποικία «Polar Wolf», γνωστή για τις σκληρές συνθήκες της, με δυνατότητα κράτησης περίπου 1.000 κρατουμένων. Παρά τις συνθήκες αυτές, ο Ναβάλνι φαινόταν υγιής -και ευδιάθετος- σε δικαστική εμφάνιση στις 15 Φεβρουαρίου 2025, πριν από τον θάνατό του. Πέθανε την επόμενη ημέρα.

Η αρχική ρωσική εξήγηση ήταν ότι έχασε τις αισθήσεις του μετά από έναν περίπατο. Το σώμα του επιστράφηκε στην οικογένειά του οκτώ ημέρες μετά τον θάνατό του. Η επίσημη ιατροδικαστική έκθεση κατέληξε ότι η αιτία θανάτου ήταν υψηλή αρτηριακή πίεση λόγω χρόνιας αρρυθμίας.

Η ανατροπή στην υπόθεση

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η χήρα του, Γιούλια Ναβάλναγια, έκανε μια δραματική αποκάλυψη. Έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Τον Φεβρουάριο του 2024 καταφέραμε να αποκτήσουμε δείγματα βιολογικού υλικού του Αλεξέι και να τα μεταφέρουμε με ασφάλεια στο εξωτερικό. Εργαστήρια σε τουλάχιστον δύο χώρες εξέτασαν ανεξάρτητα αυτά τα δείγματα και κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: ο Αλεξέι δολοφονήθηκε — πιο συγκεκριμένα, δηλητηριάστηκε.»

Ο Δρ. Φράνσεν δήλωσε ότι αυτού του είδους οι εξετάσεις είναι εφικτές. «Κανονικά, όταν κάποιος πεθαίνει, γίνεται νεκροψία και το σώμα ψύχεται, ώστε να μην αποδομηθούν οι τοξίνες μετά τον θάνατο και να μπορούν να ανιχνευθούν. Είναι δυνατόν να μετρηθούν επίπεδα τοξινών σε ιστούς. Αυτό μπορεί να αφορά τους πνεύμονες, την καρδιά, το αίμα ή τα ούρα. Μπορεί επίσης να ανιχνευθούν όχι μόνο οι αρχικές ουσίες αλλά και οι μεταβολίτες τους, οι οποίοι παραμένουν περισσότερο στον οργανισμό».

Τα αποτελέσματα αυτών των εργαστηριακών εξετάσεων αποκαλύφθηκαν πλέον από τη Βρετανία και τους συμμάχους της. Οι ρωσικές αρχές επιμένουν ότι ο θάνατος του Ναβάλνι ήταν φυσικός.