Το τέλος της διατλαντικής «πίστης»: Γιατί το ήπιο μήνυμα Ρούμπιο δεν πείθει πλέον την Ευρώπη;

«Τόσο οι ιστορίες μας όσο και οι μοίρες μας θα είναι πάντα συνδεδεμένες». Το Σάββατο, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έστειλε ένα πολύ θετικό μήνυμα, εκ πρώτης όψεως, στους Ευρωπαίους συμμάχους στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, μόλις ένα μήνα μετά από τη σύγκρουση ΗΠΑ- ΕΕ για τη Γροιλανδία και με πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες να μιλούν πλέον ανοιχτά για επιδείνωση των Διατλαντικών σχέσεων.

Και ο τόνος του ήταν πολύ πιο ήπιος από ό,τι η ομιλία του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι ντι Βανς πριν από ένα χρόνο, ο οποίος αιφνιδίασε την παγκόσμια πολιτική ελίτ, μιλώντας με βαρείς χαρακτηρισμούς για την προσέγγιση της Ευρώπης στην ελευθερία του λόγου, τη μετανάστευση και την ασφάλεια.

Παρόλα αυτά, και ενώ η συμμαχία συνεχίζει να λειτουργεί, η παλιά τάξη πραγμάτων που ένωνε τις δύο πλευρές του Ατλαντικού για δεκαετίες, έχει καταρρεύσει.

Δεν υπάρχει συναίνεση για το πώς μπορεί να προχωρήσει η σχέση, δεδομένων των τακτικών κραδασμών που η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίζει να προκαλεί στο σύστημα.

Γιατί ακόμη και αν ο Ρούμπιο ήταν πιο ήπιος συγκριτικά με τον περσινό Τζει ντι Βανς, η ομιλία του ήταν διατυπωμένη με όρους αίματος και εδάφους που είναι οικεία στους υποστηρικτές του κινήματος MAGA, βασισμένη σε κοινά (συχνά οικονομικά) συμφέροντα και όχι στις κοινές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου που είχαν κρατήσει τη συμμαχία ενωμένη τις προηγούμενες δεκαετίες.

«Είμαστε δεμένοι μεταξύ μας με τους βαθύτερους δεσμούς που θα μπορούσαν να μοιραστούν τα έθνη, σφυρηλατημένους από αιώνες κοινής ιστορίας, χριστιανικής πίστης, πολιτισμού, κληρονομιάς, γλώσσας, καταγωγής και τις θυσίες που έκαναν μαζί οι πρόγονοί μας για τον κοινό πολιτισμό του οποίου έχουμε γίνει κληρονόμοι», είπε ο Ρούμπιο.

Το ρήγμα βαθαίνει 

Η απάντηση των Ευρωπαίων ηγετών ήταν ευγενική - κανείς δεν θέλει να σπάσει τους εναπομείναντες δεσμούς με τις ολοένα και πιο απρόβλεπτες Ηνωμένες Πολιτείες, των οποίων τα στρατεύματα, τα πυρηνικά όπλα και οι στρατιωτικές δυνατότητες εξακολουθούν να παρέχουν στην ήπειρο κρίσιμη ασφάλεια έναντι της Ρωσίας.

Η εμπιστοσύνη ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΕ έχει κλονιστεί και το ρήγμα μοιάζει να βαθαίνει όλο και περισσότερο.

ΟΙ Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να χτίσουν την άμυνά τους μόνοι τους μακροπρόθεσμα με το Γερμανό Καγκελάριο Μερτς να δηλώνει από το Μόναχο ότι «η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες... δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που υπήρχε κάποτε», αν και όπως και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφυγε να κάνει λόγο για ρήξη με τις ΗΠΑ.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν - ο οποίος δεν ανέφερε ούτε μία φορά το ΝΑΤΟ στην ομιλία του - δήλωσε στο κοινό ότι «η Ευρώπη πρέπει να γίνει μια γεωπολιτική δύναμη. Πρέπει να επιταχύνουμε και να υλοποιήσουμε όλα τα στοιχεία μιας γεωπολιτικής δύναμης: άμυνα, τεχνολογίες και μείωση των κινδύνων από όλες τις μεγάλες δυνάμεις».

Η Γαλλία, η Γερμανία και η Σουηδία σπάνε ένα ταμπού και ξεκινούν διστακτικές συνομιλίες για το πώς το ατομικό οπλοστάσιο της Γαλλίας θα μπορούσε να συμβάλει στην ασφάλεια της ηπείρου - λόγω ανησυχίας για την αξιοπιστία της πυρηνικής ομπρέλας της Αμερικής.

Γιατί η Γροιλανδία παραμένει η εστία της πιο βαθειάς συνειδητοποίησης από πλευράς Ευρώπης ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον οι δεδομένοι σύμμαχοι όπως γνώριζαν τα τελευταία 80 χρόνια, παρά το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπαθούν να ρίξουν τους τόνους.

Ανεξαρτήτως του τι θα γίνει τελικά με τη Γροιλανδία, γεγονός είναι ότι η Ευρώπη έχει αποφασίσει να επενδύσει στην άμυνα όσο ποτέ άλλοτε.

Η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, επανεξετάζει το κοινό αμυντικό σύμφωνο της ΕΕ, ενώ ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Andrius Kubilius, επανέλαβε την ιδέα του για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής δύναμης ταχείας αντίδρασης έως και 100.000 στρατιωτών για την αντικατάσταση των Αμερικανών στρατιωτών σε περίπτωση που αποσυρθούν ποτέ από την ήπειρο.

Παρά τα πιο θερμά λόγια των Αμερικανών αξιωματούχων στο Μόναχο, δεν υπάρχει συμφωνία στην Ευρώπη για μία κοινή στρατηγική έναντι των ΗΠΑ.

Ένα πράγμα είναι ευρέως αποδεκτό - η μεταπολεμική συμμαχία όπως ήταν κάποτε έχει εξαφανιστεί.

Δεν έχουν απομείνει παρά λίγες ψευδαισθήσεις, όπως φαίνεται από την επίσκεψη του Ρούμπιο προς την φιλορωσική Ουγγαρία και Σλοβακία.

Η διαφορετική στάση στο Ουκρανικό

Επίσης, δεν πέρασε απαρατήρητο στους Ευρωπαίους ότι ο Ρούμπιο μόλις που ανέφερε τη Ρωσία και την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της ομιλίας του.

Ενώ ο Τράμπ απαιτεί από την Ουκρανία να κάνει παραχωρήσεις προκειμένου να προχωρήσουν οι συνομιλίες, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες λένε ότι θα πρέπει αντ' αυτού να ασκήσει πίεση στη Ρωσία, είτε αυξάνοντας τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο είτε επιβάλλοντας περισσότερες κυρώσεις στη Μόσχα.

Η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ δεν περιλαμβάνει καν ένα τμήμα αφιερωμένο στη Ρωσία.

Και ενώ η κυβέρνηση Μπάιντεν θεωρούσε την υποστήριξή της στην αυτοάμυνα της Ουκρανίας έναντι της ρωσικής επιθετικότητας τόσο ως στρατηγικό συμφέρον όσο και ως ηθικό καθήκον, ο Τραμπ και η ομάδα του συχνά επιδεικνύουν συμπάθεια για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η ιδέα ότι η Ευρώπη πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες, λοιπόν, είναι ήδη και δεδομένων των συνθηκών, ευρέως αποδεκτή.

«Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να είμαστε αφελείς», δήλωσε ο επικεφαλής της Διάσκεψης για την Ασφάλεια Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ. «Η μετάβαση θα πάρει χρόνο».