Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πώς το Ιράν χρησιμοποιεί φθηνά drones για να σπείρει το χάος

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι πύραυλοι του Ιράν και η πυραυλική του βιομηχανία θα «εξαφανίζονταν ολοκληρωτικά» όταν οι ΗΠΑ άρχισαν να εξαπολύουν αεροπορικές επιδρομές στη χώρα το Σάββατο (28/2) — αλλά δεν ανέφερε τίποτα για τα drones της.

Έξι ημέρες αργότερα, το Ιράν έχει εκτοξεύσει περισσότερα από 2.000 drones χαμηλού κόστους εναντίον στόχων σε όλη τη Μέση Ανατολή, σε μια προσπάθεια να υπερφορτώσει τα συστήματα άμυνας και να προκαλέσει χάος στην περιοχή.

Αυτά τα drones τύπου «καμικάζι», γνωστά ως Shahed, μεταφέρουν εκρηκτικά που πυροδοτούνται κατά την πρόσκρουση και μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές. Η πιο θανατηφόρα επίθεση μέχρι στιγμής εναντίον αμερικανικών δυνάμεων έγινε όταν ένα drone έπληξε μια βάση στο Κουβέιτ, σκοτώνοντας έξι Αμερικανούς στρατιώτες.

Η τακτική της περιφερειακής πίεσης

Οι περισσότερες επιθέσεις έχουν στοχεύσει συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, οι οποίοι φιλοξενούν σε κάποιο βαθμό αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό και εξοπλισμό. Ωστόσο, έχουν στοχοποιηθεί επίσης πρεσβείες, βασικές ενεργειακές υποδομές, εμπορικά αεροδρόμια και πολυτελή ξενοδοχεία. Ορισμένες επιθέσεις έγιναν σε πυκνοκατοικημένες πόλεις, προκαλώντας φόβο στους δρόμους και ανησυχία στις κυβερνήσεις των κρατών του Κόλπου. Ορισμένοι ειδικοί λένε ότι αυτό ίσως αποτελεί μέρος μιας ιρανικής στρατηγικής για «επιβολή τρόμου» και άσκηση πίεσης στις ΗΠΑ ώστε να τερματίσουν γρήγορα τη σύγκρουση.

Ένα βίντεο που επαληθεύτηκε από το BBC δείχνει ένα ιρανικό drone να κατεβαίνει με μεγάλη ταχύτητα πριν χτυπήσει κάτι που φαίνεται να είναι εγκατάσταση ραντάρ στα κεντρικά γραφεία του Πέμπτου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στη Μανάμα, πρωτεύουσα του Μπαχρέιν, στέλνοντας συντρίμμια στον αέρα και προκαλώντας την κατάρρευση της κατασκευής. Ένα άλλο βίντεο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δείχνει ένα drone να προσκρούει σε ξενοδοχείο στο Παλμ Τζουμέιρα, το πολυτελές τεχνητό νησί του Ντουμπάι, προκαλώντας τεράστια έκρηξη και έναν δυνατό κρότο που ακούστηκε σε όλη την πόλη.

Οι επιθέσεις με drones στον ενεργειακό τομέα της περιοχής ήταν ιδιαίτερα σοβαρές. Το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στο Ρας Τανούρα στις ακτές του Κόλπου σταμάτησε την παραγωγή αφού ξέσπασε πυρκαγιά από συντρίμμια drone που καταρρίφθηκε. Στο Κατάρ, ο μεγαλύτερος τερματικός σταθμός εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο έκλεισε επίσης αφού έγινε στόχος ιρανικών drones.

Η διακριτική «ιδιοφυία» των Shahed

Τα drones προκαλούν σημαντικές ζημιές στην περιοχή, παρόλο που έχουν απλό σχεδιασμό και χαμηλό κόστος παραγωγής. Το drone μεγάλης εμβέλειας Shahed-136 που κατασκευάζεται στο Ιράν εκτιμάται ότι κοστίζει μεταξύ 20.000 και 50.000 δολαρίων.

Σε αντίθεση με πολλά εμπορικά drones, το Shahed δεν μπορεί να χειριστεί εξ αποστάσεως όταν βρίσκεται στον αέρα. Αντίθετα, προγραμματίζεται πριν από την εκτόξευση ώστε να ακολουθεί συγκεκριμένη διαδρομή προς τον στόχο χρησιμοποιώντας σύστημα δορυφορικής πλοήγησης. Με μέγιστη εμβέλεια 2.500 χιλιομέτρων, θα μπορούσε θεωρητικά να πετάξει από την Τεχεράνη έως την Αθήνα. Αν και δεν είναι ιδιαίτερα γρήγορο — ειδικά σε σύγκριση με τους βαλλιστικούς πυραύλους — το λεπτό προφίλ του και η δυνατότητα να πετά σε χαμηλό ύψος το καθιστούν δύσκολο να εντοπιστεί από ραντάρ και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης που επικεντρώνονται κυρίως στην απειλή πυραύλων.

Το Shahed έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς από τη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία για επιθέσεις σε πυκνοκατοικημένες πόλεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις με καταστροφικά αποτελέσματα. Το Ιράν έχει εξάγει τα drones Shahed στον σύμμαχό του τα τελευταία χρόνια και η Ρωσία πλέον παράγει δικές της παραλλαγές βασισμένες στο ιρανικό σχέδιο.

Lucas, τα Shahed του Θείου Σαμ

Ο Μικ Μάλροϊ, πρώην πεζοναύτης των ΗΠΑ, παραστρατιωτικός αξιωματικός της CIA και πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργού Άμυνας για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε στο BBC ότι τα drones αυτά έχουν «αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά» σε προηγούμενες συγκρούσεις — σε τέτοιο βαθμό ώστε οι ΗΠΑ να αναπτύξουν τη δική τους έκδοση. Γνωστό ως Lucas, το αμερικανικό drone χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε μάχη τις τελευταίες ημέρες. Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι πήραν τον ιρανικό σχεδιασμό, «τον βελτίωσαν και τον χρησιμοποίησαν εναντίον του Ιράν».

Οι ΗΠΑ δεν έχουν ανακοινώσει πόσα drones έχουν αναπτύξει, αλλά δημοσιεύονται στοιχεία για το πόσα εκτοξεύει το Ιράν. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα λένε ότι πάνω από 1.000 ιρανικά drones έχουν εκτοξευθεί εναντίον τους μέχρι στιγμής, από τα οποία μόνο 71 πέρασαν την αεράμυνα της χώρας. Ωστόσο κάθε αναχαίτιση έχει μεγάλο κόστος. Τα drones Shahed μπορούν να καταρριφθούν με διάφορους τρόπους — όπως συστήματα παρεμβολής GPS και όπλα λέιζερ — αλλά πολλά από αυτά καταρρίπτονται σήμερα με πυραύλους από μαχητικά αεροσκάφη ή ακριβά αντιαεροπορικά συστήματα.

Όταν το Ιράν επιτέθηκε στο Ισραήλ με εκατοντάδες drones το 2024, αναφέρθηκε ότι το Βασιλικό Πολεμικό Αεροπορικό Σώμα του Ηνωμένου Βασιλείου χρησιμοποίησε μαχητικά αεροσκάφη για να καταρρίψει ορισμένα από αυτά με πυραύλους που εκτιμάται ότι κοστίζουν περίπου 200.000 λίρες ο καθένας. Το να αναγκάσει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να ξοδεύουν τα αποθέματα αναχαίτισης είναι μέρος της στρατηγικής του Ιράν στη χρήση drones και πυραύλων, σύμφωνα με τον Νίκολας Καρλ, ειδικό για το Ιράν στο think tank American Enterprise Institute.

Κορεσμός αεροάμυνας εναντίον εξάντλησης αποθεμάτων

Ωστόσο, ο Καρλ είπε ότι το καθεστώς προσπαθεί επίσης να «επιβάλει τρόμο και ψυχολογική πίεση» στις ΗΠΑ και στους περιφερειακούς τους εταίρους, προκειμένου να αναγκάσει τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να συμφωνήσει σε μια κατάπαυση πυρός.

Το πόσο καιρό μπορεί το Ιράν να διατηρήσει αυτή την πίεση δεν είναι σαφές. Πιστεύεται ότι είχε μαζική παραγωγή δεκάδων χιλιάδων drones Shahed πριν από τον πόλεμο, αλλά δεν είναι γνωστό πόσο από αυτό το απόθεμα παραμένει άθικτο μετά από ημέρες αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων. Πλάνα που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα (2/3) από το Πρακτορείο Ειδήσεων Fars, που συνδέεται με το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, δείχνουν σειρές από drones μέσα σε αυτό που φαίνεται να είναι υπόγειο καταφύγιο — αλλά δεν είναι γνωστό πότε γυρίστηκε το βίντεο.

Την Πέμπτη (5/3), ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε ότι ο αριθμός των drones που εκτοξεύει το Ιράν έχει μειωθεί κατά 83% από την πρώτη ημέρα των συγκρούσεων, ενώ η χρήση βαλλιστικών πυραύλων έχει μειωθεί κατά 90%. «Το Ιράν δυσκολεύεται να διατηρήσει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones και αυτό μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερο τις επόμενες ημέρες καθώς συνεχίζεται η στρατιωτική πίεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ», πρόσθεσε ο Καρλ.

Δείτε όλες τις εξελίξεις στο liveblog του ethnos.gr.