Πώς ένα μικροσκοπικό κομμάτι βρύου έλυσε έγκλημα δεκαετιών στις ΗΠΑ - Η κινηματογραφική εξιχνίαση

Ήταν ένα ιδιαίτερα αποτρόπαιο έγκλημα. Τέσσερις εργαζόμενοι σε ένα νεκροταφείο κοντά στο Σικάγο ξέθαψαν περισσότερες από 100 σορούς και μετέφεραν τα λείψανα σε άλλο σημείο μέσα στον χώρο, προκειμένου να πουλήσουν ξανά τους τάφους για κέρδος.

Τώρα, σχεδόν δύο δεκαετίες αφότου αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο στο Νεκροταφείο Μπερ Όουκ στο Άλσιπ του Ιλινόις, επιστήμονες δημοσίευσαν λεπτομέρειες για το πώς ένα μικροσκοπικό κομμάτι βρύου έγινε κρίσιμο εγκληματολογικό στοιχείο που βοήθησε να καταδικαστούν οι τυμβωρύχοι.

Ο Ματ φον Κόνρατ, επικεφαλής των βοτανικών συλλογών στο Μουσείο Field στο Σικάγο, ενεπλάκη στην υπόθεση το 2009 όταν δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από το FBI. «Με ρώτησαν αν γνωρίζω για τα βρύα και έφεραν τα αποδεικτικά στοιχεία στο μουσείο», είπε στον Guardian.

Η απαρχή της έρευνας

Έρευνα της τοπικής αστυνομίας είχε εντοπίσει ανθρώπινα λείψανα θαμμένα κάτω από λίγα εκατοστά χώματος στο νεκροταφείο, έναν χώρο με τεράστια ιστορική σημασία. Εκεί είναι θαμμένοι αρκετοί σημαντικοί Αφροαμερικανοί, μεταξύ των οποίων ο Έμετ Τιλ, του οποίου η δολοφονία το 1955 έγινε καταλύτης για το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων, καθώς και η τραγουδίστρια μπλουζ Ντάινα Ουάσινγκτον.

Μαζί με τα ξαναθαμμένα λείψανα, οι εγκληματολογικοί ειδικοί εντόπισαν διάφορα φυτά, μεταξύ των οποίων και ένα κομμάτι βρύου περίπου στο μέγεθος μιας άκρης δαχτύλου. Ελπίζοντας ότι θα βοηθούσε να λυθεί η υπόθεση, το FBI ζήτησε από τον φον Κόνρατ να προσδιορίσει από πού προερχόταν το βρύο και πόσο καιρό βρισκόταν εκεί.

Αφού εξέτασαν το βρύο κάτω από μικροσκόπιο και το συνέκριναν με αποξηραμένα δείγματα από τη συλλογή του μουσείου, οι επιστήμονες το ταυτοποίησαν ως κοινό βρύο τσέπης, γνωστό επιστημονικά ως Fissidens taxifolius. Μια έρευνα στο νεκροταφείο έδειξε ότι το είδος αυτό δεν φύτρωνε στο σημείο όπου βρέθηκαν τα πτώματα, αλλά ήταν άφθονο σε μια ελαφρώς σκιερή περιοχή κάτω από μερικά δέντρα, όπου η αστυνομία υποψιαζόταν ότι είχαν αρχικά ξεθαφτεί τα σώματα. Το βρύο είχε προφανώς μεταφερθεί μαζί με τα πτώματα.

Ο προσδιορισμός της στιγμής του εγκλήματος

Αλλά πότε διαπράχθηκε το έγκλημα; Η απάντηση βρισκόταν σε μια ιδιαιτερότητα της βιολογίας των βρύων. «Αυτό είναι το εντυπωσιακό με τα βρύα», είπε ο φον Κόνρατ. «Όταν εμείς πεθαίνουμε, πεθαίνουμε. Αλλά με τα βρύα είναι παράξενο. Ακόμη κι όταν νομίζουμε ότι είναι νεκρά, μπορούν να έχουν ενεργό μεταβολισμό». Ο μεταβολισμός μειώνεται αργά με τον χρόνο καθώς τα κύτταρα πεθαίνουν σταδιακά.

Ένας τρόπος μέτρησης του μεταβολισμού των βρύων είναι να τα εκθέτεις σε φως και να παρατηρείς πόσο απορροφάται από τη χλωροφύλλη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφής μέσω της φωτοσύνθεσης και πόσο φως επανεκπέμπεται. Οι επιστήμονες έκαναν δοκιμές στο βρύο που βρέθηκε μαζί με τα σώματα, σε ένα φρέσκο δείγμα από το νεκροταφείο, καθώς και σε άλλα δείγματα από τη συλλογή του μουσείου. «Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το βρύο είχε θαφτεί για λιγότερο από 12 μήνες και αυτό ήταν σημαντικό, γιατί όλη η υπερασπιστική γραμμή των κατηγορουμένων ήταν ότι το έγκλημα είχε γίνει πριν από την πρόσληψή τους. Υποστήριζαν ότι είχε συμβεί πολλά χρόνια νωρίτερα», είπε ο φον Κόνρατ.

Ο Νταγκ Σέκομπ, πρώην πράκτορας του FBI που εργάστηκε στην υπόθεση και συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε ότι το φυτικό υλικό από το νεκροταφείο ήταν «καθοριστικό» για την εξασφάλιση των καταδικών όταν η υπόθεση έφτασε στο δικαστήριο. Ο φον Κόνρατ δεν περίμενε ποτέ ότι θα εργαζόταν σε πραγματική εγκληματική υπόθεση. Τώρα όμως θέλει να αναδείξει πόσο σημαντικά μπορεί να είναι τα βρύα στις εγκληματολογικές έρευνες. «Δεν είχα ιδέα ότι θα χρησιμοποιούσαμε την επιστήμη μας και τις συλλογές μας με αυτόν τον τρόπο», είπε. «Αυτό δείχνει πόσο σημαντικές είναι οι συλλογές φυσικής ιστορίας. Ποτέ δεν ξέρουμε πώς μπορεί να τις χρησιμοποιήσουμε στο μέλλον».