Τραμπ - Νετανιάχου: Ο εκνευρισμός για τις επιθέσεις σε ιρανικά κοιτάσματα και το μεγάλο διακύβευμα των ΗΠΑ

«Ρήγματα» στις σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου έχουν εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα, καθώς μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν στο Ιράν, οι γραμμές ΗΠΑ και Ισραήλ είναι διαφορετικές.

Το BBC σε ανάλυσή του επιχειρεί να αποκωδικοποίησει τις «ταραγμένες» σχέσεις των δύο ηγετών.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέδωσε μια - ως συνήθως - έντονα διατυπωμένη δήλωση μετά τις επιθέσεις σε ένα μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου που μοιράζονται το Ιράν και το Κατάρ την Τετάρτη (18/3).

Το Ισραήλ χτύπησε το South Pars του Ιράν – μέρος του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο – και η Τεχεράνη αντεπιτέθηκε πλήττοντας μια ενεργειακή εγκατάσταση στο Κατάρ, με τα χτυπήματα να οδηγούν σε εκτόξευση των τιμών ενέργειας.

Όπως σημειώνει το BBC, στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης του Truth Social, ο Τραμπ απείλησε ξανά το Ιράν και δήλωσε ότι δεν γνώριζε τα σχέδια του Ισραήλ για την επίθεση. Τι μας λέει λοιπόν η γλώσσα που χρησιμοποίησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ για την πορεία του πολέμου και για το βαθμό στον οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι ευθυγραμμισμένες στη στρατηγική και τους στόχους τους;

Οι ΗΠΑ «δεν ήξεραν τίποτα» για την επίθεση

Ο Τραμπ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ «δεν ήξεραν τίποτα για αυτή την συγκεκριμένη επίθεση». Αυτό έρχεται σε αντίθεση με πολλές δημοσιογραφικές αναφορές στο Ισραήλ μετά την επίθεση.

Η επίθεση «συντονίστηκε εκ των προτέρων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και… συμφωνήθηκε μεταξύ του πρωθυπουργού [Μπενιαμίν] Νετανιάχου και του προέδρου Τραμπ», ανέφερε η κεντρώα εφημερίδα Yedioth Ahronoth. Η δεξιά εφημερίδα Israel Hayom προχωρά παραπέρα, λέγοντας ότι «ο πρόεδρος Τραμπ συζήτησε την επικείμενη ισραηλινή επίθεση στην [ιρανική παράκτια πόλη] Ασαλούγε με ηγέτες τριών χωρών του Περσικού Κόλπου το Σαββατοκύριακο». Όπως συχνά συμβαίνει με τις δηλώσεις του Τραμπ, δεν είναι εύκολο να γνωρίζει κανείς πού βρίσκεται η αλήθεια.

Μετά τα δημοσιεύματα, ο Νετανιάχου ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ έδρασε μόνο του χτυπώντας το ιρανικό κοίτασμα South Pars.

Η επιλογή των λέξεων για να περιγράψει την ισραηλινή επίθεση είναι επίσης αποκαλυπτική. «Από θυμό», λέει, το Ισραήλ «αντέδρασε βίαια» εναντίον του κοιτάσματος φυσικού αερίου. Αυτή είναι η γλώσσα που συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιες από τις πιο άγριες αντιδράσεις του Ιράν – όχι μια προσεκτικά μελετημένη στρατιωτική επιχείρηση ενός στενού συμμάχου. Μήπως ο Τραμπ υπονοεί ότι το Ισραήλ ενήργησε απερίσκεπτα;

Ο πρόεδρος των διαβεβαίωσε ότι ζήτησε από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου να μην επιτεθεί σε ιρανικά ενεργειακά κοιτάσματα και εκείνος συμφώνησε να μην το κάνει.

«Του είπα “Μην το κάνεις αυτό” και δεν θα το κάνει» είπε ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο.

Το Ισραήλ δεν θα κάνει «άλλες επιθέσεις» στο πεδίο φυσικού αερίου

Η χρήση κεφαλαίων γραμμάτων από τον Τραμπ είναι διάσημη, αλλά σε αυτήν την εκτενή ανάρτηση καταφεύγει σε όλα τα κεφαλαία μόνο μια φορά: «ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΟΥΝ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ στο εξαιρετικά σημαντικό και πολύτιμο κοίτασμα του Νότιου Παρς», γράφει, «εκτός αν το Ιράν απερίσκεπτα αποφασίσει να επιτεθεί σε έναν πολύ αθώο, στην προκειμένη περίπτωση στο Κατάρ».

Για έναν πρόεδρο που θέλει να νιώθει ότι έχει τον έλεγχο, ήταν αυτή η δήλωση αντανάκλαση μιας δέσμευσης που είχε ήδη δοθεί ή μια προειδοποίηση προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου; Όπως συχνά συμβαίνει με τις αναρτήσεις «συνειδησιακής ροής» του Τραμπ στο Truth Social, δεν είναι εύκολο να το πει κανείς. Αλλά η ανάρτηση έρχεται ως συνέχεια σε αναφορές ότι ο Τραμπ είχε εκνευριστεί από επιθέσεις του Ισραήλ σε ιρανικές αποθήκες πετρελαίου νωρίτερα στον πόλεμο.

Επιπλέον, δήλωσε ότι έχει μιλήσει με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ και του έδωσε οδηγία να σταματήσουν οι επιθέσεις σε ιρανικές εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, μια ισραηλινή πηγή που γνωρίζει τα της επίθεσης είπε στο CNN την Τετάρτη (18/3) ότι το Ισραήλ πραγματοποίησε την επίθεση σε συνεννόηση με τις ΗΠΑ, δημιουργώντας έτσι αντίθεση με τον ισχυρισμό του Τραμπ. Μια πηγή των ΗΠΑ είπε επίσης στο CNN ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν «ενήμερες» για την επίθεση.

Ο Τραμπ δήλωσε κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι «ανεξάρτητοι» αλλά «τα βρίσκουν πολύ καλά». «Είναι συντονισμένο. Αλλά κατά καιρούς εκείνος θα κάνει κάτι, και αν δεν μου αρέσει, τότε δεν το κάνουμε πια», πρόσθεσε.

Συμφωνούν οι στόχοι ΗΠΑ και Ισραήλ;

Πιθανότατα θα ήταν λάθος να υπεραναλύσει κανείς μια μόνο μεταμεσονύκτια ανάρτηση του Τραμπ. Οι ισραηλινές αρχές επιμένουν ότι οι δύο χώρες είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένες, ακόμη κι αν περιστασιακά αφήνουν να εννοηθεί ότι υπάρχουν μικρά κενά.

«Είμαστε πλήρως ευθυγραμμισμένοι στους περισσότερους ή σε όλους τους στόχους μας όσον αφορά το Ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν, το Σώμα Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), τα βαλλιστικά και τα πυρηνικά τους προγράμματα», δήλωσε ο Αλεξ Γκάντλερ, εκπρόσωπος της ισραηλινής πρεσβείας στο Λονδίνο, στο BBC την Πέμπτη (19/3) το πρωί. «Θέλουμε το ίδιο πράγμα».

Ωστόσο, ενώ οι δύο σύμμαχοι συμφωνούν σε πολλά, το Ισραήλ ήταν πολύ πιο σταθερό στην επιθυμία του να δει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Ισραηλινοί αξιωματούχοι που επικαλούνται τα μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν την επίθεση στο Νότιο Παρς ως μέρος συνεχιζόμενης προσπάθειας να υπονομευθεί η εξουσία του καθεστώτος. «Η παροχή αερίου στους πολίτες διακόπτεται, και αυτό θα φέρει την εξέγερση πιο κοντά», είπε ένας αξιωματούχος στον Yedioth Ahronoth.

Ο Νετανιάχου δεν έχει κρύψει την πολυετή επιθυμία του να ανατρέψει το Ισλαμικό καθεστώς, το οποίο εκείνος – και πολλοί Ισραηλινοί – θεωρούν ότι έχει σκοπό την καταστροφή του Εβραϊκού κράτους. Ενώ οι ΗΠΑ έχουν επικεντρωθεί στο να μειώσουν την ικανότητα του Ιράν σε πυραύλους και drones, να πλήξουν το ναυτικό του και, τις τελευταίες μέρες, να επιτεθούν σε στόχους κατά μήκος της μακράς ακτογραμμής του Κόλπου, το Ισραήλ έχει στοχεύσει στην εξόντωση ηγετών του Ιράν και σε πλήγματα σε κρατικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένων παραστρατιωτικών μονάδων Μπασίτζ που ευθύνονταν για μεγάλο μέρος της βίαιης καταστολής διαδηλώσεων νωρίτερα φέτος.

Το Ιράν «δεν γνώριζε» τα γεγονότα της επίθεσης

Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ επιμένει ότι το Κατάρ ούτε συμμετείχε ούτε είχε προηγούμενη γνώση των επιθέσεων. Ωστόσο, «δυστυχώς», γράφει, «το Ιράν δεν γνώριζε αυτά τα γεγονότα» πριν αντεπιτεθεί «άδικα και αβάσιμα».

Ο Τραμπ σίγουρα δεν απαλλάσσει το Ιράν, αλλά φαίνεται να υπονοεί ότι η Τεχεράνη δεν είχε πλήρη εικόνα όταν αντεπιτέθηκε – ίσως πίστευε λανθασμένα ότι το Κατάρ συμμετείχε.

Απειλή να «ανατιναχθεί μαζικά» το κοίτασμα φυσικού αερίου του Ιράν

Μέρη της ανάρτησης στο Truth Social είναι κλασικά Τραμπ – απειλές για χρήση πρωτοφανών επιπέδων βίας για να επιβάλει τη θέλησή του. Αν το Ιράν επιτεθεί ξανά στις εγκαταστάσεις LNG [υγροποιημένου φυσικού αερίου] του Κατάρ, προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ «με ή χωρίς τη βοήθεια ή τη συγκατάθεση του Ισραήλ, θα ανατινάξουν μαζικά ολόκληρο το κοίτασμα φυσικού αερίου Νοτίου Παρς με δύναμη που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί».

Ο Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ αγαπούν τέτοιο υπερβολικό ύφος. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο αυτοαποκαλούμενος «πρόεδρος της ειρήνης», χρησιμοποιεί συχνά αυτού του είδους τη ρητορική. Και σίγουρα είναι αλήθεια ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ περισσότερη ζημιά στο Ιράν – και στον λαό του – από ό,τι ήδη έχει. Η αναφορά στη συγκατάθεση του Ισραήλ για την εν λόγω επίθεση, ωστόσο, είναι εντυπωσιακή.

Ήταν αυτή μια επίπληξη προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου – και μια ξεκάθαρη υπενθύμιση για την ανάγκη στενότερης διαβούλευσης στο μέλλον; Με μέλη του κινήματος MAGA να πιστεύουν ήδη ότι το Ισραήλ, όχι οι ΗΠΑ, καθοδηγεί τον πόλεμο, υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένοι επικριτές του προέδρου να δουν αυτήν την δήλωση ως ένα ατυχές φροϋδικό ολίσθημα.

Το διακύβευμα των ΗΠΑ

Αλλά με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να αυξάνονται ξανά, εν μέρει λόγω των τελευταίων διαδοχικών επιθέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, και με λίγα εμφανή σημάδια προόδου για τη διασφάλιση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται ανυπόμονος. Αυτός ο πόλεμος συνεχίζει να του φέρνει απρόσμενα γεγονότα, τα οποία η κυβέρνηση δεν φαίνεται να είχε προβλέψει.

Η υποστήριξη για τον πόλεμο παραμένει εξαιρετικά υψηλή στο Ισραήλ, αλλά κάτω από 50% στις ΗΠΑ. Η σύγκρουση θα μπορούσε να εξασφαλίσει ακόμη μια θητεία στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ να κοστίσει στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ είναι στενοί στρατιωτικοί σύμμαχοι, αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που πολεμούν μαζί σε πόλεμο. Μέσα σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες, έχουν επιτύχει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Αλλά κάθε μέρα που περνά, ο πόλεμος αποδεικνύεται πιο πολύπλοκος από ό,τι πίστευε ο Ντόναλντ Τραμπ.