Πώς ο πόλεμος στο Ιράν λύνει τα προβλήματα του Νετανιάχου και το παρασκήνιο της ρήξης με τον Τραμπ

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πέτυχε εκεί όπου αμέτρητοι προηγούμενοι Ισραηλινοί ηγέτες απέτυχαν: να πείσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να συνταχθούν με το Ισραήλ, εξαπολύοντας στρατιωτικά πλήγματα διαρκείας εναντίον του περιφερειακού του εχθρού, του Ιράν.

Μέχρι στιγμής, οι επιθέσεις αυτές έχουν κοστίσει τη ζωή σε περισσότερους από 1.400 ανθρώπους στο Ιράν, ενώ 1.000 έχουν σκοτωθεί σε ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο, καθώς και δεκάδες άλλοι σε χώρες της περιοχής που επλήγησαν από τη διάχυση της κρίσης, την οποία πολλοί είχαν προβλέψει.

Οι τιμές του πετρελαίου, ένας κρίσιμος παράγοντας για τη διεθνή οικονομία, έχουν ωθηθεί σε νέα υψηλά επίπεδα, φέρνοντας ακόμη πιο κοντά το ενδεχόμενο ελλείψεων και πιθανής επιβολής δελτίου.

Στις ΗΠΑ, νομοθέτες των Δημοκρατικών, καθώς και ορισμένα εξέχοντα μέλη της συνήθως πιστής βάσης υποστηρικτών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, όπως ο δημοσιογράφος Τάκερ Κάρλσον και ο κορυφαίος podcaster Τζο Ρόγκαν, έχουν προχωρήσει σε ανοιχτή εξέγερση. Παράλληλα, δεν υπάρχει καμία σαφής συμφωνία για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια πιθανή λύση του πολέμου ή πώς θα γεφυρωθεί το διπλωματικό ρήγμα που έχει ανοίξει μεταξύ των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων και Δυτικών συμμάχων τους.

Ωστόσο, ελάχιστα από αυτά φαίνεται να απασχολούν τον Νετανιάχου, συγκριτικά με τα οφέλη που αισθάνεται ότι έχει ήδη αποκομίσει από τη σύγκρουση, όπως γράφει το Al Jazeera. Ακολουθεί μια ματιά στο πώς ο πόλεμος στο Ιράν ενδέχεται να λύνει ορισμένα από τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο Ισραηλινός ηγέτης εδώ και χρόνια.

5 προβλήματα του Νετανιάχου που... τα λύνει ο πόλεμος

1. Η ιρανική απειλή
Ο Νετανιάχου προειδοποιούσε εδώ και χρόνια για την απειλή που συνιστά το Ιράν για το Ισραήλ και τον υπόλοιπο κόσμο. Είναι γνωστό πως είχε φτάσει στο σημείο να πάρει μαζί του σχεδιαγράμματα στα Ηνωμένα Έθνη για να υποστηρίξει ότι το Ιράν βρίσκεται κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου, τονίζοντας τους κινδύνους που θα επέφερε κάτι τέτοιο.

Το Ισραήλ αισθανόταν επί μακρόν ανίκανο να βγει νικητής από οποιαδήποτε σύγκρουση με το Ιράν χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ. Και όμως, αυτή η υποστήριξη δεν ερχόταν ποτέ -μέχρι που εμφανίστηκε ο Τραμπ. Πέρυσι, ο Τραμπ συμφώνησε να συμμετάσχει στον πόλεμο του Ισραήλ τον Ιούνιο εναντίον του Ιράν, αλλά κινήθηκε γρήγορα για τον τερματισμό της σύγκρουσης μετά το χτύπημα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Αυτή τη φορά, ωστόσο, ο Τραμπ συμμετείχε στη σύγκρουση από την αρχή.

Η κατάληξη του πολέμου παραμένει άγνωστη, αλλά ο Νετανιάχου θα νιώθει έναν βαθμό επιτυχίας, καθώς κατάφερε τελικά να πείσει τις ΗΠΑ να συμμετάσχουν στον πόλεμο, δημιουργώντας την εικόνα δύο χωρών που λειτουργούν ως άμεσοι εταίροι σε μια σύρραξη. Ακόμη και αν ο πόλεμος δεν οδηγήσει στην πτώση της ιρανικής κυβέρνησης, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει αποδυναμωθεί και ίσως αποτελέσει μικρότερη απειλή για το Ισραήλ μακροπρόθεσμα.

Σε συνδυασμό με την αποδυνάμωση του περιφερειακού «Άξονα της Αντίστασης» του Ιράν -συμπεριλαμβανομένων των σφοδρών επιθέσεων στη λιβανέζικη Χεζμπολάχ και της πτώσης του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία- ο Νετανιάχου μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι το Ισραήλ δεν έχει κανέναν να φοβάται στην περιοχή και αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο ηγεμόνα.

2. Οι δίκες του Νετανιάχου για διαφθορά
Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει σήμερα δίκες για τρεις κατηγορίες διαφθοράς που χρονολογούνται από το 2019. Οι κατηγορίες ότι χειραγωγεί τα γεγονότα για να καθυστερήσει και να παραμερίσει τις ποινικές διαδικασίες εναντίον του, διατρέχουν όλη τη διάρκεια του γενοκτονικού του πολέμου στη Γάζα. Οι αναβολές και οι διακοπές της δίκης συνδέονται συχνά με τα γεγονότα της σύγκρουσης, με τον Νετανιάχου να τα χρησιμοποιεί ως δικαιολογία για να αποφύγει την παρουσία του στις ακροαματικές διαδικασίες.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Νετανιάχου επανέλαβε την προηγούμενη έκκληση του Ντόναλντ Τραμπ προς τον πρόεδρο του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ να του απονείμει χάρη, προκειμένου να αποφύγει τις δίκες και την πιθανή ποινή φυλάκισης 10 ετών που αντιμετωπίζει αν κριθεί ένοχος.

Ο Νετανιάχου δεν έχει αφήσει το θέμα, ακόμη και με τον πόλεμο να μαίνεται εναντίον του Ιράν. Στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου μετά την έναρξη του πολέμου 12 ολόκληρες ημέρες μέσα στη σύγκρουση- χαρακτήρισε τις νομικές διαδικασίες εναντίον του «παράλογο τσίρκο» και δήλωσε ότι ο Χέρτζογκ πρέπει να κάνει «το σωστό» και να κλείσει την υπόθεση, επιτρέποντάς του να αφοσιωθεί πλήρως στον πόλεμο και την περιφερειακή διπλωματία.

«Πρέπει (ο Χέρτζογκ) να δώσει στο Κράτος του Ισραήλ τον χρόνο, και σε εμένα τον χρόνο, να κάνω ό,τι είναι απαραίτητο -όχι μόνο για να νικήσουμε τους εχθρούς μας, αλλά και για να δημιουργήσουμε τεράστιες ευκαιρίες για ειρήνη, ευημερία και συμμαχίες στην περιοχή μας», δήλωσε ο Νετανιάχου στους δημοσιογράφους στις 12 Μαρτίου. «Έρχονται σπουδαία πράγματα και εργάζομαι πάνω σε αυτά αυτή τη στιγμή. Θα ήθελα να είμαι εντελώς απερίσπαστος». Ωστόσο, νωρίτερα την ίδια εβδομάδα, το υπουργείο Δικαιοσύνης του Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι θα ήταν ανάρμοστο να απονεμηθεί χάρη όσο η δίκη του βρίσκεται σε εξέλιξη.

3. Τα εμπόδια στην αναμόρφωση της Δικαιοσύνης
Οι προσπάθειες του Νετανιάχου και των δεξιών συμμάχων του να αναμορφώσουν το δικαστικό σύστημα, αφαιρώντας ουσιαστικά τον ελεγκτικό του ρόλο επί της κυβέρνησης, απορρίπτονται κατηγορηματικά εδώ και χρόνια από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Το ζήτημα κυριάρχησε τους πρώτους μήνες μετά την εκλογική νίκη του Νετανιάχου στα τέλη του 2022, με δεκάδες χιλιάδες Ισραηλινούς να βγαίνουν στους δρόμους για να καταγγείλουν αυτό που αποκάλεσαν «πραξικόπημα». Όμως, αυτό το κίνημα διαμαρτυρίας αποδυναμώθηκε μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, και ο γενοκτονικός πόλεμος στη Γάζα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023.

Παρόλα αυτά, ο Νετανιάχου, ακόμη και εν μέσω του πολέμου κατά του Ιράν, δεν εγκατέλειψε το ζήτημα, αλλά αντίθετα κατηγορείται ότι χρησιμοποιεί τον πόλεμο ως κάλυψη για να προωθήσει αμφιλεγόμενες νομοθεσίες. Στα μέσα Μαρτίου, ο συνασπισμός του άρχισε να προσπαθεί να περάσει νομοσχέδιο στο κοινοβούλιο που θα διαιρούσε και θα περιόριζε τις εξουσίες του γενικού εισαγγελέα, αποδυναμώνοντας τον θεσμό, ενώ παράλληλα θα έδινε στην κυβέρνηση μεγαλύτερο έλεγχο στα μέσα ενημέρωσης της χώρας. Το προτεινόμενο νομοσχέδιο θα δημιουργούσε επίσης μια πολιτικά διορισμένη επιτροπή για τη διερεύνηση των κυβερνητικών αποτυχιών πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.

Απαντώντας στις κινήσεις της κυβέρνησης, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ -ο οποίος στήριξε ένθερμα τον πόλεμο στο Ιράν και ήταν ηχηρός υποστηρικτής της γενοκτονίας στη Γάζα- κατηγόρησε τον πρόεδρο της Βουλής Αμίρ Οχάνα και «όλους τους ακραίους» του συνασπισμού ότι δεν νοιάζονται που το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο. «Ενώ ολόκληρη η χώρα στέκεται ενωμένη, ο συνασπισμός προωθεί την εξτρεμιστική του ατζέντα και κλέβει χρήματα για πολιτικούς σκοπούς», ανέφερε σε δήλωσή του.

4. Η κριτική για τη μεταχείριση των Παλαιστινίων
Η ισραηλινή βία κατά των Παλαιστινίων έχει αυξηθεί κατακόρυφα σε όλη την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ενώ στη Γάζα το Ισραήλ έχει επιβάλει περαιτέρω περιορισμούς σε όσους παραμένουν εγκλωβισμένοι στον θύλακα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

Στις 11 Μαρτίου, τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο απαίτησαν από την ισραηλινή κυβέρνηση να αναλάβει δράση για να σταματήσει η βία στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, η οποία, μέχρι εκείνη τη στιγμή, είχε στοιχίσει τη ζωή σε έξι Παλαιστίνιους από την ημέρα που το Ισραήλ επιτέθηκε στο Ιράν.

Ωστόσο, η βία -συμπεριλαμβανομένης και αυτής από Ισραηλινούς στρατιώτες- συνεχίζεται, και ο απολογισμός των νεκρών ανέρχεται πλέον σε 11 από την αρχή του πολέμου. Περισσότεροι από 1.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Δυτική Όχθη από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Ανάμεσα στους νεκρούς, από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος κατά του Ιράν, ήταν και τα μέλη της οικογένειας Bani Odeh: η μητέρα και ο πατέρας, Waad και Ali, και δύο από τα παιδιά τους, ο πεντάχρονος Mohammad και ο επτάχρονος Othman. Πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν από Ισραηλινούς στρατιώτες ενώ ταξίδευαν στο χωριό Tammun στις 15 Μαρτίου, σε ένα περιστατικό που προκάλεσε διεθνή καταδίκη, αλλά ελάχιστες επιπτώσεις.

Στη Γάζα, ήδη αποδεκατισμένη μετά από δύο χρόνια ολοκληρωτικού σχεδόν πολέμου, η κατάσταση παραμένει απελπιστική. Την Τετάρτη, τα Ηνωμένα Έθνη κάλεσαν εκ νέου το Ισραήλ να χαλαρώσει τους περιορισμούς εν καιρώ πολέμου και να επιτρέψει την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας. Ο επικεφαλής της UNRWA, Φιλίπ Λαζαρινί, προειδοποίησε ότι η δυσανάλογη δράση εκ μέρους των ισραηλινών στρατευμάτων, η οποία διεξάγεται με απόλυτη ατιμωρησία, κανονικοποιείται. Παρ' όλα αυτά, με την προσοχή στραμμένη στο Ιράν, υπάρχει ελάχιστη πίεση στο Ισραήλ να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός του Οκτωβρίου για να επιτρέψει την είσοδο μεγάλων ποσοτήτων ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.

5. Οι εκλογικοί φόβοι του Νετανιάχου
Κυνηγημένος από σκάνδαλα και ευρέως κατηγορούμενος από μεγάλο μέρος της ισραηλινής κοινής γνώμης για τις αποτυχίες του ίδιου και της κυβέρνησής του πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου διέτρεχε τον κίνδυνο να χάσει τις εκλογές που ήταν προγραμματισμένες για αργότερα φέτος, με ό,τι συνέπειες θα είχε αυτό για τις νομικές του περιπέτειες.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διεξήγαγε η εβραϊκή εφημερίδα Maariv λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο Νετανιάχου βρισκόταν σε απόλυτη ισοπαλία με τον πρώην πρωθυπουργό Ναφτάλι Μπένετ. Παρότι ο Νετανιάχου έχει ακόμη πολλή δουλειά μπροστά του, μια πιο πρόσφατη δημοσκόπηση της ίδιας εφημερίδας έδειξε ότι η εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να διαχειριστεί τον πόλεμο αυξήθηκε από το ήδη συντριπτικό 60% (στην αρχή του πολέμου) στο 62%.

Επιπλέον, με την ευρεία δημόσια υποστήριξη για έναν πόλεμο για τον οποίο πολλοί στο Ισραήλ πιστώνουν στον Νετανιάχου ότι έπεισε τις ΗΠΑ να συμμετάσχουν, υπουργοί της κυβέρνησης και αναλυτές αφήνουν πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στα μέσα του έτους. Η ελπίδα του είναι ότι η ώθηση από την εικόνα του ως ισχυρού ηγέτη εν καιρώ πολέμου θα του δώσει το οριστικό προβάδισμα.

Ωστόσο, παρά τα εσωτερικά και περιφερειακά οφέλη που αποκομίζει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, η συμμαχία του με την Ουάσιγκτον δεν είναι εντελώς ανέφελη, καθώς αναλυτές εντοπίζουν σοβαρές στρατηγικές αποκλίσεις σε σχέση με τις προθέσεις της κυβέρνησης Τραμπ.

«Ισχυρές αποκλίσεις» μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου

Ο αναλυτής Zeidon Alkinani από το Ινστιτούτο Αραβικής Προοπτικής (Arab Perspective Institute) δήλωσε στο Al Jazeera ότι ο πόλεμος έχει αποκαλύψει ρήγματα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, παρά τους κοινούς τους στόχους σχετικά με το Ιράν.

«Από την αρχή του πολέμου, παρατηρήσαμε ισχυρές αποκλίσεις και διαφορές», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, παρόλο που και οι δύο πλευρές επιθυμούν να περιορίσουν τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, οι προτεραιότητες του Ισραήλ εκτείνονται πολύ πιο μακριά.

«Για το Ισραήλ, η εστίαση βρίσκεται πολύ πέρα από αυτό. Ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο να διασφαλίσουν ότι θα σταματήσουν και οι επιχειρήσεις με τους βαλλιστικούς πυραύλους», πρόσθεσε.

Ο Alkinani επεσήμανε τα αποκλίνοντα πολιτικά χρονοδιαγράμματα, υποδηλώνοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να αναζητά ένα ταχύτερο τέλος στον πόλεμο, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει μια ευρύτερη, μακροπρόθεσμη αντιπαράθεση.

Ενώ το Ισραήλ έχει «μακροπρόθεσμους υπαρξιακούς» στόχους, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν αυξανόμενη εγχώρια πίεση και έντονη κριτική από τους συμμάχους τους όσον αφορά τον ρόλο τους, κατέληξε ο αναλυτής.