«Τρίτο σχέδιο εξαπάτησης»: Γιατί το Ιράν αμφιβάλλει για τις προθέσεις του Τραμπ

Σοβαρές αμφιβολίες για τις πραγματικές προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ εκφράζει το Ιράν, την ώρα που μαίνεται ο πόλεμος και ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχίζει να προειδοποιεί την Τεχεράνη με νέα χτυπήματα.

Συγκεκριμένα, το Ιράν έχει μεγάλες αμφιβολίες σχετικά με τη βούληση της Ουάσιγκτον να διαπραγματευτεί, ανέφερε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim την Πέμπτη, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή που, όπως ανέφερε, είναι εξοικειωμένη με το θέμα.

Η πηγή πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη παρέδωσε χθες το βράδυ επίσημα την απάντησή της σε μια πρόταση 15 σημείων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι το Ιράν «αναμένει πλέον απάντηση».

Το κρατικό μέσο ενημέρωσης Press TV ανέφερε ότι ένας Ιρανός αξιωματούχος έθεσε πέντε όρους για τον τερματισμό του πολέμου ως απάντηση στην πρόταση των ΗΠΑ, το ακριβές περιεχόμενο της οποίας παραμένει ασαφές.

Μεταξύ των ιρανικών απαιτήσεων είναι η πλήρης παύση της «επιθετικότητας και των δολοφονιών», καθώς και η εγγύηση της ιρανικής κυριαρχίας επί της στρατηγικής ενεργειακής οδού του Στενού του Ορμούζ.

Οι όροι αυτοί επαναλήφθηκαν από την πηγή που επικαλέστηκε το Tasnim την Πέμπτη. Ωστόσο, η πηγή ισχυρίστηκε επίσης ότι, κατά την άποψη του Ιράν, η προσπάθεια των ΗΠΑ για διαπραγματεύσεις αποτελεί ένα «τρίτο σχέδιο εξαπάτησης». Σύμφωνα με την πηγή, η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί το πρόσχημα των διαπραγματεύσεων για να διατηρήσει χαμηλές τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου και να κερδίσει χρόνο ώστε να προετοιμαστεί για νέα δράση στο νότιο Ιράν, η οποία ενδέχεται να περιλαμβάνει χερσαία εισβολή.

Όπως παρατηρεί το αμερικανικό δίκτυο CNN, δεν ήταν σαφές εάν κάποιος από τους αξιωματούχους που αναφέρθηκαν έχει εξουσιοδότηση να μιλήσει εκ μέρους της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία έχει πληγεί σοβαρά από κύματα δολοφονιών.

Τραμπ: «Θα συνεχίσουμε να τους καταστρέφουμε»

Την ίδια στιγμή ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε αμφιβολίες για την προοπτική μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν, προειδοποιώντας ότι εναπόκειται στους ιρανούς ηγέτες να τον πείσουν να σταματήσει τον πόλεμο.

«Μας ικετεύουν να καταλήξουμε σε συμφωνία», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ όπως μεταδίδει το αμερικανικό δίκτυο CNN. «Δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό. Δεν ξέρω αν είμαστε διατεθειμένοι να το κάνουμε αυτό».

Στην αρχή συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Τραμπ επέκρινε έντονα τις αναφορές ότι ήταν πρόθυμος για μια διπλωματική λύση στον πόλεμο, επιμένοντας ότι ήταν οι Ιρανοί ηγέτες που προσπάθησαν να ξαναρχίσουν τις διαπραγματεύσεις.

«Τώρα έχουν την ευκαιρία να συνάψουν συμφωνία, αλλά αυτό εξαρτάται από αυτούς», είπε ο Τραμπ. «Θα δούμε αν μπορούμε να κάνουμε τη σωστή συμφωνία».

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τους Ιρανούς ηγέτες ως «εξαιρετικούς διαπραγματευτές», ακόμη και ενώ χλεύαζε τη χώρα ως έχουσα «άθλιους μαχητές».

Ωστόσο, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το βάρος της ευθύνης βαρύνει το Ιράν να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να τερματίσει τις εχθροπραξίες.

«Θα δούμε αν θέλουν να το κάνουν», είπε. «Εν τω μεταξύ, θα συνεχίσουμε απλώς να τους καταστρέφουμε ανεμπόδιστα».

Η πρόταση 15 σημείων

Οι ΗΠΑ απέστειλαν στο Ιράν σχέδιο 15 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Channel 12, η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει απαιτήσεις παρόμοιες με εκείνες των τελευταίων διαπραγματεύσεων στη Γενεύη.

Όπως αναφέρεται, οι ΗΠΑ επιδιώκουν εκεχειρία ενός μήνα για να συζητηθεί η πρόταση των 15 σημείων.

Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου, ενισχυμένους ελέγχους από τον ΟΗΕ, περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα και μείωση της στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί την αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου, χωρίς να είναι σαφές για πόσο διάστημα. Παρά ταύτα, ισραηλινές υπηρεσίες εκτιμούν ότι το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλο.

Τα σημεία της πρότασης

• Το Ιράν πρέπει να διαλύσει τις υποδομές που του εξασφαλίζουν τις υφιστάμενες πυρηνικές του δυνατότητες.
• Το Ιράν πρέπει να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
• Δεν θα εμπλουτίζεται ουράνιο επί ιρανικού εδάφους.
• Το Ιράν πρέπει να παραδώσει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% - περίπου 450 κιλά. Η παράδοση θα πρέπει να γίνει στο άμεσο μέλλον και βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί.
• Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό θα πρέπει να διαλυθούν.
• Να δοθεί πλήρης πρόσβαση στον IAEA εντός του Ιράν, με διαφανείς ελέγχους.
• Το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει τη στρατηγική των πληρεξουσίων δυνάμεων (proxies).
• Το Ιράν πρέπει να σταματήσει τη χρηματοδότηση, καθοδήγηση και εξοπλισμό των περιφερειακών του συμμάχων-πληρεξουσίων.
• Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά και να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
• Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να περιοριστεί τόσο ως προς το βεληνεκές όσο και ως προς τον αριθμό των πυραύλων, με συγκεκριμένα όρια που θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο.
• Η χρήση πυραύλων στο μέλλον θα περιορίζεται αποκλειστικά στην άμυνα.
• Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα επωφεληθεί ως εξής:
• Θα εξασφαλιστεί πλήρης άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τη διεθνή κοινότητα στο Ιράν.
• Οι ΗΠΑ θα συνδράμουν το Ιράν στην ανάπτυξη του πολιτικού πυρηνικού του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ.
• Ο λεγόμενος μηχανισμός «snapback», που επιτρέπει την αυτόματη επαναφορά κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ιράν, θα καταργηθεί.

Θα υπάρξει τελικό πλήγμα από τον Τραμπ;

Μερικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι μια συντριπτική επίδειξη ισχύος για να τερματιστούν οι συγκρούσεις θα δημιουργούσε μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ ή απλώς θα έδινε στον Ντόναλντ Τραμπ κάτι να επικαλεστεί ώστε να δηλώσει νικητής.

Το Ιράν έχει επίσης λόγο στο πώς θα τελειώσει ο πόλεμος, και πολλά από τα σενάρια που συζητούνται ενέχουν τον κίνδυνο να παρατείνουν και να εντείνουν τη σύγκρουση αντί να την ολοκληρώσουν άμεσα.

Σε συνεντεύξεις με το Axios, αξιωματούχοι και πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις περιγράφουν τέσσερις βασικές επιλογές «τελικού πλήγματος» που θα μπορούσε να επιλέξει ο Τραμπ:

• Εισβολή ή αποκλεισμός του νησιού Χάργκ, του κύριου κόμβου εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν.
• Εισβολή στο Λαράκ, ένα νησί που βοηθά το Ιράν να εδραιώσει τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ. Το στρατηγικό αυτό φυλάκιο φιλοξενεί ιρανικά οχυρά, ταχύπλοα επίθεσης που μπορούν να καταστρέψουν εμπορικά πλοία και ραντάρ που παρακολουθούν τις κινήσεις στο στενό.
• Κατάληψη του στρατηγικού νησιού Αμπού Μούσα και δύο μικρότερων νησιών, που βρίσκονται κοντά στη δυτική είσοδο του στενού και ελέγχονται από το Ιράν αλλά διεκδικούνται και από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
• Αποκλεισμός ή κατάσχεση πλοίων που εξάγουν ιρανικό πετρέλαιο στην ανατολική πλευρά του Στενού του Ορμούζ.