Το πείραμα του Los Angeles Sphere: Είναι οι θολωτοί χώροι το μέλλον της ψυχαγωγίας;

Η οροφή του Las Vegas Sphere είχε ανοίξει και η Ντανιέλ Ρενέ, υπεύθυνη στεγαστικών δανείων από την πολιτεία της Ουάσινγκτον των ΗΠΑ, κοιτούσε ψηλά με δέος τα εκατομμύρια αστέρια. Επρόκειτο να ταξιδέψει στο διάστημα – και οι Backstreet Boys οδηγούσαν. «Θεέ μου, ήταν απίστευτο», λέει. «Δεν ξέρω πώς μπορεί κάποια άλλη παράσταση να το ξεπεράσει».

Η Ρενέ, φαν των Backstreet Boys εδώ και δεκαετίες, πήγε στο Las Vegas Sphere στις αρχές Φεβρουαρίου και εντυπωσιάστηκε τόσο από την εμφάνιση του συγκροτήματος όσο και από τα οπτικά εφέ στη γιγαντιαία κοίλη οθόνη που καλύπτει μια επιφάνεια 15.000 τετραγωνικών μέτρων στο εσωτερικό του χώρου. Ο νυχτερινός ουρανός, το διαστημόπλοιο του συγκροτήματος – όλα ήταν γραφικά. Η Ρενέ, που έχει δει τους Backstreet Boys περισσότερες από μία φορές στο παρελθόν, λέει ότι «τίποτα δεν συγκρίνεται» με αυτή τη νέα παράσταση. «Όλοι χόρευαν, όλοι τραγουδούσαν μαζί».

Σύμφωνα με το BBC, οι χώροι ψυχαγωγίας τύπου Sphere γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς. Η ανταγωνίστρια εταιρεία Cosm, για παράδειγμα, ανοίγει εγκαταστάσεις με μορφή θόλου σε πολλές πόλεις των ΗΠΑ, όπου το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει ζωντανά αθλητικά γεγονότα ή ταινίες όπως το The Matrix με πρόσθετα οπτικά εφέ που «αγκαλιάζουν» το τμήμα της οθόνης όπου προβάλλεται η ταινία.

Οι υποστηρικτές λένε ότι αυτό είναι το μέλλον της ψυχαγωγίας – υποτίθεται πιο καθηλωτικό, πιο βιωματικό. Όμως το κοινό έχει ξανακούσει κάτι παρόμοιο, για παράδειγμα για τον τρισδιάστατο (3D) κινηματογράφο, ο οποίος έχει αποτύχει να αποκτήσει σημαντική απήχηση περισσότερες από μία φορές στο παρελθόν. Η πρόκληση είναι να αποδειχθεί ότι οι εντυπωσιακοί αυτοί θόλοι μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα.

Ο εισπρακτικός θρίαμβος του Sphere

Το Las Vegas Sphere, που κόστισε το αστρονομικό ποσό των 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, έχει φιλοξενήσει μια ποικιλία παραστάσεων από τότε που άνοιξε τον Σεπτέμβριο του 2023 – από μια νέα εκδοχή του Μάγου του Οζ με πρόσθετα οπτικά εφέ, μέχρι μια σειρά εμφανίσεων των Ιρλανδών ροκάδων U2. Τα εισιτήρια κοστίζουν συνήθως τουλάχιστον 100 δολάρια και συχνά πολύ περισσότερο.

Για χρόνια, σχολιαστές αμφισβητούσαν τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου χώρου. Ήταν μια συναρπαστική νέα μορφή ψυχαγωγίας ή μια σπατάλη χρημάτων;

Στις αρχές του 2025, πολλοί παρατηρητές επισήμαναν ότι το Sphere δυσκολευόταν ακόμη να αποφέρει κέρδη, ενώ ένας κριτικός δήλωσε «μπερδεμένος και κάπως απογοητευμένος» από την επίσκεψή του. Ωστόσο, καθώς προστέθηκαν περισσότερες παραστάσεις, το Sphere κατάφερε τελικά να γίνει κερδοφόρο. Τον Φεβρουάριο, η Sphere Entertainment ανακοίνωσε καθαρά κέρδη 57,6 εκατομμυρίων δολαρίων για το ημερολογιακό έτος 2025.

Οι διχογνωμίες για ανάλογους χώρους

«Για μένα, το να βλέπω μια ταινία είναι ήδη μια εμπειρία», λέει ο ερευνητής δημιουργικότητας και καινοτομίας Μανέλ Γκονθάλεθ-Πινιέρο από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, ο οποίος έχει δει τον Μάγο του Οζ στο Las Vegas Sphere. «Δεν χρειάζεται να συμπληρώσω την εμπειρία με κάτι καινούργιο.» Ωστόσο, λέει ότι το Sphere είναι ένα «πρωτότυπο» που φαίνεται να λειτουργεί καλά, με την έννοια ότι προσφέρει περιεχόμενο στο κοινό σε μια μοναδική μορφή.

Πέρυσι, η Sphere Entertainment ανακοίνωσε σχέδια για τη δημιουργία «mini Spheres», χωρητικότητας 5.000 θέσεων, σε άλλες τοποθεσίες. Ο Γκονθάλεθ-Πινιέρο δεν είναι σίγουρος ότι τέτοιες εγκαταστάσεις θα ταίριαζαν σε πόλεις όπως το Μιλάνο ή το Άμστερνταμ. Ίσως να έχει περισσότερο νόημα να θεωρηθεί το Sphere ως ένα μοναδικό αξιοθέατο, ειδικά για το Λας Βέγκας, προτείνει.

Ωστόσο, ο Μπεν Γουντ, επικεφαλής αναλυτής στην FDM/CCS Insight, βρήκε το Sphere «εκπληκτικό» όταν το επισκέφθηκε και λέει ότι απογοητεύτηκε βλέποντας τόση αντίδραση απέναντι σε ένα παρόμοιο έργο στο Ανατολικό Λονδίνο. Τα σχέδια για μια τέτοια εγκατάσταση αποσύρθηκαν το 2024, αφού ο δήμαρχος του Λονδίνου Σαντίκ Καν αρνήθηκε να δώσει άδεια κατασκευής.

Οι χώροι με μεγάλες κοίλες οθόνες επιτρέπουν στο κοινό να νιώθει σαν να βιώνει μια μορφή επαυξημένης πραγματικότητας ή σαν να φορά ένα κράνος εικονικής πραγματικότητας, προσθέτει ο Γουντ: «Είναι μια καταπληκτική, φουτουριστική μεταφορά για τον τρόπο που καταναλώνουν οι άνθρωποι το περιεχόμενο». Παρόλα αυτά, λέει ότι κατανοεί γιατί κάποιοι μπορεί να αποθαρρύνονται από την υπερβολή. Το δωμάτιο του ξενοδοχείου του έβλεπε προς το Sphere, το οποίο διαθέτει μια ακόμη μεγαλύτερη εξωτερική οθόνη που προβάλλει κινούμενα σχέδια και άλλο περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένου, κατά καιρούς, ενός ματιού. «Αυτό το πράγμα σου κλείνει το μάτι», λέει.

Νέες προσεγγίσεις στην ψυχαγωγία και την προβολή

Ένας εναλλακτικός τύπος χώρου προσφέρεται από την Cosm, η οποία προέκυψε μετά από συγχώνευση που περιλάμβανε την Evans & Sutherland, μια εταιρεία που ανέπτυξε τεχνολογία ψηφιακής προβολής που χρησιμοποιείται ευρέως σε πλανητάρια και επιστημονικά κέντρα. Σήμερα, η Cosm χρησιμοποιεί την εμπειρία της στο λογισμικό οθονών για να φέρει ζωντανά αθλητικά γεγονότα και οπτικά ενισχυμένες κινηματογραφικές προβολές σε LED οθόνες, οι οποίες έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικαταστήσει τα συστήματα προβολέων.

«Είμαστε κυρίως μια εταιρεία λογισμικού», λέει ο Ντέβιν Πούλμαν, επικεφαλής προϊόντος και τεχνολογίας. Παρ’ όλα αυτά, προσθέτει: «Τα LED έχουν σχεδιαστεί από την ομάδα μας, οπότε είναι αρκετά μοναδικά για αυτές τις διπλά καμπυλωτές, ουσιαστικά θολωτές οθόνες». Η Cosm διαθέτει εγκαταστάσεις στο Λος Άντζελες, το Ντάλας και την Ατλάντα, ενώ σχεδιάζει ακόμη δύο στο Κλίβελαντ και το Ντιτρόιτ. Ο Πούλμαν λέει ότι ο στόχος είναι να υπάρξουν «πάνω από 100 παγκοσμίως», ωστόσο δεν θέλει να σχολιάσει αν οι εγκαταστάσεις είναι ήδη κερδοφόρες. «Νιώθουμε πολύ σίγουροι για τη δυναμική της επιχείρησής μας».

Η ιδέα του Θόλου ανά τα χρόνια

Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι η ιδέα των χώρων ψυχαγωγίας με θολωτή μορφή δεν είναι καθόλου νέα. Η Cinerama κατασκεύασε θολωτούς κινηματογράφους στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1960. Η IMAX ακολούθησε τα επόμενα χρόνια. Υπάρχει κάτι ξεχωριστό στο να φωτίζεται πλήρως το εσωτερικό ενός θόλου, λέει ο Τζέιμς Λανιέρ, ιδρυτής και πρόεδρος της Absolute Hollywood, μιας εταιρείας που από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 δημιουργεί προσωρινούς και ημιμόνιμους φουσκωτούς θόλους για προβολές.

Σε αντίθεση με το Las Vegas Sphere, τονίζει, οι επισκέπτες συνήθως μπορούν να περπατούν ελεύθερα ή ακόμη και να ξαπλώνουν και να κοιτούν κατευθείαν προς τα πάνω κατά τη διάρκεια της παρουσίασης. Θυμάται μια εγκατάσταση για έναν βασιλικό γάμο στη Μέση Ανατολή, όπου εμφανίσεις τραγουδιστών και χορευτών – που είχαν βιντεοσκοπηθεί ξεχωριστά σε κοντινές σκηνές – προβάλλονταν στον κεντρικό θόλο για να τις απολαύσουν οι καλεσμένοι. «Ήταν μια πολύ σουρεαλιστική εμπειρία», λέει.

Μπορεί να μην είναι για όλους, αλλά η ψυχαγωγία σε θολωτούς χώρους έχει σαφώς τη δύναμη να μαγνητίζει κάποιους. Η Ντανιέλ Ρενέ ήδη σχεδιάζει να επιστρέψει για να δει ξανά τους Backstreet Boys στο Las Vegas Sphere. «Μόλις σήμερα το πρωί έλαβα ένα email [για] τις τελευταίες τους εμφανίσεις του καλοκαιριού», λέει. «Έψαχνα να δω πώς μπορώ να ξαναπάω εκεί».